Хайрласан, хайртай хүндээ гомдож, туньсан, хайраас болж шаналж, шархалсан, ихээр санаж, санах тусмаа өвдөж байгаа, хүлээснээ, санаа алдсанаа, ахуйгаа, анир гүмээ охид, эмэгтэйчүүд тайзнаа хуваалцахыг харах, сонсож суухад яг л тэдний адил мэдрэмж авдаг. Ийм нэг сайхан орон зайг тэдэнд “Гоо улирал” яруу найргийн уншлагын зохион байгуулагчид олгодог юм.  

Тав дахь жилдээ болж буй тус арга хэмжээнд энэ жил гэгээн, гэгэлгэн, дурласан, хайрласан, санааширсан 15 эмэгтэй найрагч шүлгээ дуудаж, 15 гэрэл зурагчин бүтээлээ дэлгэлээ.

МЭДРЭМЖЭЭ ИЛЧИЛНЭ

        Яруу найрагч Б.Энх-Уянга

“Чамд хайртайгаа бодоход өвдөх байтал

Инээж чаддаг энэ зүрхээ бодохоор өр өвдөнө...” гэж сэтгэл зүрх өвтгөн унших бол

       “Хэзээд чиний талд зогсох нь өвтгөм

       Гэлээ ч өөрөөр оршиж чадахгүй нь үнэн болохоор

       Өвдөж, өвдөж сурч байна...” гэж оршихуй, түүнээс үүдсэн өвдөлт, хайрын тухай намуухан уншиж байсныг онцолмоор байна. Мөн яруу найрагч Б.Ууганбаярын

“Хатсан талх шиг өдрүүдийг

Хоолойгоо уран байж залгиж барна

Орвонгоороо эргэхэд бэлэн энэ амьдралаа

Орон гэрээ гэж итгэнэ...” гэх шүлэг ч анхаарал татна.

        Ер гуниг, өвдөлт, шаналал, хүнд байх, тэр дундаа эмэгтэй хүний эмзэг торгон, энхрий дотно мэдрэмжээ бусдын өмнө илчилж, танхимд суугаа хүмүүсийн хайр сэтгэл, уйтгар гуниг, бодол сэтгэлийг ч давхар хөндөх нь уйтай. Нөгөө талаар тэдний мэдрэмжийг чимээгүйхэн чагнаж суухад гэмтэй шиг санагдаж, хаа нэгхэн  “Яг л ийм байдаг даа” гэж хүлээн зөвшөөрөм мэдрэмж төрж суусан.

Олон ч сайхан шүлэг уншигдсан. “Дурлахдаа л шүлэг бичдэг” гэж эрсхэн хэлээд дурласан үеийнхээ мэдрэмжийг ил хуваалцаж, “Хайрын тухай уншихгүй ээ” гээд, ахуйн тухай бичсэнээ дуудах нь сонихон.

          Харин нь тэднээсээ арай залуухан охид хайрын тухай, хамгийн сайхны тухай, үнэний тухай, өөрт төрсөн бүхнийхээ талаар цааснаа буулгаснаа уншина. Өөрөө дүр болж уншина, нүдээ аниад өөрөө мөртүүддээ орж уншина, жаахан халгаж, мөнхүү сандарч, тэгснээ сэтгэлээ сая нэг уудалж, зүрх сэтгэлээ дэлгэж уншина. Зарим нь “Мөртүүд маань аятайгаа ороод ирдэг” гээд дуулна. Залуу нас, дурлал, бодол, ахуй, байгаль дэлхий, намар, зүүд, хүлээлт гээд сэдэв бүр шүлэгт нь багтсан байх бөгөөд гэсэн ч бүгдийнх нь гол дүр хайр, хэн нэгэн.

“ГОО УЛИРАЛ” ЯРУУ НАЙРГИЙН УНШЛАГА ХИЙХ САНАА ХЭЗЭЭ ТӨРӨВ

         Чөлөөт тайз, шүлгээ дуудах микрофон, гэрэл зургийн нүд баясгам үзэсгэлэн, охид, эмэгтэйчүүдийн сүрчигний анхилам үнэр, ширээн дээрх дарс, шар айрагны зөөлөн амт, мэдрэмжээ илэрхийлсэн чөлөөт үдэш. “Гоо улирал” эмэгтэй яруу найргийн уншлагыг тун товчоор ингэж л илэрхийлмээр.

           Намар, навч, цэцэгсийн дүрслэлтэй олон сайхан зураг өрөгдсөний дэргэдүүр явахад яг л тэдгээр зураг бүтээх тэр агшинд нь очсон мэт таатай, амар амгалан мэдрэмж төрнө. Зураг үзэнгээ шүлэг сонсож, дурсамж сэргэж, гоо яруу ертөнцөд ороод ирчихсэн мэт таатай санагдана. Ийм сайхан үдшийг охид, эмэгтэйчүүдэд бэлэглэх болсон шалтгаан гэж мэдээж бий. Алив бүхэн эхлэлтэй.

            “Гоо улирал” яруу найргийн уншлагын зохион байгуулагч,  яруу найрагч С.Бэрцэцэг “2022 оны наймдугаар сард ээжийгээ алдаад, ганьхарч, ганцаардсан хэцүү цаг үеийг ганцаараа туулах ёстой болсон. Тийм үед шүлэгнээс өөр ханьгүй, бичсэн шүлгээ хэн нэгний дэргэд унших хэрэгцээ шаардлага их гардаг юм байна лээ. Ингээд хоёр дахь түүврээ гаргах хүсэл төрсөн. Учир нь одоо л бичсэн шүлгүүдээ, өөрт төрж буй мэдрэмжүүдээ “асгахгүй” юм бол хэзээ ч гаргахгүй юм шиг санагдаад шүлгүүдээсээ шүүж эхэлсэн. Ингэж “Агаарт гуниг зурна” номоо боочихоод, нээлт хийвэл, ямар байдлаар хийх үү гэж бодсон. Ээжээсээ хагацаад удаагүй ч болохоор айхтар том баяр хийе гэж бол бодоогүй. Тэгж суухдаа яруу найрагч дүү охидууд руугаа “Хэдүүлээ нэг яруу найргийн уншлага хийх үү” гэж ярьсан. Тэд маань ч уриалгахан хүлээн авч, уншлагадаа нэр бодоцгоосон. Намрын улирал ч таарсан, Э.Булган дүү маань “Гоо улирал” гэх нэрийг олж, бид түүгээр уншлагаа нэрлэхээр болсноор эхний удаагийн эвент эхэлж байлаа” гэсэн юм.  Ингэж “Гоо улирал” яруу найргийн уншлага жил бүр зохиох болж, өдгөө тав дахь жилдээ болсон нь энэ юм.

ИХЭМСЭГ, ЭРХ ТАНХИ, ЗӨӨЛӨН ДУЛААН....

    Сайхан шүлэгтэй учрах мөч хайсан хүнээ олохтой л ижил байдаг болов уу.  “Гоо улирал”-ын тайзнаа тийм сайхан шүлгүүд олноор уншигдаж, хамгийн гол нь охид, эмэгтэйчүүд тэнд л өөрсдийнхөөрөө байж, хэнээр ч шүүлгэхгүй, харьцуулж, хэмжүүлэхгүйгээр ихэмсэг, эрх танхи, зөөлөн дулаан орших нь сайхан. Тэдний тийм ихэмсэг, эрхэмсэг, эрх танхи, зөөлөн дулааны цаанаас л эмэгтэй хүний дотоод дуу хоолой, хүсэл мөрөөдөл, уярал хайр, оршихуйн тухай өгүүлэх тийм сайхан шүлэг, мөртүүд төрж, бичих тусмаа тайтгарч, цэцэг шиг урган дэлгэрч, өнгөжин гэрэлтэж, мөнхүү өөрсдийгөө эдгээн анагааж байдаг биз ээ. “Гоо улирал-V”-ийн зочид дотроос бидний сэтгэл зүрхэнд ойрхон танил дотно шүлгүүдтэй яруу найрагч бол Б.Занданхүүг онцолмоор байна. Тэрбээр энэхүү уншлагад хоёр дахь жилдээ оролцож байгаа бөгөөд яах аргагүй өөр өнгө, мэдрэмж, эрэлхийлэл болсон шүлгүүдээсээ уншсан нь сайхан байв. Мэдээж өөр найрагчдын сэтгэлд үлдсэн сайхан мөртүүд олон байсныг ч онцолмоор байна.Жил ахих бүрдээ улам ч гоо болдог “Гоо улирал” яруу найргийн уншлага улам өргөжин тэлж, олон ч эмэгтэйчүүд тайзнаас шүлгээ дуудаж, мэдрэмжээ хуваалцана гэдэгт итгэлтэй байна.

 “Гоо улирал-V”-аас гараад алхахад цас бударч байсан бөгөөд яг л цас шиг зөөлөн, энхрий, эмзэг, ариухан эмэгтэйчүүдийн ертөнц үргэлж гэгээн тунгалаг байг.

"Гоо улирал"-д шүлгээ уншсан найрагчдын шүлгээс хүргэе.

                 ***    

   "...Салхинд туугдах навчис

      Өвлийг угтан гүйх шиг

      Заримдаа намар

      Өвлөөс ч илүү хүйтэн!

                 Б.Отгонтуяа

              *** 

"...Эрчис долгио татсан нуурын тэр мандал дээр

Эгэл гоо бүсгүйн үзэсгэлэнт яруу төрхийг нь

Намар оройн үдшээс туяа тасдан аргамжаад

Нууцхан гэгч нь сэтгэлдээ зуран суух болов оо би..."

                                     Б.Түмэндэмбэрэл

                  *** 

"...Өнгөрсөн намар чиний түүсэн навчис

Өглөөхөн гомдсон чам шиг хүрвэл үйрчихнэ

Өршөөл эрсэн харц ч ойлгогдохоор

Өр зөөлөн амьдарч байж бид

Өөр яах ёстойг заримдаа гайхдаг..."

                           Д.Даваажаргал

                   *** 

"...Тийм л хол бас ойрхон

Хорвоогийн хамгийн хачин хүнийг

Тэвэртээ багтаах гэж

Тэнэг гэх үү хачин зангаар

Тэмүүлнэ..."

                  М.Сондор

                 *** 

"...Чиний ирсэн өдрийн нарыг

      Зовхиндоо хадгаллаа

      Дараачийн өдрүүдэд би

       даарахгүй..."

                       М.Дэвээжаргал