Сонгуулийн өмнө АН-ынхан амь орж, ард түмэнд таалагдах гэж мөн ч их хичээсэн. Тэгэхдээ хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн төлөөлөл болгож жагсаалтын эхний долдугаарт Жадамбаагийн Баясгаланг бичсэн нь санаандгүй зүйл байгаагүй. Хэдийгээр Ж.Баясгалан хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн төлөөлөл болж улс төрд орсон ч тэр шинэ хүн биш. Хэзээнээс “Баян Баясаа” гэж алдаршсан жүжигчин Ж.Баясгалан 2020 оны УИХ-ын сонгуульд Баянзүрх дүүргээс нэр дэвшээд өвдөг шороодож байлаа.

“Баян Баясаа” гэх хоч нь түүний бизнестэй холбоотой. Геологич аавыгаа дагаж, уурхайгаар олон жил явсан тэрбээр өдгөө алтны томоохон орд, газруудыг эзэмшдэг. Тиймдээ ч Ж.Баясгалангийн хөрөнгө орлого мөн л тэрбумаар хэмжигддэг. Жилийн орлого нь 672 сая, гэр бүлийн орлого нь 8.1 сая, 4.1 тэрбум төгрөгийн үнэлгээ бүхий орон сууцтай, 515 сая төгрөгийн автомашинтай аж. Түүнчлэн 1.5 тэрбум төгрөгийн үнэлгээ бүхий мал аж ахуйтай, тэр дундаа хурдан удмын 50 адуутай, 320 сая төгрөгийн үнэлгээ бүхий газар, 300 сая төгрөгийн хадгаламжтай хэмээн хөрөнгө орлогоо мэдүүлсэн байна. Түүний хурдан удмын морьдыг түүний хүргэн ах нийслэлийн алдарт уяач Баттөмөрийн Гантөмөр  нь уяж, сойдог юм байна.

Дээр дурдсанчлан Ж.Баясгалан уул уурхайгаас төрсөн тэрбумтнуудын нэг. Түүний мэдэлд “Үүрт гоулд” ХХК, “Би Жэй Ди Жи” ХХК, “Үүрт гоулд энержи” ХХК, “Бугант мандал” гэх компани бий.

.БАЯСГАЛАНГИЙН АЛТНЫ КОМПАНИУД 2036-2041 ОН ХҮРТЭЛ АШИГЛАХ ТУСГАЙ ЗӨВШӨӨРӨЛТЭЙ

Ж.Баясгалангийн “Үүрт гоулд” ХХК нь Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сум Бугантын голд алтны ордны ил уурхайн олборлолтоор үйл ажиллагаагаа эхлүүлж байлаа. Тус компанийн гүйцэтгэх захирлаар Ж.Баясгалангийн эхнэр Энхцогтын Мөнхтуяа бүртгэлтэй. Түүнчлэн тус компани Төв аймагт мөн алтны тусгай зөвшөөрөл авч, цар хүрээ нь томроод буй.

 Тодруулбал, тус компани Төв аймгийн Сэргэлэн сумын Хүрзэт аманд MV-011892–11892 дугаар бүхий 373.75 га талбайд ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл эзэмшдэг. Ингэхдээ “Үүрт гоулд” ХХК нь Хүрзэт амны ашиглалтын тусгай зөвшөөрлөө 2006 оноос 2036 он хүртэл ашиглах эрхтэйгээр эзэмшиж байна.

Мөн тус компанид Төв аймгийн Сэргэлэн сумын Зүлэгт гэх газарт MV-001990-1990 дугаар бүхий 406 гектар талбай бүхий ашигт малтмалын ашиглалтын тусгай зөвшөөрлийг  Кадастрын бүртгэлийн төвийн даргын 2007 оны 1506 тоот шийдвэрээр 30 жилийн хугацаатайгаар олгож байжээ.

Улмаар 2022 онд Ашигт малтмал, газрын тосны газрын Геологи, уул уурхайн кадастрын хэлтсийн даргын 95 дугаар шийдвэрээр Ашигт малтмалын тухай хуулийн 56 дугаар зүйлийн 56.1.2-т заасныг үндэслэн Ашигт малтмалын тухай хуулийн 34 дүгээр зүйлийн 34.7-д заасан хугацаанд тусгай зөвшөөрлийн ээлжит жилийн төлбөрийг алдангийн хамт бүрэн төлөөгүй гэх үндэслэлээр ашигт малтмалын ашиглалтын тусгай зөвшрөөлийг нь цуцалснаар тусгай зөвшөөрөл нь “Витватерсранд” ХХК гэх 100 хувь гадаадын хөрөнгө оруулалттай компанид шилжиж байжээ.

Ж.Баясгалан “Үүрд гоулд” ХХК-аасаа гадна Сэлэнгэ аймгийн Ерөө сумын алтны ордуудад ноёрхлоо тогтоосон нэгэн. Угтаа бол Ж.Баясгалангийн “Бугант мандал” ХХК нь Сэлэнгэ аймгийн Ерөө суманд 2006-2041 он хүртэл ашиглах алтны гурван ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл эзэмшиж байна. Тодруулбал, “Бугант Мандал” ХХК нь Сэлэнгэ аймгийн Сангийн голд 2007-2024 он хүртэл 247 га талбайд, 2006-2040 он хүртэл 26.43 га талбайд, Сангийн найдвар гэх газарт 2001-3035 он хүртэл 27.61 га талбайд тусгай зөвшөөрлөөр алт олборлож байна.

 Сангийн голын алтны үүсмэл ордын хайгуулыг 2016-2019 онд хийж, 115,79 кг алтны нөөцтэйгээс 47.67 кг нь ашиглалтын тусгай зөвшөөрлүүдийн талбайд бий гэх тооцоолол гаргаж байжээ. Энэ мэтээр Ерөө сумын Сангийн голын алтны нөөцөнд УИХ-ын гишүүн Ж.Баясгалан тэр чигт нь эзэн суужээ.

Цаашлаад УИХ-ын гишүүн Ж.Баясгалангийн төрсөн эгч Жадамбаагийн Цолмон “Үүртур” ХХК-ийн эзэмшигч. Аялал жуулчлал, гадаад худалдааны чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг гэх бүртгэлтэй ч Төв аймгийн Сэргэлэн сумын Салаагийн орд нэртэй газарт 227 гектар талбайд MV-001865–1865 дугаар бүхий алтны ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл эзэмшдэг аж.

ЖДҮХС, ХЭДС-Г ТОНОСОН Ж.БАЯСГАЛАНГИЙН АХ Ж.ЦОГТ-ЭРДЭНИЙН БУДЛИАНТАЙ ХӨРӨНГӨ

Ж.Баясгалангийн төрсөн ах Жадамбаагийн Цогт-Эрдэнийн нэр дээр бүртгэлтэй “Цэвдэг” ХХК нь мөн л алтны гурван тусгай зөвшөөрөлтэй. Тус компани нь Төв аймгийн Сэргэлэн суманд Салхит гэх газарт 77.57 га талбайд MV-013676–13676 дугаар бүхий ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл, Салбарын ам гэх газарт 139.05 га-д MV-012029–12029 дугаар бүхий ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл, Налгар гэх газарт 77.6 га газарт MV-004016– 4016 дугаар бүхий ашиглалтын зөвшөөрөл тус  тус эзэмшиж байна.

Цаашлаад Ж.Баясгалангийн аав Сүрэнжавын Жадамбаа, төрсөн ах Жадамбаагийн Цогт-Эрдэнэ нар нь “Цэн Гоулд” ХХК-ийн эзэмшигчид. Тэд “Цэн Гоулд” ХХК-аараа ЖДҮХС-аас Капитал банкаар дамжуулан зээл авсан ч эргэн төлөөгүй гэх жагсаалтад багтаж байжээ. Мөн Ж.Цогт-Эрдэнэ Төв аймгийн Баянчандмань суманд “Цэн Гоулд” ХХК-аараа Сүүний үйлдвэр байгуулах зэрэг төсөл хэрэгжүүлэхээр нийт 3.9 тэрбум төгрөгийн зээл авсан боловч тухайн орон нутагт энэхүү төслүүд хэрэгжээгүй, зориулалтын бусаар зарцуулсан гэх дүгнэлтийг Аудитын байгууллага гаргаж байжээ.

Сонирхуулахад, Ж.Баясгалангийн ах Ж.Цогт-Эрдэнэ нь Хөвсгөл аймгийн Хөвсгөлийн хүчтэн бөхийн дэвжээний тэргүүнээр 2022 оноос хойш сонгогдон ажиллаж байгаа. Мөн “Цэн Гоулд” компанийн нэр дээр Хөвсгөлийн залуу бөхчүүдийг ивээн тэтгэж барилдуулдаг юм байна.

Ингээд харвал, УИХ-ын гишүүн Ж.Баясгалан алтны өлгий нутаг гэгдэх Төв, Сэлэнгэ аймгийн алтны ордуудад бүрэн эзэн суужээ. Энэ утгаараа тэр АН-д тун хэрэгтэй нэгэн болсон төдийгүй уул уурхай дахь ашиг сонирхлын зөрчлөө төрд орж байж гүйцэлдүүлэх бүрэн эрхтэй болсон гэсэн үг.