Тэр хурц нар, шаагих бороо, өвлийн хүйтнийг үл ажран зогсдог хүндэт харуул. Сэлмээ агсан, хөл тавин алхахдаа монгол цэргийн цог золбоог гайхуулах торгон цэрэг. Тэр дундаа Төрийн тэргүүнийхээ өмнө Зэвсэгт хүчнийг төлөөлөн айлтгал өгөх хүндэт харуулын 33 дахь дарга. Аавынхаа хууч ярианаас цэргийн амьдралаар амьдрахыг хүссэн хүү өдгөө Ерөнхийлөгчид “Хүндэт харуулын дарга, ахлах дэслэгч Баярбаатарын Энхманлай” хэмээн айлтгал өгдөг, Зэвсэгт хүчний 032 дугаар ангийн хүндэт харуулын дарга, Ротын захирагч болсон билээ.

-Аав нь хүндэт харуул байсан гэсэн. Ааваасаа үлгэр дуурайлал авч цэргийн албанд элссэн үү?

           -Аав минь Зэвсэгт хүчний 032 дугаар ангид хүндэт харуулаар хугацаат цэргийн алба хаасан. Хэдийгээр гэр бүлээс минь “Цэргийн алба хаа, цэрэгт яв” гэж шахаагүй ч аавынхаа алба хааж байсан үеийн дурсамжийг сонсож өссөн би энэ чиглэлээр сурч, ажиллахыг хүссэн. Аавынхаа алба хааж байсан ангид Ротын захирагчаар ажиллах  нь ховор тохиох хувь заяа гэж боддог. Хоёр дахь үеийн хүндэт харуул гэдгээрээ үргэлж бахархдаг даа.

-Та төрийн хүндэт харуулыг төлөөлөн Ерөнхийлөгчид айлтгал өгдөг шүү дээ. Үүрэгт ажилдаа орсноосоо хойш хэдэн ёслолд үүрэг гүйцэтгэсэн бэ?

            -Би 2021 оноос хойш 500 гаруй ёслолд үүрэг гүйцэтгэсэн. Үүнээс 25 нь гадаад улсын төрийн дээд албан тушаалтан угтаж авах ёслол байсан. 2024 онд есөн улсын төрийн тэргүүн хүлээн авч, эх орон, Зэвсэгт хүчнээ төлөөлөн хүндэт харуулын үүрэг гүйцэтгэжээ. Ерөнхийлөгчийн өмнө ёслоод “Монгол Улсын төрийн хүндэт харуул жагссан. Хүндэт харуулын дарга, ахлах дэслэгч Баярбаатарын Энхманлай” гэж хэлэх мөч хамгийн бахархалтай, догдлом байдаг даа. Төрийн айлчлалд хоёр сарын өмнөөс бэлддэг. Өөрийгөө болон ёслолд оролцох ахлагч, алба хаагчдаа бэлдэнэ. Цэргийн алба гэдэг зөвхөн би сайн байгаад болчихдог юм биш. Бид сайн байж байх ёстой.

-Төрийн хүндэт харуулын даргын хувиар хугацаат цэргийн алба хаагчидтай хамтарч ажилладаг байх. Тэдэнтэй харилцахдаа юунд хамгийн их анхаардаг вэ?

            -Аав минь албаныхаа тухай ярихдаа дарга нараа их дурсдаг байсан юм. Би ч цэргүүддээ сайнаар дурсагдах дарга байхыг хичээдэг. Хугацаат цэргийн алба хаагчидтай хамтарч ажиллана гэдэг миний мөрөөдлийн нэг хэсэг. Хүмүүсийн боддогоос өөр шүү дээ. Тэдний дарга биш багш, дасгалжуулагч нь болж ажиллахыг хичээж байна. Цэргийн алба, эх орноо хамгаалах, найз нөхдөө хайрлах гээд бүх л зүйлийг нь зааж, зөвлөх ёстой гэж боддог. Салааны захирагч байхдаа 30 цэрэг удирддаг байлаа. Одоо бол 100 гаруй цэргийг хариуцан ажиллаж байна. Гүйцэтгэх үүрэг нь өөр учраас бусад цэргийн ангитай харьцуулшгүй. Монгол Улсын зэвсэгт хүчинд байх цор ганц хүндэт харуулын тусгай анги учраас бэлтгэл их байдаг. Хүмүүсийн хамгийн сайн мэддэг манаанд удаан зогсох бэлтгэлийг эхнээс нь бага, багаар дасгаж хийдэг. Жишээ нь, наадмын Есөн хөлт цагаан тугийн харуулын бэлтгэл өвөл эхэлнэ. Ээлж халалцахдаа хүртэл ёс журамтай байх ёстой. Хугацаат цэргийн албанаасаа үлддэг, Зэвсэгт хүчиндээ ажиллах сонирхолтой залуус бий. Тэднийгээ баяртайгаар хүлээж авдаг даа.

-Гэргийнхээ талаар ярихгүй юу. Адилхан цэргийн албан хаагч учраас албаных нь хүнд хэцүүг сайн ойлгодог байх?

                -Батлан хамгаалах их сургуульд сурч байхдаа эхнэртэйгээ танилцсан. Доод курсийнхээ охиныг шохоорхож, гэр бүл болоод таван жил болжээ. Бид цэргийн хувцастай хүн хараад “Аав аа, сайн уу” гэдэг гурван настай хүүтэй. Ирээдүйд хүүгээ хүссэн чиглэлээр нь явуулна гэж боддог. Одоохондоо буу барьж, цэрэг болж тоглосон “байлдагч” л байна. Хэзээ ч дуудсан бэлэн байдалд байх ёстойг, тушаал буусан бол зөрөх ёсгүйг сайн мэддэг учраас хань минь миний түшиг тулгуур, сайн ажиллах хөшүүрэг минь болдог. Ар гэр асуудалгүй учраас сэтгэл тайван үүргээ гүйцэтгэдэг дээ

-Та албаа нэг өгүүлбэрээр тодорхойлбол?

              -Монгол цэрэг, монгол эр хүн гэж ийм байдаг шүү гэдгийг харуулах, улсынхаа зэвсэгт хүчнийг төлөөлөх хүмүүс нь хүндэт харуулууд гэж боддог доо. 

-Догдлон хүлээж, бусад үеэсээ илүү бэлдсэн ёслолын ажиллагаа бий юү?

              -ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путин Монголд айлчлахад нь угтаж, айлтгал өргөхдөө их догдолсон. Багаасаа сонсож, зурагтаар харж өссөн хүнийхээ өмнө гарч Монгол Улсынхаа Зэвсэгт хүчнийг төлөөлөн зогсохдоо бага зэрэг түгшиж, шинэ цэрэг болчихсон юм шиг л санагдсан. Хамт үүрэг гүйцэтгэж байгаа залуус ч догдолж байгаа нь, илүү их бэлдэж байгаа нь мэдрэгдсэн.

-Ямар үед цэргүүдээ хараад баярлаж, тэднийгээ хайрладаг вэ?

             -Уулзалт, чөлөөгөөр яваад ирснийхээ дараа илтгэл өгөх үед цэргүүдийн нүдэнд нь оч гялалзаад, нүүрэнд нь баясал тодорчихсон байдаг. Сэтгэл санаа нь сайхан байгаа нь илтгэл өгч байгаа хоолойноос нь андашгүй. Цөөн тохиолдолд хүүхэдтэй аавууд ирдэг юм. Удаан хугацааны дараа эхнэр, хүүхдээ үнсээд ирсэн аавын харц ямар сайхан болсон байдаг гэж санана. Тэднийхээ сэтгэл тайван албаа сайн хааж байгааг харахдаа л хамгийн баяртай байдаг даа.

-Аав нь хүүгээ хүндэт харуулын даргын хувиар Ерөнхийлөгчид айлтгал өгч, өөрийнх нь нэрийг дуудаж байгааг сонсоод бахархдаг байх даа. Таны ёслолыг хажуугаас нь үзэж байсан уу?

               -Миний хамгийн том дэмжигч аав минь шүү дээ. Байсхийгээд л “Ийм төрийн айлчлал болно гэнэ. Чиний ийм зургийг хүмүүс дарсан байна” гээд явуулна. Беларусь Улсын Ерөнхийлөгчийг хүлээж авахад аав Сүхбаатарын талбай дээр очиж үзсэн юм билээ. Хүүгээ хараад бахархаж, уйлсан гэсэн. Төрийн хүндэт харуулын даргын хувиар нэрийг нь дуудуулж байгаа хүүгээ харах сайхан байсан байх.

-Төрийн хүндэт харуулын хувцсаа өмсөх үедээ юу мэдэрдэг вэ?

              -Ёслолынхоо хувцсыг өмсөхөөр огт өөр хүн болж байгаа юм шиг мэдрэгдэж, хувцаснаасаа адис авдаг. Эрхгүй л биеэ илүү цэгнэж, толгой гудайлган, бөхийж болохгүй болдог. Монголын хүндэт харуулын хувцас бусад улсынхаас онцгой, хувцастай минь хамт үүрэг, хариуцлага ирдэг юм шүү дээ.