-ХҮҮХДИЙН МӨНГӨ УЛС ТӨРИЙН МАРГААНЫГ САРНИУЛАХ БОДЛОГО ГЭВ ҮҮ-

           Хүүхдийн мөнгөөр амьжиргаагаа залгуулдаг олон өрх бий. Гэтэл төсвийн хэмнэлт нэрээр хүүхдийн мөнгийг танаж, нийт өрхийн есөн хувьд хүүхдийн 100 мянган төгрөгийг олгохгүй хэмээн хүүхдүүдээ хөрөнгө чинээгээр нь алагчлан үзлээ. Монголын төрд үнэхээр л шаардлагагүй зардлаасаа хэмнэе гэсэн чин хүсэл байдаг бол хүүхдийн мөнгөнд гар хүрэхээс өөр өчнөөн боломж, сонголт баймаар. Харамсалтай нь, улстөрчид тоо бодож, ам ангайх болгондоо хүүхдийн мөнгөнөөс яаж танах вэ, гэж ухаанаа уралдуулж ирсэн нь нууц биш. Үүний нэгэн нотолгоо нь Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газар хүүхдийн мөнгийг олгоно, олгохгүй, хүүхдийн мөнгө халамж мөн, биш хэмээн удаан маргасны эцэст ийн 91 хувьд олгох болсон нь хамгийн буруу шийдвэр байлаа. 

           Хүүхдийн мөнгийг танахдаа иргэдийн бүртгэл мэдээлэл дээр алдаа гаргаж, нийгмээр нэг дуулиан дэгдээв. Яг үнэндээ төрийн байгууллагын ажил хэрхэн явж байгааг хүүхдийн мөнгөний дуулиан үнэн бодитоор нь харууллаа даа. Засгийн газраас өгсөн мэдээллээр 78 мянган өрхийн 133 мянган хүүхдэд хүүхдийн 100 мянган төгрөг өгөхгүй байх шийдвэр гаргасан гэх. Үүнээс жилд 10 тэрбум төгрөг хэмнэж байгаа талаар төсвийн төслийг хэлэлцэж байх явцад танилцуулж байлаа. 

     Тэгвэл хүүхдийн мөнгөнөөс хэмнэж байгаа энэ хөрөнгө ердөө нэг "хурган даргын" гэрээс хураасан мөнгөн дүнтэй тэнцэж байгаа юм. Уг нь эрх баригч намынхан байгалийн баялагаас хүн бүрт тэгш хүртэх ёстой. Тиймээс баялагаас орж буй хөрөнгөөс хүүхдүүдээ 100 мянган төгрөг хүртээнэ гэх амлалт өгч, хүүхдийн мөнгийг үргэлжлүүлэн олгохоор болсон. Хүүхдэд зориулах хөрөнгөөс хэмнэсэн мөнгөөрөө соёл амралтын хүрээлэн, зуслан гэх мэт ирээдүйд нь хөрөнгө оруулах бүтээн байгуулалт хийнэ гэвэл иргэд дэмжих байлаа. Гэвч өнөөдөр бодит байдал дээрээ хүүхдийн мөнгө иргэдийн амьжиргааны их үүсвэр болчихоод байна.

         Энэ бүхнээс харахад боломж л гарвал хүүхдийнхээ мөнгөнөөс хумсалдаг, эцэг эхийнх нь орлогын байдлаар ялгаварлан гадуурхаж төрийн бодлогын гадна үлдээдэг улс монголоос өөр байхгүй. Хүүхдүүдээсээ 320 тэрбум төгрөг хэмнэлээ гээд эдийн засаг нь сэргэж, гадаад өр нь багасдаг бол хэмнэхээс яалтай. Төр бүсээ чангалах нэрийдлээр хүүхдүүдийнхээ хөгжил, сурч боловсрох эрхийг зөрчөөд байна.

Өөрөөр хэлбэл, төр 2023 онд 891.8 мянган хүүхдэд л тэтгэмж өгөх боломжтой. Үлдсэнд нь өгөх боломжгүй

     Хүүхдийн мөнгөний талаар Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яамны Бодлого төлөвлөлтийн газрын дарга А.Хишигбаяр “Цар тахлын нөхцөл байдал харьцангуй гайгүй болсон учир хүүхдийн мөнгийг 100 мянга хэвээр нь зорилтод бүлэг рүү чиглүүлье гэсэн УИХ-ын тогтоол, халамжийн хуультай холбоотойгоор бид нийт хүүхдийн 91 хувьд нь өрхийн амьжиргааг тогтоож олгохоор болсон. Энэ удаагийн аргачлал  маргаан үүсгэж байгаа шалтгаан нь төрд байгаа мэдээллийг авч өрхийн мэдээллийг үнэлж байгаатай холбоотой. Төрд байгаа мэдээллийг Монгол Улс анх удаа энэ ажил дээр ашиглаж байна. Зорилтод бүлэгт орж байгаа хүүхдэд мөнгө олгохгүй байна гэж байхгүй, харин мэдээллээ засуулсны дараа нөхөж олгоно. Монгол Улсын хэмжээнд 0-18 насны хүүхэдтэй өрх 568 мянга байгаа. Үүнээс төрд байгаа мэдээлэлд үндэслэн 78 мянган өрхийн 113 мянган хүүхэд хүүхдийн мөнгө авахгүй буюу есөн хувьд орж хасагдах судалгаа гарсан. ” гэх мэдээллийг өгөөд байгаа юм. Харин энэ талаар Сангийн сайд Б.Жавхлан “Иргэд алдаатай бүртгэлээ 14-21 хоногийн дотор засуулах шаардлагатай. Учир нь төр тухайн иргэний өмнөөс ямар нэгэн машин, орон сууцыг нь хасаж, нэмж бүртгүүлэх боломжгүй. Тиймээс иргэд идэвхтэй оролцож мэдээллээ шинэчлэх ёстой. Өрхийн мэдээлэл нь алдаагүй, зөрүүгүй байгаа хүүхдүүдийн мөнгө өнөөдрөөс орж эхэлсэн. Харин алдаатай байгаа иргэд мэдээллээ шинэчилбэл тухай бүрд нь хүүхдийн мөнгөө аваад явах боломжтой” гэх мэдээллийг өгөөд байна.

      Энэ мэтчилэн хүүхдийн мөнгийг олохгүй байгаагийн цаана ямар шалтгаан байна. “Төр иргэд мэдээллээ шинэчлэх хэрэгтэй” хэмээн даажигнаад буй. 2023 онд 891.8 мянган хүүхдэд л тэтгэмж өгөх боломжтой. Үлдсэнд нь өгөх боломжгүй. Өндөр орлоготой байгаа нь өөрсдийнх буруу шахуу юм яриад байж байдаг. Тун чиг эмгэнэлтэй юм даа. Энэхүү хүүхдийн мөнгөний асуудлыг гаргаж ирсэн нь Хөгжлийн банк, Нүүрсний хулгайн хэргийг дарах, сарниулах зорилготой юм биз.