-ОДОО АРААС НЬ СОГТУУГААР АВТОМАШИН ЖОЛООДСОН ХҮМҮҮС ЦУВАХ НЬ-

          Монголын шорон танилгүй, боловсролгүй залуусаар дүүрчээ. Нэг үгээр бол хавтгайрсан халамжийн бодлогоос болоод монгол залуус ажилгүй. Ажилгүйгээс болоод гэм хэрэг үйлдэж ихэнх нь шоронгийн хаалга татах болжээ. Тухайлбал шоронд байгаа залуусын ихэнх нь хар тамхи, танхай, залилан, хулгайн гэмт хэрэг үйлдсэн байдаг аж. Эдгээр залуус шоронгоос гарч ирсэн ч дахин гэмт хэрэг үйлдэж төмөр торны цаана дахин суудаг байна. Нэг бол нийгэмшиж чаддаггүй аж. Тиймээс л ид хийж бүтээх, нийгмийн хөгжилд хувь нэмэр оруулах ёстой залуус маань шорон, солонгос, нүүрс тээврийн жолооч хийж байна.  

Согтуу жолоочийг гэмт хэрэгтэнд тооцож ял оноох, Мөрдөн шалгах ажиллагааны нууц задруулсан төрийн албан хаагчийн төрд ажиллах эрхийг бүх насаар хасах хоёр өөрчлөлт оруулж ирсэн нь “гуя дагуулж хүзүү” гэгч болов

          Монгол залуусын ихэнх нь шоронд байгаа учраас барилга, зам, уурхай хятад ажилчдаар дүүрэн байдаг биз. Угтаа хэнийг ч хэн гэж ялгахгүй, хэн ч гэж ялгарахгүй амьдрах ёстой. Харамсалтай нь, шоронгоос суллагдсан этгээдүүд хүний ой тойнд багтамгүй аймшигт хэргийг гаргуун үйлдэж, нийгмийг цочроож байгаа нь нийгэмд айдас дагуулж байна. Жил болгон, сар, өдөр бүр хэдэн арван, зуун хоригдол суллагдаж байгаа. Хэн энэ хүмүүст анхаарал хандуулж байна вэ. Угтаа хорих ангид хүмүүжигчдийг нийгэмшүүлэх ажил хамгийн чухал. Гол чухал ажил нь хорих ангид хэрэгжиж байна уу гэдэгт Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх ерөнхий газрын удирдлагуудын анхаарлаа хандуулж, бодлогоо чиглүүлэх хэрэгтэй болжээ.

          Орон шоронгоор олон жил дамжсан Г.Гантулга гэгч этгээд 12 настай охиныг хөнөөсөн жигшүүрт хэргийн жихүүцэл нийгмээс арилаагүй байна. Ар гэрийнхнийх нь нулимс хатаагүй, зурагных нь өмнө зул өргөөд ердөө дөрөвхөн хонож байна. Яг энэ үед ялын бодлогыг чангатгаж, бага насны хүүхдийн хөнөөх, хүчиндэх, худалдаалах хэргийн хөөн хэлэлцэх хугацааг 30 жил, ногдуулах ялыг 25 жил болгож, хугацаанаас нь өмнө суллахгүй байхаар хатуу хуульчлахаар болсон нь цагаа олов. Гэвч хүүхдийн эсрэг гэмт хэргийн ялын бодлогыг чангатгахтай хамтатган Согтуу жолоочийг гэмт хэрэгтэнд тооцож ял оноох, Мөрдөн шалгах ажиллагааны нууц задруулсан төрийн албан хаагчийн төрд ажиллах эрхийг бүх насаар хасах хоёр өөрчлөлт оруулж ирсэн нь “гуя дагуулж хүзүү” гэгч болов. Нэг үгээр бол монголын шорон боловсролгүй залуусаар дүүрэн байсан бол согтуу жолоочоор дахин нэмэгдэх нь ээ. Шорон бол хүмүүжүүлэх үүрэгтэй газар. Гэтэл шоронгоос гарч ирсэн залуус дахин гэмт хэрэг үйлдэж, нийгмийн аль болохгүй муухай хэрэгт холбогдож байна. Тухайлбал хэдэн жилийн өмнө хулгайн гэмт хэрэг үйлдсэн залуус суллагдсан. Гэвч хар тамхи хэрэглээд дахин төмөр торны цаана залуусаа үдэхээр болцгоосон удаатай. Мөн л саяхан суллагдсан залуу 12 настай охиныг хулгайлж, амийг нь хөнөөсөн онц ноцтой хэрэг гарлаа. хамгийн жигшүүрт хүчингийн гэмт хэрэг 20 жилийн хорих ялтай. Хүчирхийлэгчид энэ 20 гэх тоог өөрийн нас шигээ сайн мэднэ.

согтуу жолооч нарыг таван жилээр яллаж шоронд хориод, эсвэл хөл гарт нь цахим гав зүүлгээд, албан хөдөлмөр хийлгээд ч “согтуу жолооч”-ийн гэх гэмт хэрэг буурахгүй байхыг үгүйсгэх аргагүй.

Гэвч хүчингийн хэргийн тоо буурдаггүй, жил тутам 400-500 хэрэг үйлдэгддэг. Статистик сөхвөл, 2021 онд 439, 2022 онд 550 болоод нэмэгдчихсэн байх жишээтэй. Хар тамхи хэрэглэх гэмт хэрэг таван жилийн хорих ялтай. Сонирхогч ч бай, сүлжээний архаг хэрэглэгч ч бай, баригдвал ямар ял авахаа сайн мэднэ. Гэвч одоо шоронд хар тамхины хэрэгтэй залуучууд л хамгийн олон байна. Өөрөөр хэлбэл, авах ял нь үйлдэх гэмт хэргийг нь зогсоох хүчин зүйл болж чадахгүй байна гэсэн үг. Үүнтэй адилаар, жолооч бүр “уусан үедээ жолоо баривал урдах замаа хянаж чадахгүй, хүн мөргөх аюулгүй, тэгвэл ял авна” гэдгээ мэднэ. Мэддэг хэрнээ л жолооны ард сууж байна гэсэн үг. Тэгэхээр согтуу жолооч нарыг таван жилээр яллаж шоронд хориод, эсвэл хөл гарт нь цахим гав зүүлгээд, албан хөдөлмөр хийлгээд ч “согтуу жолооч”-ийн гэх гэмт хэрэг буурахгүй байхыг үгүйсгэх аргагүй.

          Согтуу жолоочид ял өгөөд эхэлбэл шоронгийн ачаалал хэд дахин нэмэгдэж нь ойлгомжтой. Эрчүүдийн ихэнх төмөр торны цаана суусан болж хувирна. Тэгэхээр согтуу жолооч нартай тэмцэхийн тулд эхлээд углуургаар нь буюу ухамсартай нь, архины хэрэглээтэй нь тэмцэх ёстой. Архины хэрэглээ хавтгай чигээрээ байвал согтуу жолооч нар төдий чинээгээр байсаар л байна гэсэн үг. Тэгэхгүй бол монгол залуус шорон руу цувсаар байх юм биш үү.