НҮБ-ын “ЮНЕСКО”-гийн 48 дугаар их хурал Өмнөд Солонгосын Бусан хотноо болж, Монгол Улсаас анхын төрт улсын дурсгал болох “Хүннүгийн язгууртнуудын булш бунхан”-ыг дэлхийн өвийн жагсаалтад саяхан бүртгэсэн билээ. Аялал жуулчлалын маршрут хөгжүүлэх, хаад язгууртны өв соёлыг сурталчлах “Хаадын зам” арга хэмжээг “Чингис хаан” үндэсний музейн санаачлагаар дөрөв дэх жилдээ зохион байгуулж энэ үйл явдалтай давхцан хэдхэн хоногийн өмнө дэлхийн өвд бүртгэгдсэн Төв аймгийн Баянцагаан сумын нутаг дахь “Чихэртийн Зоо” хэмээх газар “Хаадын хүлэг” соёлын өдөрлөг 2026 оны наймдугаар сарын 1-ний өдөр зохион байгуулагдлаа.

    Энэхүү арга хэмжээг нээж “Чингис хаан” үндэсний музейн захирал, академич Чулуун хэлэхдээ “Баянцагаан сум нь Монгол Улсын 330 сум дотроо хүлэг морьдоороо алдартай.Тэр хүлэг морийг унаж хүн төрөлхтний анхны төрт улсыг байгуулж явсан Хүннүчүүдийн язгууртны цогцолбор булш энэ Чихэртийн зоод 2000 жилийг нандигнан хадгалагдаж ирсэн Хүннүгийн дурсгал өнөөдөр Монгол Улсын төдийгүй хүн төрөлхтөний хамгаалалтанд орж, хүн төрөлхтөнд үеийн үед хадгалж, хамгаалж, сурталчилж, түгээн дэлгэрүүлэх гайхамшигтай түүхэн цаг тохиж байна. Чихэртийн Зоо дахь Хүннүгийн язгууртны дурсгал нь Монгол нутгаас олдсон хамгийн эртний дурсгал бөгөөд Модун Шаньюйн үед хамаарч магадгүйг эрдэмтэд судалжээ. Ийнхүү Тал хээрийн бүсийн сумдаас анхны төрт улсын дурсгал хүн төрөлхтний өвт газраар бүртгэгдсэн нь анхны тохиолдол болж байна” гэдгийг хэллээ.

   “Чихэртийн зоо” дахь дурсгал нь Монголын анхны төрт улс Хүннүгийн эзэнт гүрний үеийн түүхэнд холбогдох цогцолбор. Чихэртийн зооны Хүннүгийн язгууртны булш нь зохион байгуулалтын хувьд өвөрмөц онцлогтойгоос гадна дурсгалын он цаг Хүннү гүрний хүчирхэг байсан эхэн шатанд хамаардаг. Хээрийн малтлага судалгааны явцад тогтсон булшинд малтлага судалгаа хийхээс гадна сумын нутгийг бүхэлд нь хамруулсан хайгуулын ажлыг зохион байгуулснаар ойролцоогоор 370 гаруй дурсгалыг шинээр илрүүлж баримтжуулсан байна.