Залуу үеийн гэх тодотголтой Засгийн газар Т.Бадамжунайг сүр дуулиантайгаар эх оронд нь албадан авчирч, цагдан хориод шалгаж байна. “Хэрэг хуучирдаггүй шүү. Авлигын зангилгаа Т.Бадамжунайгаас тайлагдана” гээд их л нухацтай хэрнээ яаруу ажиллаж байх шиг. Хаврын улс төр Т.Бадамжунай тэргүүтнээр амьсгалж, Засгийн газрын 5ш ажиллагаа эрчимчиж байна. Ямартай ч “Шувуу” ажиллагааны хүрээнд гадаадад орогнож байсан Т.Бадамжунайг аваад ирсэн нь сайн хэрэг. Харин хэрхэн шалгаж, ямар хариуцлага хүлээлгэх вэ гэдэг нь асуултын тэмдэгтэй, олны анхааралд байна. Өөрөөр хэлбэл, нутаг сэлгэж, нисэж чадахгүй шувуу хэзээ л бол хэзээ, хэнд л хэнд баригдах нь цаг хугацааны асуудал байдаг. Магад хоёр далавчаа буулгаад, дайсныхаа өмнө өөрөө ч унаад өгдөг байж мэднэ. Үүнтэй яг адилхан Т.Бадамжунай эх орондоо ирэх нь визний асуудлаас эхлээд тодорхой байлаа. Тодорхой асуудалд туг хатгасан Засгийн газар хамгийн гол нь хариуцлагын чухал үр дүн гаргах даалгавартай боллоо. Хэрэв Т.Бадамжунайд хариуцлага хүлээлгэж чадахгүй, хэрэг наймаалцаж, хэлэлцээр хийсэн бол төсвийн мөнгийг хий дэмий агаарт, шувууны зам дээр хаячихсан болно. Иймээс Засгийн газар харагдаж байгаа шигээ хүчтэй, шударга ажиллах хэрэгтэй гэсэн үг.

         Харин одоо Т.Бадамжунайг баривчлаад, шалгаж юм чинь Х.Бадамсүрэнг хил гарч зугтахаас нь өмнө шалгаж, хариуцлага тооцъё. Хожимдоо Х.Бадамсүрэнг аль нэг орны арлаас шүүрч ирнэ гэж аахилахгүйгээр эртхэн шиг ажлаа хийе, хууль хяналтынхан. Х.Бадамсүрэнгийн балаг, саалийн ганц үнээг гэр бүлээрээ, ах, дүүгээрээ, амраг саднаараа, танил талаараа шувтарсан  “хэрэг” хуудас хуудсаараа тоосонд дараатай байгаа биз ээ. Төрийн өмчит компанийн мөнгийг ёроолгүй юм шиг завшиж, бусадтай бүлэглэн халаасалж, дураараа дургиж, дунд чөмгөөрөө наргисан гэх Х.Бадамсүрэн “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн Ерөнхий захирлын суудлаас буугаад, УУХҮЯ-ны Төрийн нарийн бичгийн дарга, "Эрдэнэс Монгол" корпорацийн Зэс метал группийн даргын суудалд тухалж байгаад өчигдөр төрийн албанаас “халагдлаа”.

          ЗГХЭГ-ын дарга Д.Амарбаясгалан “Х.Бадамсүрэнг “Эрдэнэт” уулын баяжуулах үйлдвэрт ажиллаж байхад нь чөлөөлж, “Эрдэнэс монгол”-ын зэс, металлын үйл ажиллагааг албан ёсоор эхлүүлэх үүрэг өгч байсан. Тиймээс зэс, металлын групп албан ёсоор байгуулагдаж, үйл ажиллагаа нь жигдэрсэн учир Х.Бадамсүрэнг үүрэгт ажлаас нь чөлөөллөө” гэсэн юм.

Үүгээр Х.Бадамсүрэнгийн төрийн албаны даяанчил дуусгавар болж байгаа бололтой. Тэгвэл түүний дараагийн “аялал” хуулийн байгууллага байх болов уу.

          Х.Бадамсүрэн Төрийн өмчит үйлдвэрийн мөнгөөр охин Б.Буянжаргалынхаа сургалтын төлбөр болох 102 сая 385 мянган төгрөгийг Канадын Торонтогийн Их сургууль руу “Эрдэнэт” үйлдвэрийн данснаас шилжүүлсэн баримт ил болоод хоёр, гурван он дамжлаа. Х.Бадамсүрэн 2016 онд “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн захирлаар очсоноос хойш түүний тансаглал хэрээс хэтэрч, өнгөрсөн оныг хүртэл төсвийн хөрөнгөөр дураараа дургисан баримт нь ил болсоор байсан. Тэрбээр захирлын суудалд суусан дариудаа 01 тоот тушаалаар 300 саяар шинэ Лексус 570 маркийн автомашин худалдан авч байлаа.

          Тус үйлдвэрийн шилэн дансны мэдээллээр Х.Бадамсүрэн нь хувийн орон сууцаа тохижуулсан, хагас тэрбумын үнэтэй автомашин, мөнгөн аяга, массажны сандал, уран зураг, согтууруулах ундаа худалдаж авахыг зэхсэн гээд тэрбум, тэрбумаар тоологдох хөрөнгийг хувьдаа завшсан гэх. Тодруулбал, Х.Бадамсүрэн 200 орчим сая төгрөгөөр хувийн орон сууцаа тохижуулсан гэх баримт ил болж байлаа. Гурван унтлагын өрөөндөө тус бүр 10 саяын иж бүрдэл, ажлын өрөөгөө 8.6 саяын тавилгаар тохижуулсан гэх баримт бий. Харин өөрийнхөө өрөөнд “MELODIA” брэндийн унтлагын өрөөний тансаг иж бүрдлийг 25.5 сая, 15 сая төгрөгөөр хувцасны шүүгээ, 8.1 сая төгрөгөөр бусад тавилга авсан байдаг. Түүнчлэн “DONATELLO” брэндийн буйданг 21.5 сая төгрөгөөр, “MELODIA” брэндийн зочны өрөөний тавилгыг 20 сая төгрөгөөр, жижиг ширээ 3.2 саяар тус тус авсан нь гэрэл зурагтайгаа дэлгэгдэж байсан. Байраа тохижуулахаас өмнө 24 сая төгрөгөөр засвар хийлгэсэн байдаг. Энэ мэтчилэн “Эрдэнэт” үйлдвэрийн мөнгийг хувийн хэрэгцээндээ зарцуулсан гэх түүний баримтууд зузаан дэвтэр дүүргэдэг билээ.

Монголын төр түүний мөнгө “идсэн” гэмт хэргийг нь мартаж, морь уядаг “хобби”-г нь үнэлсэн. Төрийн өмчит үйлдвэрээс тэрбум тэрбумаар нь мөнгө идсэн хүн төмөр торны цаана суух бус харин ч Төрийн ордонд заларч, Ерөнхийлөгчөөр энгэрээ цоолуулж байхыг харсан, бид. Харин одоо эрх баригч МАН-ын “Авлигалчдыг, албан тушаалаа урвуулан ашиглагчдыг шүүрдэнэ” гэсэн сүржин амлалт хэрхэн биеллээ олохыг харах үлдлээ.

           Түүнчлэн хэдэн жилийн өмнө “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн захирал Х.Бадамсүрэн Улаанбаатар хотод амьдрах тансаг зэрэглэлийн байшин худалдаж авсан гэх баримт бий. Тухайн үед олны хэл, амнаас айгаад орон сууцандаа орж чадаагүй гэдэг. Тодруулбал, Зайсанд байх “Жарден” хотхонд нийт дөрөв тэрбум төгрөгөөр 202, 302 тоот орон сууцыг гараашийн хамт худалдан авч, үйлдвэрийн үндсэн хөрөнгөнд бүртгэсэн гэх мэдээлэл хэвлэлүүдээр гарч байлаа. Ус, дулаан СӨХ-ны төлбөрт гэхэд л 2018-2019 онд нийт 11.9 сая төгрөгийг “Эрдэнэт үйлдвэр”-ээс гаргасан байдаг. Түүний жилийн орлого нь хэд дахин өссөн, хадгаламж нь хэдэн саяар нэмэгдсэн гэх мэдээллүүд хэвлэлийн хуудаснаа хөвөрч байгаад “нам” дарагдсан байсан. Тэгвэл одоо сөхөгдөх нь цаг нь болж, хүлээх л үлдлээ.