2027 оны төсвийн төсөлд өргөн мэдүүлснээр төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлогыг 41.3 их наяд төгрөг, зарлагыг 43.6 их наяд, алдагдлын хэмжээг 2.6 их наяд төгрөг байхаар оруулж ирсэн. Үүнтэй холбоотойгоор, мөн ирэх оны төсвийн гол онцлог зүйлсийн талаарх эдийн засагчдын байр суурийг хүргэж байна.

ЭДИЙН ЗАСАГЧ Б.ДЭЛГЭРСАЙХАН: 2027 ОНЫ ТӨСӨВ ТЭЛЭЛТ ИХТЭЙ БАЙГАА

      Эдийн засагч Б.Дэлгэрсайхан “2027 оны төсөв их тэлэлттэй төсөв болж байгаа. Төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлого, зарлагын хүрээнд Баялгийн санг хоёр их наядаар нэмнэ. Ингэснээр төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлого, зарлага хоёр, хоёр их наядаар буурна. Харин төсвийн нийт орлого өөрчлөгдөхгүй. Энэ жилийн тоо өмнөх жилийнхээсээ харьцангуй тэлэлттэй байгаа нь үнэн. Гол нь үүний ард ямар бодлого байна вэ гэдэгт илүү анхаарах шаардлагатай.  Төсвийн тодотгол, төсвийн төслийн гол бодлого бол иргэддээ хуваарилах, иргэдийн амжиргааг хамгаалах гэсэн чиг баримжаатай байгаа юм. Тэгэхээр энэ ч үүднээс урсгал зардал, цалин, тэтгэвэр, тэтгэмжийг нэмж байгаа. Төсвийн алдагдал 2.3 их наяд хэвээр хадгалагдах байх. Төсөв дээр хоёр, гурван гол онцлог зүйл мөн харагдаж буй. Нэгдүгээрт, орлогын бүтэц нэлээд өөрчлөгдөж байгаа. Орлогын бүтцээр бид татварын бус орлогыг түлхүү оруулж ирсэн. Оюу толгойн ногдол ашгийн орлого, Эрдэнэс Монгол ХХК-наас авах ногдол ашгийн орлогын хэмжээ гээд долоо их наяд орчим төгрөгөөр татварын бус орлогыг нэмэгдүүлж, энэ нь төсвийн урсгал зардлыг нэмэх боломжийг бий болгоно. Хамгийн гол нь энэ төсвийг хийж болох ч ард нь гарах эрсдлийг нарийн тооцоолох ёстой. Монгол Улсын эдийн засаг өндөр өссөн байгаа боловч татварын орлогын гүйцэтгэл сүүлийн хоёр жил нэлээд тасалдах шинжтэй. Төсвийн орлогын бүрдүүлэлт дээр нэлээд анхаарах хэрэгтэй. Мөн төсвийн орлого дээрээ бид уул уурхайн салбараас хүчтэй хамаарч байгаагаа ч анхаарах харах нь чухал. Ер төсвийг бодлогын түвшинд илүү харах ёстой.

Миний хувьд Оюу толгой ногдол ашгийн гуравны нэгийг нь хуримтлын сандаа авья, гуравны хоёр буюу хоёр их наядыг хөрөнгө оруулалт руу хийе гэсэн байр суурьтай байгаа” гэлээ.

ЭДИЙН ЗАСАГЧ Л.ОЮУН: ТӨСӨВ ЗАРЦУУЛЖ БОЛНО, ГОЛ НЬ ТАЙЛАНГАА ТАВЬДАГ БАЙМААР БАЙНА

         Эдийн засагч Л.Оюун “Аливаа улсын төсөв бол тухайн оны л төсөв биш байдаг. Үндсэндээ 2027 оноор хязгаарлаж юмыг харж болохгүй шүү дээ. Мөн УИХ-ын гишүүд энэ төсөвт ирээдүйгүй юм шиг хандаж болохгүй. Тэгэхээр холыг харсан асуудлыг энд суулгаж өгөх хэрэгтэй. Нэг ёсондоо энэхүү авч байгаа зээлээрээ хөрөнгө оруулалтыг санхүүжүүлэх хэрэгтэй. Хэрэглээний урсгал зардлыг санхүүжүүлж болохгүй ээ. Харин хөрөнгө оруулалтыг санхүүжүүлснээрээ зөрөөг, энэхүү зээлийг төлөх орлогыг олж ирснээрээ шударга байхгүй юу. Тэгээд гаднаас оруулж ирсэн мөнгөөрөө хөрөнгө оруулалт хийгээд, хөрөнгө оруулалтаасаа орлого олоод авсан зээлээ төлөх нь хамгийн чухал гэдгийг гол шугам болгон харах хэрэгтэй. Үүнийг бид тус төсвийг баталж байгаа гишүүдэд хэлмээр байдаг.  Урсгал зардал бол төсвийн том хувийг эзэлдэг. Учир нь урсгал зардал орлого бүтээдэггүйгээрээ онцлог. Тэгэхээр эндээсээ эхлээд хэмнэх нь чухал. Төсөв захиран зарцуулалтын мөнгө, томилолтын мөнгө гэх мэт зардлыг зөв зохистой, үр бүтээлтэй зарцуулмаар байна. Ерөөс зарцуулж байгаа нэг төгрөг болгоны тайланг тавих хэрэгтэй. Гэтэл зарцуулаад л байдаг нэг ч тайлан байдаггүй. Үүнийг хуульчлаад, батлаад өгөөсэй гэж бодож явдаг юм.

      Оюу толгойн ногдол ашгийг уг нь дэд бүтцэд зарцуулбал их хэрэгтэй гэдгийг хүмүүс бүгдээрээ мэдэж байгаа. Хамгийн гол нь  дэд бүтцэд зарцуул гээд өгчихөөр дахиад л идэж хэлнэ, завшина, хувааж авна. Оюу толгойн орж ирж байгаа ногдол ашгийн нэг төгрөг болгонд нь хяналт тавих тогтолцоо байх юм бол дэд бүтэц улсын хөгжлийн гол нөхцөл байдаг. Гэтэл хувааж идээд, хэрэглээд сурчихсан болохоор хүмүүс дэд бүтцэд зарцуулмаар байвч  дургүйлхээд байгаа юм. Оюу толгойн орж ирэх мөнгөнд зориулсан хууль гаргаад өгөөсэй. Төгрөг болгоныг хяналттай, хариуцлагатай, тайлантай байлгах юм бол бид дэд бүтцэд зарцуулахыг нь зөвшөөрч болж байна. Тэгж чадахгүй бол зүгээр хэн хэнээ хардаж байхаар дансанд нь өгөх нь зөв. Тэгж байж Монголын баялаг монгол хүндээ шингэнэ” гэв.