Эргэлт.мн мэдээллийн сайтын “Эрэн сурвалжлах нэгдэл”-ээс нүүрстэй холбоотой 18 улстөрчийн нэрийг зарласан. Тухайлбал, УИХ-ын гишүүн Ц.Цэрэнпунцаг, С.Батболд, Б.Чойжилсүрэн, Ш.Адьшаа, А.Адъяасүрэн, Ц.Анандбазар, Д.Бат-Эрдэнэ, Ч.Ундрам, Н.Наранбаатар, Д.Цогтбаатар, Ц.Мөнх-Оргил, Ж.Мөнхбат, Т.Аюурсайхан, Б.Дэлгэрсайхан, Т.Энхтүвшин нарын нэр нүүрсний бизнестэй хөдөлшгүй холбогдож байгааг танилцуулсан.
Өмнөх нийтлэлийн энд дарж уншаарай.
Тэгвэл энэ удаад дээр нэрс дээр нэмж, нүүрсний бизнестэй холбоо, хамааралтай дараах улстөрчдийн нэрийг зарлаж байна.
Лувсанцэрэнгийн Энх-Амгалан
УИХ-ын гишүүн С.Ганбаатар “Нүүрсний хамгийн том хулгайч бол “М Си Эс” группийн эзэн Ж.Оджаргал” гэж Төрийн ордноос зарлаад буй. Одоогийн УИХ-д “М Си Эс” группийн харьяалалтай хэд хэдэн гишүүн байдаг. Тухайлбал, Ц.Мөнх-Оргилын эхнэр нь “М Си Эс” группийн хамгийн том хувьцаа 9 хувьцаа эзэмшигчийн нэг, Д.Цогтбаатарын эхнэр нь “М Си Эс” группийн охин компанийн захирал, Ч.Хүрэлбаатарын хадам ах нь “М Си Эс” группийн “Юнител” тэргүүтэй хэдэн хэдэн охин компанийн захирал байсан гэх мэтээр хамаатдаг. “М Си Эс” группийн төрд дэх өөр нэг том төлөөл нь УИХ-ын гишүүн, БШУ-ны сайд Л.Энх-амгалан. “М Си Эс” групп ч Л.Энх-амгаланг төрд байлгахын тулд олон талаар тусалж, дэмжиж ирснийг нэг баримтаар харуулъя.
Тодруулбал, Л.Энх-Амгалангийн 2020 оны сонгуулийн сурталчилгаанд 13 иргэн нийт 49 сая төгрөг, 19 компани нийт 380 сая төгрөгийн мөнгөн хандив өгч, сурталчилгааны санхүүжилтийг нь босгожээ. Л.Энх-Амгаланг дэмжиж, сонгуулийн зардлыг нь босголцсон тухайн аж ахуйн нэгжийн ихэнх нь “М Си Эс” группийн охин компаниуд байгаа юм. Тухайлбал, “М Си Эс” группийн охин компаниуд болох “Эрчим сүлжээ” ХХК, “Маркет гейт” ХХК, “Агар энержи” ХХК, “Юпланет” ХХК, “Орбитнет” ХХК, “Юнисервис солюшн” ХХК, “Белл бий” ХХК, “Нордстар ресурс” ХХК, “Бьюлдинг Мэйнтэнэнс Сервисэс” ХХК гэсэн нийт 9 компани тус бүр 20 сая төгрөг буюу нийт 180 сая төгрөг хандивласан байдаг. Мөн “Энержи ресурс” ХХК-ийн захирал Готовын Батцэнгэл ч хандив өргөсөн байдаг. Тэгэхээр УИХ-ын гишүүн Л.Энх-Амгалан хувийн хамгийн том нүүрсний компани, УИХ-ын гишүүн С.Ганбаатарын хэлснээр “Нүүрсний гол хулгайч” гэгдээд буй “Энержи ресурс” ХХК-иас салгаж ойлгох боломжгүй юм.
Чимэдийн Хүрэлбаатар
УИХ-ын гишүүн, Эдийн засгийн хөгжлийн сайд Ч.Хүрэлбаатарын нүүрстэй холбогддог нэг эмзэг сэдэв нь Хотгор шанагын уурхай. Тэр тусмаа тус уурхайг Солонгосчуудад худалдсан хэрэг түүнийг сүүдэр мэт дагаж ирсэн. Тодруулбал, Увс аймгийн Бөхмөрөн сумын нутагт байх Хотгор шанагын ордыг эзэмшдэг “Хотгор шанага” ХХК-ийг УИХ-ын гишүүн Ч.Хүрэлбаатарын төрсөн ах нар болох Ч.Гансүх, Ч.Гантулга болон Нуурхүүгийн Болормаа, Нуурхүүгийн Асралт, Бэгзсүрэнгийн Алтангэрэл нар эзэмшиж байсан. Улмаар тус компанийнхаа 51 хувийг буюу Ч.Хүрэлбаатарын төрсөн ах нар болох Ч.Гансүх, Ч.Гантулга нар хувьцаагаа БНСУ-ын “Korea-Mongolia Energy Development” компанид 10 сая ам.доллароор худалдсан баримт, мэдээллүүд ил болсон байдаг.
Тэгвэл “Хотгор шанага”-ын хамсаатнууд одоо ч хамааралтай хэвээр байгаа бололтой.
Тодруулбал, өдгөө “Хотгор шанага” ХХК-ийг Бэгзсүрэнгийн Алтангэрэл, Нуурхүүгийн Болормаа болон БНСУ-ын “Korea-Mongolia Energy Development” компанитай хамтран эзэмшиж буй. Гэтэл УИХ-ын гишүүн, Эдийн засгийн хөгжлийн сайд Ч.Хүрэлбаатарын төрсөн ах Ч.Гантулга, Ч.Гансүх нар нь өнөөх “Хотгор шанага” ХХК-ийн хамтрагч Бэгзсүрэнгийн Алтангэрэлтэйгээ хамтран одоо ч “Шанага транс” ХХК-ийг эзэмшиж байна.


Илүү ноцтой нь, “Хотгор шанага” ХХК-ийг хамтран эзэмшигч Нүүрхүүгийн Болормаа нь“Си Ай Жи” ХХК-ийг эзэмшдэг. Гэтэл “Си Ай Жи” ХХК нь Өмнөговьд 2021 оны зургадугаар сард “Эрдэнэс тавантолгой” ХК-тай 2021/483 тоот “Нүүрс худалдан авах, худалдах гэрээ” байгуулжээ. Энэ гэрээний дагуу “Си Ай Жи” ХХК нь “Эрдэнэс тавантолгой” ХК-иас исэлдсэн нүүрс худалдан авч, урагш нь гаргаж байгаа аж. Тус компани “Эрдэнэс тавантолгой” ХК-иас худалдаж авсан нүүрсээ Чойр хүртэл 470 км авто замаар тээвэрлэж, Чойр өртөөнөөс вагонд ачиж, БНХАУ руу гаргадаг. Тайлангаас нь үзвэл, 2017 онд 2.9 тэрбум, 2018 онд 5.4 тэрбум, 2019 онд 2.4 тэрбум, 2021 онд 3.8 тэрбум, 2022 оны эхний 8 сард 2.6 тэрбум төгрөгийн борлуулалт хийсэн мэдээ байна.
Болдын Жавхлан
Уул уурхайн “акул”-ууд улстөрчдийг “халаас”-ндаа оруулж, хувийн “хамгаалагч”-аа болгоход амархан байдаг бололтой юм. Хамгийн энгийн арга нь, сонгуулиар мөнгө хандивлаж, сурталчилгааных нь санхүүжилтийг босгож өгөх байдаг аж. Жишээ нь, Оффтейк гэрээ нь ил болж, олны дургүйцлийг дээд зэргээр хүргээд буй “Бодь интернэшнл” ХХК-ийн толгой компани Голомт банк охин компаниудаараа олон улстөрчдийг дэмжжээ. Жишээ нь, Голомт банкны 87.1 хувийг эзэмшдэг “Голомт файнэншил групп” ХХК л гэхэд 2020 оны УИХ-ын сонгуулиар Бадарчийн Жаргалмаа, Хүрэлбаатарын Булгантуяа нарын сонгуулийн сурталчилгааны зардалд мөнгө хандивлажээ. АН-ын гишүүдээс жишээ татвал, Салдангийн Одонтуяагийн сонгуулийн сурталчилгаанд “Бридж” ХХК мөнгө хандивласан. Гэтэл “Бридж” группийн “Эрдэнэс тавантолгой” ХК-тай байгуулсан нэг нууц гэрээ хоёр хоногийн өмнө ил болоод буй. Энэ мэтээр цааш үргэлжилнэ. Товчхондоо, том компаниуд ингэж улстөрчдийн сонгуулийн сурталчилгаанд нь мөнгө хандивлах замаар “Манай компани яаж ч байсан асуудал гаргалгүй, ам нээлгүй байгаарай” гэдэг тохироо хийдэг маягийн дүр зураг харагдаж байгаа юм.
Тэгвэл илүү ноцтой нэг баримт байна. УИХ-ын 2020 оны сонгуулиар одоогийн Сангийн сайд Б.Жавхланд “Эм Эм И Кью” гэх компани хандив өгч, сурталчилгааны санхүүжилтийг нь босголцжээ. Сонирхолтой нь, “Эм Эм И Кью” ХХК нь “Моннис групп”-ийн охин компани бөгөөд өдгөө “Моннис майнинг” ХХК болгож нэрээ өөрчилсөн байна. “Моннис групп”-ийн хувьд уул уурхайн бизнест, тэр тусмаа нүүрсний бизнест “акул”-уудын нэг. Тухайлбал, Сангийн сайд Б.Жавхланд сонгуулийн хандив өгсөн “Эм Эм И Кью” ХХК буюу “Моннис майнинг” ХХК нь “Эрдэнэс тавантолгой” ХК-ийн “Цанхийн баруун уурхайн В багцад хөрс хуулалт, нүүрс олборлолтын ажил гүйцэтгэх” тендерт шалгарч, 799 тэрбум төгрөгийн гэрээг байгуулж байжээ.
Түүнчлэн, “Моннис майнинг” ХХК нь “Эм Эм И Кью” нэрээрээ Хөгжлийн банкнаас 107 тэрбум төгрөгийн зээл авсан боловч 20 гаруй тэрбум төгрөгөө эргүүлж төлөөгүй хэмээн нэр нь зарлагдаж байсныг сануулах нь зүйтэй биз ээ.
Х.Ганхуяг ба Г.Дамдинням
Улстөрчид нүүрстэй хэд хэдэн янзаар холбогддог. Жишээ нь, ухдаг улстөрчид байхад, урагш нь гаргадаг улстөрчид ч бий. УИХ-ын гишүүн Х.Ганхуяг, Г.Дамдинням нарын хувьд ухдаг улстөрчид нь. Жишээ нь, УИХ-ын гишүүн Х.Ганхуяг 2018 онд “Хера-Экуйпмент” ХХК-иараа “Эрдэнэс тавантолгой” ХК-ийн “Цанхийн баруун уурхайн олборлогч шалгаруулах” 191 тэрбум төгрөгийн тендерт “Хишиг арвин индустриал” ХХК-тай өрсөлдөж байлаа.
Түүнчлэн, УИХ-ын гишүүн Х.Ганхуягийн эгч Х.Хашчимэг, ээж П.Бямбасүрэн нарынх нь эзэмшдэг, Г.Дамдиннямын гүйцэтгэх захирлаар нь ажиллаж байсан, уул уурхайн хөрс хуулалт, олборлолтын ажил гүйцэтгэдэг, 1000 гаруй ажилчинтай “Вертекс майнинг партнер” гэж компани бий. Хөгжлийн банкны 33 тэрбум төгрөгийн зээлийн дуулианаараа олонд танигдсан. Өдгөө “Вертекс майнинг партнер” ХХК нь “М Си Эс” группийн “Энержи ресурс” ХХК-ийн “Ухаа худаг” төслийн хөрс хуулалт, олборлолтыг ажил гүйцэтгэж буй гэх.
УИХ-ын гишүүн Г.Дамдиннямын хувьд Х.Ганхуягийн “Вертекс майнинг партнер” ХХК-ийн гүйцэтгэх захирлаар нь ажиллаж байснаас гадна түүний ээж Пүрэвийн Бямбасүрэнтэй хамт “Топ майнинг солюшнс” ХХК-ийг эзэмшдэг зэргээр салшгүй холбоотой. Чухамдаа “Нүүрсний бүлэглэл”-тэй холбоотой улстөрчдийг хайж байгаа энэ цагт УИХ-ын гишүүн Х.Ганхуяг, Г.Дамдинням хоёрын нэг хоцорч болохгүй болов уу.
Чинбатын Номин
Соёлын сайд Ч.Номингийн аав Л.Чинбатыг алтны бизнестэйг ард түмэн андахгүй мэднэ. Тэгвэл Л.Чинбат өдгөө нүүрсний бизнест оржээ. Тодруулбал, Л.Чинбат “Тэвшийн нүүрс” ХХК-ийг эзэмшиж байгаа аж. “Тэвшийн нүүрс” ХХК нь Дундговь аймгийн MV-018499 дугаартай, 877.4 га талбайтай “Тэвшийн говь” хүрэн нүүрсний ордыг 2045 он хүртэл олборлох эрхтэй ажээ.
Түүнчлэн, Л.Чинбатын нүүрстэй холбоотой өөр нэг сэжим байдаг. Тодруулбал, Л.Чинбат З.Батбаатартай хамт “Коулголд Монгол” ХХК-ийг эзэмшдэг. З.Батбаатар нь Ц.Очирхүүтэй хамт “Френдс транспорт тийм” ХХК-ийг эзэмшдэг. Ц.Очирхүү нь “Уран тех” ХХК-ийг эзэмшдэг. “Уран тех” ХХК нь “Эрдэнэс тавантолгой” ХК-тай “Нүүрс худалдан авах, худалдах гэрээ” байгуулан ажиллаж байгаа. Энэ мэтээр нүүрстэй холбоотой хамаарал нь цааш үргэлжилнэ.
Сэрээжав Энхболд
“Эрдэнэс тавантолгой” ХК-ийн “Цанхийн зүүн уурхайн олборлолтыг ажил”-ийг гүйцэтгэхээр “Ти Ти Жи Ви Си Өү” ХХК-иараа 2.2 их наяд төгрөгийн тендер авсан, Тавантолгой-Ханги чиглэлд автозам барихаар “Тахилт хайрхан транс” ХХК-иараа Засгийн газартай 500 сая ам.долларын концессын гэрээ байгуулсан Энхболдын Оюутцэцэн гэж залуу бий. Гайхмаар нь, Э.Оюутцэцэн нь Эрүүл мэндийн сайд С.Энхболдтой тун ойроор холбогддог.
Тодруулбал, Э.Оюутцэцэнгийн ээж нь АУ-ны доктор, дэд профессор, гавьяат эмч Ш.Энхтуяа гэж хүн бий. Харин Э.Оюутцэцэнгийн төрсөн дүү Э.Тэмүүлээ нь Эрүүл мэндийн яаманд ажилладаг. Цааш нь хөөвөл, Э.Тэмүүлээ нь Лхагвасүрэнгийн Шинэбаяр гэгчтэй “Шинэ эх тэмүүлэл” ХХК, “Молор турист” ХХК-иудыг хамтран эзэмшдэг. Гэтэл Лхагвасүрэнгийн Шинэбаяр нь Эрүүл мэндийн сайд С.Энхболдын ээж Баатарбалын Кумагийн “Алтайн хан тайшир” ХХК-ийн эцсийн өмчлөгчөөр бүртгэлтэй байдаг. Энэ мэт сэжүүрээр Эрүүл мэндийн сайд С.Энхболд “Эрдэнэс тавантолгой” ХК-д эзэн зуусан, “Нүүрсний бүлэглэл”-ийн нэг том төлөөлөл Э.Оюутцэцэнтэй холбогдож байгаа юм.
ТАНИЛЦ: НҮҮРСТЭЙ ХОЛБООТОЙ УЛСТӨРЧДИЙН НЭРС-II |
|