“Оюунлаг эргэлт медиа групп”-ийн дэргэдэх Ergelt.mn мэдээллийн сайтын сэтгүүлчид “Сүүлчийн нүүдэлчид” номоо монгол, англи хэлээр хэвлүүлэн Европын зургаан улсад буюу Унгар, Австри, Чех, Швейцар, Итали, Францад нээсэн билээ. Тэгвэд “Сүүлчийн нүүдэлчид” номын Монгол Улс дахь боллоо. “Сүүлчийн нүүдэлчид” номын нээлтэд СГЗ, зохиолч, сэтгүүлч Т.Баасансүрэн үг хэллээ.

   Тэрбээр “Өнөөдөр бид сэтгүүл зүйн онц сонирхолтой монгол, англи хэл дээр хэвлэгдсэн номын нээлтэд оролцож байна. Даяаршиж байгаа дэлхийд дангааршиж ондооших, өөрийнхөөрөө амьдрахын онцгой ач холбогдлыг өгүүлсэн ийм номын нээлт болж байна. Үүсгэн байгуулагдаад 113 жил өнгөрч байгаа, 113 жилийн турш үйл ажиллагааныхаа түүхийг тасралтгүй бичиж өнөөдрийг хүрсэн Монголын сэтгүүл зүйн салбарт өөрсдийн тод мөрийг үлдээж байгаа залуу үеийн төлөөлөл энэ номыг бүтээж гэдгийг онцлон тэмдэглэж, бахархахыг хүсэж байна. Э.Хүрэлбаатарын нийтлэл, сурвалжилгаар  “Монголын шилдэг нийтлэл”-ийн 74 дүгээр ботийг, Б.Энхмарт тэргүүтэй бусад сэтгүүлчийн бүтээлээр “Монголын шилдэг нийтлэл”-ийн 88 дугаар ботийг тус тус бүтээсэн юм. Энэ залуусын бүтээлийг уншихад их урамтай. Ямар сайхан үйлстэй хүмүүс Монголд байдаг юм бэ гэж баярламаар, бахархмаар, тэгсэн мөртлөө ямар хэцүү зовлонт амьдрал байдаг юм бэ гэдгийг мэдэрмээр. Монголын газар шороо, баялгаар яаж тоглосон, яасан цадиггүй улс энд тэнд байгаа юм бэ гэдгийг үзээд, уур хүрмээр, бухимдмаар ийм нийтлэлүүдийг бичдэг залуус байгаа юм. Өмнө нь Итали, Франц зэрэг Европын зургаан орноор Эргэлтийн залуус номоо нээгээд ирсэн байна. Тэдгээр улсын үзэгчид энэ номыг талархан, сайшаан хүлээж авсан юм байна гэж баярлаж суулаа. Тэгэхээр энэ ном маань дотоодын, гадаадын ч уншигчдад зориулсан, тэдний сонирхлыг татсан ийм ном. 11 сэтгүүлчийн 32 нийтлэлийг би долоо хоногийн өмнө хүлээж аваад, бүгдийг нь уншсан. Нэг бүрчлэн ярилцмаар байвч тийм бололцоо, цаг хугацаа байхгүй шүү дээ. Харин ганц нэг нийтлэлийн ганц нэг өгүүлбэрээс уншиж, сонсгоё.

Итали, Франц зэрэг Европын зургаан орноор Эргэлтийн залуус номоо нээгээд ирсэн байна. Тэдгээр улсын үзэгчид энэ номыг талархан, сайшаан хүлээж авсан юм байна гэж баярлаж суулаа.

      “...Хануй баригадын зүүн урдаас зээрд морьтой хүүхэд давхиулсаар улаан хүрэн өнгөтэй дүнзэн байшингийн өмнө ирлээ. Их л яарч сандарч байгаа бололтой, морьноосоо үсэрч буугаад үүрч явсан цүнхээ газар шидчихэв. Тэгснээ мориныхоо жолоо, цулбуурыг хурдхан гэгч нь эвхээд, сул тавьчихав. Битүү цан болсон зээрд морь газар үнэрлэж байснаа гөлмөө дэрвүүлээд л  ирсэн зүг рүүгээ эргээд хатирчихлаа...”  гэх буюу Хануй бага сургуулийн нэг ангид дөрөвхөн хүүхэд хамт сурдаг байгаа юм. Тэр дөрвөн хүүхдийн ганцхан хөвгүүнээс нь “Ахын дүү Монгол Улсаа юу гэж боддог вэ” гэж асуусан чинь “Би Монгол Улсаа дэлхийн хамгийн том орон гэж боддог” гэж хэнэг ч үгүй хариулж. Тэгэхээр дэлхийг томоор харж, томоор сэтгэхийн үлгэр дуурайлалтай Монголын хүүхдүүдийн нэг болох энэ хүү гадаад ертөнц, Европ, Америкынханд сонин байх болов уу гэж бодож байна. Элсэн цөлд мод ургац суулгаж байгаа улсын тухай их сонин нийтлэл орсон байна. Энэ бол цөлжилт, дулаарал гэдэг ямар айхтар юм болж байгаа юм бэ, үүний төлөө монголчууд яаж ажиллаж байгааг харуулсан байх жишээтэй. Удахгүй наймдугаар сард дэлхийн улс орны 2000 төлөөлөгч ирсэн COP 17 гэж уулзалт болох юм байна.  Энэ уулзалтаар 1000 гаруй сэтгүүлч ирэх мэдээлэл байгаа. Тэр үед энэ номыг тэднээр дамжуулж тараавал дэлхийд хүрэх юм байна гэх бодол төрж байсныг энэ завшаанд хэлье.

Увсын хархираат уулнаас Улаанбаатарын Батсүмбэрийн сангийн аж ахуй хүртэл явсан тэмээчдийн нүүдэлчдийн тухай нийтлэл, Б.Энхмартын усчин хүү өдөрт найман айлыг хэрхэн усаар хангаж, түүнээсээ хэдэн төгрөг олдог тухай сонирхолтой нийтлэл байна. Бидний хувьд бол байдаг л зүйл.  Гэхдээ бусад ертөнцийн хувьд яах аргагүй сонин зүйл. Тэгэхээр Э.Хүрэлбаатарын хэлсэн шиг Монголыг хүмүүс янз бүрээр л сурталчилдаг. Гэхдээ төдийлөн гар дээр нь тавьж өгөх бүтээл ховор байсан. Тиймдээ ч ийм орон зай, хэрэгцээ шаардлага байсан уу гэвэл байсан, үүнийг хангасан ийм бүтээл болжээ гэж уншигчийн хувьд бодогдож байгаа юм.  Манай улс бол дэлхийн талыг эзэлж байсан, дараа нь хувь заяаны эрхээр урд, хойд хөршөө томруулах үйлсэд зүтгэж байгаад өөрсдөө жижгэрч, байхгүй болтлоо ядарсан, зүдэрсэн. Тэгээд харин эрх чөлөөгөө дахин сэргээгээд явж байгаа. XXI зуунд Монгол Улс, монгол түмэн нүүдлийнхээ соёл иргэншлийг, энэ давтагдашгүй соёл, ондоошлоо илүү тод удирдахын байна, энэ нүүдэлчдийн соёлыг авч, тээж яваа цорын ганц улс бол бараг л Монгол Улс юм уу даа гэх сэтгэгдлийг гадаадын уншигчдад өгөхөөр бүтээл болжээ. Энэ үзэгдлийг Монголын сэтгүүл зүй яаж ийж байгаад хүнтөрөлхтөнд хүргэх ёстой, ийм үүрэгтэй. Энэ үүргийг Эргэлт.мн мэдээллийн сайтын залуус гялалзтал сайхан биелүүлж байгааг “Сүүлчийн нүүдэлчид” ном батлан харууллаа гэж бодож байна. Дорнын их яруу найрагч, бидний хайртай шүлэгч Б.Явуухулан “Хүлэг, шүлэг бид хоёрт дэлхийн дэвжээ хэрэгтэй” гэж шүлэглэсэн байдаг. Тэр дэлхийн дэвжээ өнөөдрийн Монголын сэтгүүлчдэд хэрэгтэй байгаа юм байна. Тэд бусад үндэстэн, ястантай уралдаж, тэдэнд өөрсдийгөө таниулах хэрэгцээ шаардлагыг энэ зуун бидэнд тулгаж байгаа юм байна. Түүнийг биелүүлэх залуу авьяастнууд өсөн бойжиж, эрийн цээнд хүрч байгаа юм байна гэдгийг энэ номоос харууллаа гэж бодож байна. Манай С.Бүрэнбаяр орчуулсан юм байна. С.Бүрэнбаяр орчуулсан бол энэ гайхалтай сайхан болсон байгаа. Энэ ташрамд би гурван хүний нэрийг дурдаж хэлэхийг хүсэж байна. Ц.Намсрай гэж “Монголын үнэн” сонины эрхлэгчээр 20 жил ажилласан хүн бий. Дараа нь залгуулаад 12 жил  “Үнэн” сонины эрхлэгчээр ажилласан Л.Түдэв гэж хүн бий. Энэ хоёр хүнийг ажиллаж байхад “Тоншуул” хэвлэлийн эрхлэгчээр Х.Цэвлээ гэж хүн ажиллаж байна. Сүүлд “Засгийн газрын сонин”-ы эрхлэгчээр олон жил ажилласан. Ийм удаан жил ажилласан эрхлэгч цөөн. Тэгээд энэ номыг уншихад тэр мундаг эрхлэгчдийн уламжлалыг XXI зуун, өнөө цаг үед манай Э.Хүрэлбаатараар толгойлуулсан Эргэлт.мн сайтын залуус үргэлжлүүлж байна. энэ XXI зууны шинэ үеийн хэвлэл мэдээллийн чадамгай удирдагч, чадварлаг менежрүүд төрөн гарч байгаад баярлах сэтгэл төрж байгааг хэлье. Учир нь, энэ хамт олныг нягтруулж, тэдний уран бүтээл, санал санаачлагыг дэмжиж, эрхэлсэн ажилдаа хязгааргүй дур сонирхолтой, гэртээ очихоо мартаад өдөр, шөнөгүй суудаг уран бүтээлч хамт олныг бүрдүүлж чадаж байгаад нь ингэж хэлж байгаа юм. Монголд мөшгих сэтгүүл зүй буюу эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүйг жинхэнэ утгаар нь авч яваа, аймшиггүйгээр шударга ёсны төлөө тэмцэж яваа залуу сэтгүүлчид төрж байгаа учраас баяртай байна. Өвөг дээдэс маань бидэнд Монголын сэтгүүл зүйг авчирч өгсөн, үүнийг өчүүхэн миний бие та нарт хүргэж авчирлаа, одоо залуу үе уламжилж авч байгаад санаа зовох зүйл үгүй, сэтгэл хангалуун байна. Та нарын ажил улам өндөр амжилт хүсье” гэсэн юм.

Тэгээд харин эрх чөлөөгөө дахин сэргээгээд явж байгаа. XXI зуунд Монгол Улс, монгол түмэн нүүдлийнхээ соёл иргэншлийг, энэ давтагдашгүй соёл, ондоошлоо илүү тод удирдахын байна, энэ нүүдэлчдийн соёлыг авч, тээж яваа цорын ганц улс бол бараг л Монгол Улс юм уу даа гэх сэтгэгдлийг гадаадын уншигчдад өгөхөөр бүтээл болжээ.