Ерөнхий сайд ууртай байна. Төрийн ордны баруун жигүүрт даваа гарагт ширүүхэн хурал болж, МАН-ын дарга Л.Оюун-Эрдэнэ гишүүдээ намаасаа хөөх дээрээ тулах хүртлээ хатуухан сануулга өгчээ.

       Өөрөөр хэлбэл, “Авлига албан тушаалын гэмт хэрэгтнүүдтэй эвлэрхгүй” гэх өндөр босгонд нь намын  гишүүд нь бүдэрчих гээд Эрүүгийн хуулийн өөрчлөлтийг дэмжихгүй гэх санал гарсан нь ийн Ерөнхий сайдын уурыг хүргэсэн гэж Саарал ордноор шуугих боллоо. МАН-ынхан хэдхэн сарын дараа дөрвөн жилийн дүнгээ тавиулах гээд их адаггүй сандарч, гишүүд нь улстөржиж байгаа нь энэ.  Дээр нь сонгуульд нэр дэвшигчдийн жагсаалт эртнээс гарч, тойргийн хуваарилалт хийгдэж эхэлсэн нь ийн гишүүдийг ч, Ерөнхий сайдыг ч хөдөлгөөнд оруулав.  Ирэх сонгуулиар гишүүдийн тоо нэмэгдэх ч, одоогийн Их хурлаас жагсаалтаас гарах гишүүн олон байна. Тиймээс ч тойроггүй үлдэх дээрээ тулсан гишүүд үхэхдээ үхэр буугаа тавина гэгчээр Эрүүгийн хуулийн зүйл заалт дээр ийн ач холбогдол өгч хаяагаа манацгааж эхэлцгээсэн бололтой.

       Эрүүгийн хуулийн өөрчлөлтөөр авлига, албан тушаалын гэмт хэрэгт холбогдсон этгээдэд өршөөл үзүүлж, магадлангаар суллагдахгүй гэх заалт орсон нь ийн Их хурлын гишүүдийг, гишүүдийн цаадах томчуудыг айлгаж байгаа гэх нь ч бий. Өнгөрсөн хугацаанд улс төрийн гэмт хэрэгнүүд хуулийн цоорхой ашиглаж, ялаас мултарсан олон тохиолдол манайд гарсан. Улс төрийн өндөр алба хашиж байсан мөн ч олон хүн магадлангаар, өршөөлөөр суллагдсан даа. Тиймдээ ч иргэдийн хууль хяналтын байгууллагад итгэх итгэл буурч, авлига, албан тушаалын хэрэгтнүүд гаарсан нь нууц биш юм.  Угтаа бол улсын хөгжлөөс уруу татаж, эрх мэдэл албан тушаалын байдлаа  урвуулан ашигласан этгээдүүдэд хуулийн өндөр хариуцлага ноогдуулдаг байх эрх зүйн зохицуулалт зайлшгүй шаардлагатай байна.

      Гэтэл Эрүүгийн хэрэгт авлига албан тушаалтны ялын бодлогыг чангадах эрх зүйн зохицуулалт дээр хориг хандаж, ийм зохицуулат хийхгүй байх сонирхол Их хурлын гишүүдэд байгаа нь илт. Тиймдээ ч Ерөнхий сайдтай түнжин хагарч, намаасаа хөөгдөх үгүй дээ тулцаагааж байх.

     Нөгөө талдаа ирэх сонгуулиар тойргоо алдах дээрээ тулсан УИХ-ын гишүүд Засгийн газрын хуулиуд дээр бойкот хийж, Ерөнхий сайдыг “ганцаардуулах” технологи явуулж байж ч мэдэх. Ухаандаа өнгөрсөн хугацаанд Засгийн газар дээр Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд асан Х.Нямбаатар Ерөнхий сайдын нүд чих болж, хуулийн бүх гарц гаргалаа, хэлэх үг хийх үйлдлийг нь дэмжиж ирсэн ганц хүн. Хотын дарга болсноос нь хойш ийн Ерөнхий сайд “хүчгүйдэж”, намын гишүүд нь түүнд нь дөрөөлөх гэж байгаа улс төрийн тоглолтууд өрнөж байгаа аж.

        Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ Засгийн газрын тэргүүлж эхэлсэн үеэсээ л “Авлига албан тушаалын хэрэгт холбогдсон хэрэгтнүүдтэй хатуу хариуцлага тооцож, намаасаа хөөх хүртэл арга хэмжээ авна хэмээн мэдэгдэж байлаа”.  Түүнчлэн авлига албан тушаалын хэргүүд шүүх дээр гацдаг. Монголд шудрага шүүх байхгүй болсон. Өнөөг хүртэл МАНАН, мафын хор уршиг шүүх дээр үргэлжилж байгаа хэмээсэн нь ч бий. Энэ тухай чуулганы хуралдаанаас эхлээд 21 аймгийн уулзалт, телевизийн ярилцлагад хүртэл орохдоо онцлон ярьж, цаашлаад Төрийн ордонд хүчгүйдвэл Төв талбайд ард түмэнтэйгээ гарч тэмцлээ үргэлжүүлнэ гэх үгээр хүч нэмэх болсон.  

     Уг нь бол Л.Оюун-Эрдэнийг Ерөнхий сайдаар томилогдсноос хойш хугацаанд МАН-аас мөн ч олон албан тушаалтан авлигын хэргээр хууль хяналтын байгууллагад шалгуулсан даа. Ерөнхий сайд хэлсэн дээ хүрвэл МАН-д мөн ч том цэвэрлэгээ хийгдэнэ. Хөгжлийн банк, нүүрсний хулгай, Боловсролын зээлийн сангийн хулгайнаас эхлэх улс төрийн дуулиант хэргүүдээ гадна албан тушаалын хэргээр шалгуулж буй цөөнгүй гишүүн МАН-д бий. Эрх баригч намынханд аваагүй зээл, оролцоогүй сан гэж байхгүй. Жижиг, том ямар ч зээлд улс төрийн томчууд хаяа хамаарлаараа оролцсон баримтууд ч ил болсоор байгаа.  Гэвч өнгөрсөн хугацаанд “давс мэт шорвог” үг хэлснээс өөрөөр хүлээлгэх гээд байгаа хариуцлагын талаар ярьсан хүн одоогоор нэг ч алга МАН-д.

     Үнэхээр Ерөнхий сайдын хэлснээр авлига албан тушаалын хэрэг Монголын улс төрд үүрлэж, хуулийн цооройгоор зугтагсад олширсон бол Ерөнхий сайдын тэмцлийг ард түмэн хоёр гараа өргөөд дэмжих хэрэгтэй. Харин Эрүүгийн хуулийн өөрчлөлтөөр эрүүжсэн улсыг бий болгох эрсдэл үүсэх вий гэдэг болгоомжлол ард түмний дунд байна.

      Өөрөөр хэлбэл, Эрүүгийн хуулийг хэт яарч судалгаа нотолгоогүй, нийгмийн  олонход таалагдах байдлаар батлавал хамгийн том эрсдлийг ч дагуулж мэдэх.

     Тухайлбал, Эрүүгийн хуулийн өөрчлөлтөөр бага насны хүүхдийг хүчирхийлэх, бэлгийн мөлжлөгө хийх, хүн худалдаалах гэмт хэргийн хохирогч болгосон тохиолдолд хөөн хэлэлцэх хугацаа 12 жил байдаг бол 30 жил болгож, хорих ялын хэмжээг 20 жил байсныг 25 жил, эсвэл бүх насаар нь болох зүйл заалтыг хуулийн төсөлд тусгаад буй. Нийгмийн сэтгэл зүйг дагасан судалгаа нотолгоогүй зүйл заалт тусгавал эргээд гэмт хэрэг нууцлагдмал байдал руу шилжих эрсдэл үүсэх  вйи гэх болгоомжлол олны дунд байна.

     Түүнчлэн авлига албан тушаалтнуудын ялын бодлогыг чангаруулах нь улстөрчид улстөрчдөө “намнах”  том эрсдлийг дагуулж байдаг гэдгийг учир мэдэх хүмүүс тайлбарлаж байна. Өөрөөр хэлбэл, авлига албан тушаалын гэмт хэргээр улс төрийн хэмэгдүүлэлт байхыг үгүйсгэх гэх хардлага ч бий. Цаад агуулгаараа ирэх сонгуульд МАН олонх болж, 2028 оны хүртэл төрд засаглах улс төрийн прогноз гарчихсан гэх. Ингэснээр ойрын хэдэн жил нэг нам дангаараа төрд ноёлож, цөөн хэдэн хүний гарт төрийн эрх мэдэл төвлөрч болзошгүй гэдгийг зарим эх сурвалжууд мэдээлж байгаа юм.

     Ийн Ерөнхий сайдын шударга ёсны тэмцэл нүдээ олов уу, нүхээ малтав уу гэдэг нь ард түмний дунд асуулт хэвээрээ үлдэх нь.