Дархан аваргуудаа төрийн наадамд түрүүлсэн амжилтаар нь эрэмбэлж, дээр, доор нь жагсааж байсан нь үндэсний бөхийн түүхэнд лав байгаагүй. Гэтэл Монголын үндэсний холбооны шинэ дүрэм журмын дагуу дархан аваргуудыг эрэмбэлдэг боллоо. Тухайлбал, дархан аварга А.Сүхбат, Г.Өсөхбаяр нарын эрэмбийг амжилтаар нь тогтоож, уламжлалт ёсоо гээсэн гэхэд болно. Үндэсний бөхийн уламжлал дэг журамд хэн түрүүлж дархан аварга цол авсан тэр бөх эрэмбийн нэгт байх дүрэмтэй. Түүнээс биш улсын баяр наадмын бөхийн барилдаанд 10, 12 түрүүлсэн байх нь хамаагүй. Хэрэв эрт дээр үеэс амжилтаар нь эрэмбэлж ирсэн бол 20-р зуунд Б.Бат-Эрдэнэ аваргыг нэгт бичих байлаа. 20-р зууны дархан аваргуудын нэгт дархан Ж.Мөнхбат эрэмбэлэгдэг. Араас нь дархан аварга Х.Баянмөнх, Д.Цэрэнтогтох, Б.Бат-Эрдэнэ нар эрэмбэлэгдэг. Хэрвээ үзүүлсэн амжилт, олон жил барилдсанаар нь эрэмбэлвэл  Б.Бат-Эрдэнэ, Баянмөнх гээд эрэмбэлэн бичих байлаа. Тиймээс бөх сонирхогчид Монголын үндэсний бөхийн холбооноос гаргасан дүрэмд дургүйцлээ илэрхийлээд байгаа юм. Яагаад заавал дархан аварга А.Сүхбат, Г.Өсөхбаяр нарын дунд амжилтаар нь эрэмбэлэх асуудал гаргаж ирээд тэдний дунд хэрүүл маргаан үүсгэж, бөх сонирхогчдыг талцуулах болов.

Угтаа бол аварга арслангуудыг олон давсан, түрүүлснээр нь эрэмбэ дараа тогтгоогүй

              Ардын хувьсгалын түүхт 100, 101 жилийн он баяр наадмын үндэсний бөхийн барилдаанд төрт улс, үзэгчдээ хүндлэн барилдахаар гарч ирсэн дархан аварга А.Сүхбатыг эрэмбэ, дарааны хэрүүл, маргаанаас үүдэн төв цэнгэлдэх хүрээлэнгээс хөөж гаргасан түүх ердөө нэгхэн жилийн өмнө өрнөсөн. Үүнийг ч наадамчин олон санаж буй биз. Дархан аварга А.Сүхбат барилдах дургүй дээ дэвжээнээс буугаагүй нь мэдээж хэрэг. Олон жил нөжирсөн бөхийн эрэмбэ дараа гэх ялгаварлан гадуурхлаас болж бөхийн дэвжээгээ орхиод гарсан гэж хэлж болох байх.  Угтаа бол аварга арслангуудыг олон давсан, түрүүлснээр нь эрэмбэ дараа тогтгоогүй. Харин хэн түрүүлж цол авсан тэр эрэмбэ дараагаараа зүүн, баруун талаа магнайлан барилддаг. Энэ зарчмыг бөхчүүд эрт дээр үеэсээ чандлан сахиж ирсэн түүхтэй. Гэтэл яагаад бөхчүүдийн ёс суртахууныг эвдэж хэрүүл тэмцэл хийлгэх болов. Монгол үндэсний бөхийн холбооны шинэчилэгдсэн дүрмийн дагуу дархан аваргуудыг эрэмбэлэх болсон нь бөхчүүдийн дунд багагүй хэрүүл шуугиан тариад байгаагийн нэг нь энэ.

            Допингтой хэдэн бөхчүүдийнхээ учрыг олж чаддаггүй Монголын Үндэсний бөхийн холбоонд ёс жудаг гэж ч байхаа больж. Тэд цагийг эзэлсэн их аваргуудаа эн тэнцүү хүндлэхийн оронд зарим нэгийг нь хорхойтой араандаа зууж, өс зангилан суугаа бололтой. Тухайлбал хэдхэн жилийн өмнө уран мэх, дайчин чанар, хурд хүчээрээ түмэн олноо шагшигдаж явсан Дархан аварга А.Сүхбатыг Төв цэнгэлдэх хүрээлэнгийн зүлэг ногоон дэвжээнд оруулахгүйгээр “хөөж” гаргасан бий. Энэ тухай дархан аварга А.Сүхбат хэвлэл өгсөн ярилцлагадаа “Ардын хувьсгалын 100, 101 жилийн ойд зодоглоё гэсэн хүсэл мөрөөдөл ногттой гутал жийж, зодог шуудаг хэдэрсэн хэний ч санаанд орох л хүсэл байлтай. Гэвч эр бяртай, нэр төртэй явсан цагаа эргэн дурсаж, Ардын хувьсгалын 100 жилийн тэгш, 101 жилийн өндөр ойд барилдаж, олон түмнээ дахин нэг цэнгүүлж, уран мэх уралдуулах эрх дархан аварга А.Сүхбатад олдсонгүй. Монголын Үндэсний бөхийн холбоо дархан аварга Г.Өсөхбаярыг зүүний тэргүүн магнайд эрэмбэлж дархан аварга А.Сүхбатаас өш хонзонгоо авлаа. Өөрөөр хэлбэл, Монгол Улсын түүхэнд анх удаа бөхийн холбоо дархан аваргуудаа амжилтаар нь эрэмбэллээ.  Дахиад хэлчихье. Би энэ цолыг өөртөө өгчихсөн юм биш. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч дуудаад Төрийн ордонд өгсөн цол. Төр, түмэн олон минь надад өгсөн. Ерөнхийлөгч эрэмбийг нь тогтоочихсон. 30 жил барилдахдаа 30 тонн хөлсөө урсган байж надад ирсэн цол болохоор надад хосгүй үнэтэй. Цолныхоо эрэмбийг бууруулах эрх надад байхгүй. 08 тооттой дархан аваргын үнэмлэхийг андуурсан байна гэдэг юм уу, шүүхийн тогтоол гарвал би хүлээн зөвшөөрнө” гэсэн байдаг.

Учир мэдэх хүмүүс энэ үйлдлийг А.Сүхбатыг ганцаардуулах гэсэн санаатай үйлдэл хэмээн олон нийтийн сүлжээнд үзэл бодлоо хуваалцсан  билээ.

              Бөх сонирхогчдын хувьд үзэл бодлын зөрүү, өс хонзонгийн үзүүрт А.Сүхбат аварга адлагдаж яваа нь бөх мэддэг хэний ч нүдэнд илт. Аргаа барсан аварга Төв аймгийнхаа баяр наадамд хүүтэйгээ хамт зодоглосон. Тус наадмын үеэр хоёрын даваанд дархан аваргад унасан бөх чи, би дээрээ тулан хэрэлдэж зогссон сурагтай. Учир мэдэх хүмүүс энэ үйлдлийг А.Сүхбатыг ганцаардуулах гэсэн санаатай үйлдэл хэмээн олон нийтийн сүлжээнд үзэл бодлоо хуваалцсан  билээ. Үнэхээр монгол бөхөд цолны эрэмбээр нэгнийг дээдэлж, хүндлэх ухамсар, жудаг гэж байхаа больсон гэж үү. Олон түмэнд хүлээн зөвшөөрөгдөж, цагийг эзэлсэн аваргуудаа хүндэлдэг тэнүүн ёстой монгол бөхийн ёс зүй үнэхээр зүлгэн дундаа гээгдээгүй байлтай. Үндэсний бөхийн холбооныхны эсрэг дугарч, үзэл бодол зөрсөн хэдэн бөх хясаж, хавчсан шийдвэр, дэг жаягт “талхлагдаж”, зүлэг ногоон дэвжээндээ эр нулимсаа унагах бол доо. Монголчууд хэзээ ч бөхөөс уйдахгүй ард түмэн. Тиймээс элдэв дүрэм гаргаж ирээд бөх сонирхогчдыг татна гэвэл хол хэвтэнэ. Уламжлалаа шинэчилж, дүрэм журам тогтоож болох ч үгүйсгэж болохгүй билээ. Тиймээс дархан аваргуудыг эрэмбэлэхээ больё.