МАН-ын гишүүд том, жижиг, их, багагүй л задарч байна. Хэн чанга хашхирсан нь, хэлэмгий байгаа нь төрийн сэнтийд залардаг болсон юм уу даа. Тэгээд тэрнийхээ горыг ч эдэлж байна.

        Улсыг биш ч гэлээ, Увсыг удирдаж байгаа “хурган” даргад хүний эрхийн мэдрэмж тэг байлаа. Дуучин Б.Амархүүгийн хар тамхи хэрэглэж, ял эдэлж байсан нь мянга дугаар асуудал байв, үнэндээ. Хар тамхи тахал уу, тахал. Б.Амархүү хүүхэд, залууст буруу үлгэр дурайлал үзүүлж, хар тамхины хэрэгт холбогдсон уу, холбогдсон. Гэхдээ ялаа эдэлсэн, хүмүүжсэн, хууль хяналтын байгууллагын хяналтанд байгаа нэгэн. Ийм ч учраас хэдэн жилийн дараа эргэн ирэлт хийж, амьдрахын эрхэнд мэргэжлээрээ ажиллаж эхэлж байна.  Өөрөөр хэлбэл, дуучин хүн дуугаа л дуулж байна гэсэн үг л дээ. Энэнийхээ хүрээнд 21 аймгаар аялан тоглолтоо эхлүүлж, баруун аймуудад явна. Өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд тэрбээр Увс аймагт тоглолтоо хийсэн ч театрын удирдлага, ажилтнууд хариуцлагагүй хандсанд бухимдлаа илэрхийлсэн. Тодруулбал, тэрбээр “Увсын тоглолт сайхан боллоо. Гэхдээ “Ойрад” театрын удирдлагуудын үг, үйлдэл хариуцлагагүй байлаа. Миний тоглолттой давхцаад аймагт нь спортын тэмцээн болжээ. Ийм учраас надад туслах хүн байсангүй. Тайзны гэрэлчин, дууны найруулагч гээд хэн нь ч байсангүй. Хувцасны өрөө цоожтой, толь ч алга байлаа. Миний хувьд үрчгэр хувцастай тайзан дээр гарахыг өөртөө зөвшөөрдөггүй нэгэн. Хариуцлагатай байх хэрэгтэй шүү дээ. Тоглолтын орлогоос тодорхой хэмжээний хувь, шимтгэл авч байгаа юм чинь түүндээ тааруулсан ажлаа хийх хэрэгтэй. Дараа дарааагийн уран бүтээлчид ирнэ, тэр үед сэтгэлтэй, хариуцлагатай байгаарай” гэх зүйлсийг шууд дамжуулалтаар ярьсан байдаг.

       Харин Увсын Засаг даргын орлогч С.Анхбаяр үүнд дургүйцлээ илэрхийлж, “Хар тамхичинд тоглолт хийх цаг олгосон театрын удирдлагуудад хариуцлага тооцуулна. Хар тамхичинг үзээгүй нь зөв шүү дээ. Яахаараа цаг гаргаж өгдөг юм. Зарим зүйлийг жигшиж байх хэрэгтэй шүү. Ирээдүйгээ бодоорой” хэмээн хэд хэдэн удаа жиргэж, олны шүүмжлэлд өртсөн. Эцэст нь тэрбээр “Хүмүүсийг бухимдуулсандаа уучлалт хүсье. Гэхдээ хэдүүлээ болох, болохгүйн зааг, жигших, буруутгах зүйлсээ тодорхой болгох хэрэгтэй биз ээ. Олны танил хүмүүс хариуцлагатай байх ёстой, хүүхэд залууст үлгэр дууриалал болдог гэдгээ байнга санах ёстой. Хар тамхи бол алдаа биш, толгой илэх зүйл биш, тахал шүү, тахал” гэсэн байна.

Хар тамхи алдаа биш гэдэг нь үнэн. Гэхдээ гэр бүлийн хүчирхийлэл ч алдаа биш гэдгийг энд сануулж хэлье. Учир нь, Увс аймгийн Засаг даргын орлогч С.Анхбаяр өмнө нь насанд хүрээгүй, төрсөн дүүгээ олон удаа заазуурдсан хэрэгт холбогдож, хууль хяналтын байгууллагад шалгагдаж байжээ. Тодруулбал, тэрбээр 2018 оны хоёрдугаар сарын 18-нд Увс аймгийн Улаангом сумын арваннэгдүгээр багийн дугаар тоотод оршин суух, төрсөн дүү С.Т-тэй маргалдан, заазуураар биед нь шарх үүсгэжээ. Энэ үедээ тэрбээр эхнэр, хоёр хүүхэдтэй байсан. Мөн архи, согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн байжээ.

УВС АЙМГИЙН ЗАСАГ ДАРГЫН ОРЛОГЧ С.АНХБАЯРЫН ДҮҮГЭЭ ЗААЗУУРДСАН ХЭРГИЙН ХАВТАСТ ХЭРЭГ

Увс аймгийн Засаг даргын орлогч С.Анхбаяраас олон түмэн “Энэ хэрэгтээ ял авсан уу, шүүх, хууль хяналтын байгууллагынхныг хахуулдаж, торгуулаад өнгөрсөн үү” гэж асууж байна. Харин тэрбээр “Ял авсан, асуудалгүй” гэж хариулжээ. Тэгвэл С.Анхбаярт холбогдох хэргийн хавтаст хэргийг хүргэж байна.

Хохирогч, С.Анхбаярын дүү С.Т мэдүүлэхдээ “ 2018 оны хоёрдугаар сарын 18-ны 16:00-17:00 цагийн орчим гэртээ байж байтал миний төрсөн ах С.Анхбаяр согтуу орж ирсэн. Ингэхдээ манай гэрийн түлшинд бэлдсэн модноос авах гэсэн. Манай түлээний бургас бүдүүн байсан учраас ах түлээний модыг заазуураар нарийлаад байж байсан. Тэгэхэд нь би ахад хандан “Та өөрөө ахиухан мод хагалаад авчихгүй юу” гэж хэлэхэд Анхбаяр ах “Чи нялх хүүхэдтэй эгчдээ тус болоод мод хагалаад өгчих тийм хэцүү байна уу” гэхэд нь би “Хэцүү байна” гэж хэлсэн. Тэгээд ах намайг “Гөлөг минь ална шүү” гэж хэлээд манай гэрийн ногоон иштэй заазуурыг бариад над руу дайрсан. Тэр үед нь би өөрийгөө хамгаалаад Анхаа ахыг барьж аваад дарж унагаагаад ноцолдсон. Тэгээд миний бие, гарны хэсэг заазууранд зүсэгдсэн байсан. Анхаа ах намайг айлгах гээд заазуурыг гартаа бариад дээш, доош, ташуу хөдөлгөөд дайраад байсан. Тэгэхээр нь би зайнаас нэг удаа өшиглөөд , нүүрний хэсэгт нь гараараа цохиод, дээрээс нь дарж унагаасан. Би тухайн үед их сандарсан байсан болохоор гар болон бие зүсэгдсэнийг мэдээгүй. Ноцолдож байгаад заазуурыг нь салгасан. Тэр үед миний гарын сарвуу хэсгээс цус гарч байсан. Тэр үед манай ээж К заазуурыг аваад том өрөө рүү оруулж холдуулсан байсан. Анхаа ах бид хоёр таван минут орчим барьцалдаж ноцолдсон. Миний гарнаас цус гарч байгааг ээж хараад сандарч, бид хоёрыг салгаад Анхаа ахыг гал зуухны өрөө рүү оруулсан. Би уурандаа байрныхаа ариун цэврийн өрөө рүү орж шил цохьсон юм. Удалгүй би өрөөнөөс гарч ирээд Анхаа ахаас “Маргалдсанд уучлаарай” гэж хэлээд уучлалт гуйсан. Манай гэрийн гал зуухны өрөөнд байсан цайвар бор өнгийн мебель ширээний тушаа хэсгийг хугалсан байсан. Би асуудлыг хурдан намжаахын тулд ахаас уучлалт гуйсан юм. Намайг Анхаа ахаас уучлал гуйгаад зогсож байхад манай хүргэн ах Ц гаднаас орж ирсэн. Тухайн үед миний гарнаас нэг их цус гараагүй бөгөөд гал зуухны өрөөнд бага зэргийн цус дуссан байсан. Тэгээд манай хүргэн ах Ц, манай ээж К хоёр намайг нэгдсэн эмнэлгийн яаралтай тусламжийн төв 103 дээр дагуулж очиход эмэгтэй эмч байсан. Миний баруун гарт “13 оёдол тавьлаа” гэж эмч хэлсэн. Анхаа бид хоёр хааяа нэг маргалдаж байсан боловч сүртэй зодоон цохион болж байгаагүй. Одоо миний биед өвдөж зовиурлах зүйл байхгүй. Анхаа ахаас нэхэмжлэх зүйл байхгүй. Бид хоёр учраа ололцож, уучлалт гуйсан, эвлэрсэн . Дахиж цаашид ийм асуудал гаргахгүй” гэж мэдүүлсэн байна.

Харин С.Анхбаярын ээж К мэдүүлэхдээ “Миний том хүү Анхаа гаднаас орж ирээд түлээний хайрцагнаас гал түлэхээр бэлдсэн байсан жижиглэсэн мод авсан. Бага хүү Т нь ширээн дээр комьпютерээр интернэт орж байсан. Тэгтэл Анхаа Т-д хандаж “Эгч чинь нялх хүүхэдтэй хэцүү байхад мод хагалаад өгчихгүй юу, би завгүй байна” гэхэд Т “Өөрөө хагалаад авахгүй юу” гэж хэлсэн. Тэгтэл Анхаа “Юу гэнэ эээ чи” гэхэд Т “Зүгээр байгаарай” гэж хэлээд тэр хоёр хоорондоо маргалдаж эхэлсэн. Би тухайн үед гал тогооны хэсэгт сандал дээр сууж байсан. Аанхаа дүү Т-гаа айлгах гээд заазуур аваад дээш, доош, ташуу хөдөлгөж байсан. Тэр үед Т нь Анхааг барьж аваад доороо оруулаад дарсан. Энэ үед Т-гийн гарнаас цус гарахаар нь “Юу болов” гээд салцгаасан. Тухайн үед би салгах гэж оролдсон боловч чадаагүй. Т нь төрсөн ах Анхаагаас уучлалт гуйсан. Тухайн үед манай хүргэн Ц, манай төрсөн охин П нар гаднаас орж ирсэн. Би Анхбаярыг хаанаас заазуур авсныг хараагүй. Анхаа нь урьд өмнө нь өөрийн төрсөн дүү Т-г зодож байгаагүй. Хүү Т-ийн гар болон цээжний хэсэгт зүсэгдсэн байсан” гэж мэдүүлжээ.

Гэрч буюу С.Анхбаярын хүргэн ах Д.Ц мэдүүлэхдээ “Би Хадам ээж К-гийн гэрт ороход Т, Анхааа нар нэгнээсээ уучлалт гуйж байсан. Т-гийн гарнаас цус гарч байхаар нь би болсон үйл явдлын талаар асуухгүйгээр Т, хадам ээж К нарын хамтаар эмнэлэг рүү явсан. Намайг ороход Анхаагийн эхнэр Г нь түүнийг аваад гарсан. Намайг хадам ээжийн гэрт ороход Т нүцгэн байсан. Би түүний гарын хэсгээс цус гарч байсныг анзаарч харсан бөгөөд бусад зүйлийг нь сайн анзаарч хараагүй” гэжээ.

Харин С.Анхбаярын дүүд тусламж үзүүлсэн сувилагч мэдүүлэхдээ  “Тэр өдөр 18:00 цагийн орчим гаднаас нэг эмэгтэй 18 настай хүүгээ дагуулж ирээд үзүүлсэн.  Үзлэг хийхэд хүүхдийн баруун гарт нь зүсэгдсэн, сарвууны хэсэг, зүүн гарын шуу хэсэгт хоёр удаа зүсэгдсэн байсан. Тэгээд 103-д ээлжтэй байсан эмч Н оёдол тавьсан. Тэр хүүхдийн ээж нь гэх эмэгтэй “Цагдаад мэдэгдэж хэрэггүй” гэж хэлж байсан. Хүүхэд эхлээд “Санамсаргүй ийм зүйл болсон” гэж хэлж байснаа дараа нь “Хүн ийм болгосон” гэж хэлсэн. Тэгэхээр нь эмч Н “Цагдаад мэдэгд” гэж хэлэхээр нь би цагдаагийн газарт дуудлага өгсөн” гэж мэдүүлжээ.

С.Анхбаяр мэдүүлэхдээ “Миний бие дүү Т-гийн биед гэмтэл учруулсан үйлдлээ хүлээн зөвшөөрч байна, миний буруу. Манайх зургаан сартай нялх хүүхэдтэй. Тухайн өдөр гэртээ ирэхэд манай гэр хүйтэн байсан болохоор дүүгээ “Мод хагалаад гал түлчихгүй яасан юм” гээд ууралсандаа ийм хэрэг хийсэн. Өөрийгөө өмгөөлж хэлэх тайлбар байхгүй. Хийсэн хэргээ хүлээн зөвшөөрч байна. Өөрийнхөө зан байдал, харилцаанд анхаарах ёстой гэдгийг ойлголоо. Би илүү хүнд хэрэгт холбогдож болох байлаа. Тиймээс дахин хэзээ ч ийм зан байдал гаргахгүй” гэжээ.

Ингээд шүүхээс С.Анхбаярт торгуулийн ял ногдуулж, 900 мянган төгрөгөөр торгожээ.

Төрсөн дүүгээ заазуурдсан хэрэгт холбогдож, шүүхээс торгуулийн ял сонссон этгээд төрийн сэнтийд заларчээ. Үнэндээ, тэр МАН-ын Бага хурлын гишүүн, Увс аймгийн МАН-ын дэд дарга, Увс аймгийн Засаг даргын орлогч гэх өндөр албан тушаалтай нэгэн. Увсынхан түүнийг төрсөн дүүгээ заазуурдсан ч төрийн үйл хэрэгт оролцохыг нь дэмжээгүй биш дэмжсэн. Алдсан, алдаагаа ухаарсан гэж түүнд боломж олгоод оройдоо “залсан”. Гэвч түүнд хүний эрхийн мэдрэмж, төрийн хүний мэдлэг, боловсрол, хандлага дутлаа.