-УЛС ОРНЫ ТУСГААР ТОГТНОЛЫН БАТАЛГАА НЬ АЖ ҮЙЛДВЭРИЙН САЛБАР ДЭЭР ТОГТДОГ, ЭНЭ САЛБАРАА ХӨГЖҮҮЛЖ УЛС ОРНЫХОО ХӨГЖЛИЙГ, ЦААШДЫН ЧИГ БАРИМЖААГ ТОДОРХОЙЛДОГ БАЙМААР-

           Монголын бизнесмэнүүд аж үйлдвэрийн салбараас гарч эхэллээ. Тэд шоронд орохгүйн тулд гарч байна. "Аж үйлдвэрийн салбарыг хөгжүүлнэ" гэж улстөрчид уран донгодож, гоё төсөл цаасан дээр буулгаж, хөнгөлттэй зээл хэдэн тэрбумаар нь авдаг. Ингээд зээл авахын тулд эрх мэдэл, албан тушаалаа урвуулан ашигладаг нь нууц биш юм. Харамсалтай нь, авсан зээлээ эргүүлэн төлөхгүй, цаасан дээр хий хоосон төслүүд үлдэж, авсан мөнгөөрөө халаасаа зузаатгадаг болчихлоо. Харин бор зүрхээрээ аж үйлдвэрийн салбарыг босгох гэж явсан цөөн хэдэн бизнес эрхлэгчээ улстөрчид хамтад нь татан унагааж байна. Үүний хамгийн бодит жишээ бол Хөгжлийн банкны зээлийн асуудал юм.

        Аж үйлдвэрийн салбар тухайн улсын тусгаар тогтнолын баталгаа. Энэ салбарыг хөлд оруулахын тулд олон жилийн турш төр засаг дэмжиж, банк санхүүгийн байгууллага маш бага хүүтэй зээл өгч, түүнийгээ тасралтгүй дэмжиж, олон жилийн нөр их хөдөлмөрийн үр дүнд сая нэг хөл дээрээ босдог. Аж үйлдвэрийн салбар хөл дээрээ босвол бид гаднын улсыг царайчлахгүй үйлдвэрлэгч орон болно гэсэн үг. Гэтэл сүүлийн жилүүдэд энэ байдал эсрэгээр эргэж, аж үйлдвэрийн салбарыг хөл дээр нь босгох гэж зүтгэж байсан хүмүүс нь нүдэнд орсон өргөс, шүдэнд орсон мах шиг ад үзэгддэг болчихлоо. Тиймээс л үйлдвэрлэгч нар олны дургүйцлийг хүргэж, хүмүүст хараалгаж, улстөрчдийн золионд өртөж, гэмт хэрэгтэн шиг үзэгдэж байхаар мөрөөрөө амьдарсан нь дээр гэж үзэх болсон.

        Ийм дээ ч тэд гаднын бараа бүтээгдэхүүнийг оруулж ирдэг, импортлогчид болчихлоо. Коронавирусийн халдвар тархаж, хил гааль хаагаад эхлэхтэй зэрэгцээд л дэлгүүрүүдийн лангуу хоосорч, өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний үнэ тэнгэрт хадаад эхэлж байгаа юм. Энэ ердөө л аж үйлдвэрийн салбар огт хөгжөөгүйтэй шууд холбоотой. Уг нь чөлөөт зах зээлд шилжсэн, байгалийн нөөц баялаг ихтэй манайх шиг оронд аж үйлдвэрийн салбар нь сайн хөгжвөл ингэж хөрш орноосоо “хоол гуйж”, царай алдах шаардлага огт байхгүй баймаар Харамсалтай нь, ам руугаа бэлэн хоол халбагадуулах нь холгүй байгаа бидэнд ойрын хэдэн жилдээ л аж үйлдвэрлэлээ хөгжүүлж, өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүнээ дотооддоо хангана гэдэг нь мөрөөдөл болчихоод байна.

        Ядаж монголчууд гурилын хэрэгцээгээ дотооддоо бүрэн хангаж, барилгын туслах материалуудаа эх орондоо үйлдвэрлэдэг болчихвол өнөөдрийн хоолойгоор татсан энэ асуудлууд ор тас үгүй болно. Хил, гааль хаасны дараа барилгын материалын үнэ тэнгэрт хадаж, байр орон сууцны үнэ дийлдэхээ байсан. Арга ч үгүй биз. Бид ядаж, цементийн хэрэглээгээ дотоод хангаж, арматурын төмрөө үйлдвэрлэж чадахгүй шахам байхад тохилог сууц, торгон хөнжил мөрөөдөөд ч хэрэггүй болжээ.

      Үндэсний үйлдвэрлэлийг хөгжүүлнэ гэж үе үеийн Засгийн газар амлалт өгч, зээл тусламж үзүүлэх бодлого хэрэгжүүлдэг ч улс төрийн нөлөөлөл орж цөөн хэдэн улстөрчид баяждаг болсон нь нууц биш юм. Угтаа бол бизнесийн салбарынхан аж үйлдвэрийн салбараас зугтаж, чадалтай нь улс төрд орж, төрийн сэнтийд даналздаг бол, чадалгүй нь үйлдвэрлэлээ зогсоож, дамын наймаа эрхлэдэг, импортын барааны худалдагч болж байгаа нь бидний бодит үнэн болжээ. Ялангуяа бизнес эрхлэгчид улс төрд орж, бизнесээ өргөжүүлэхээр хөнгөлөлттэй зээл авдаг, жинхэнэ  үйлдвэрлэгч нартаа боломж олгодоггүй харамсалтай жишээ олон бий. Үүний балгаар манайд үйлдвэрлэл хөгжиж, ажлын байр нэмэгдэх нь битгий хэл цөөн хүний түрийвч түнтийж үлдсэн хэд нь арай ядан хоногийн хоолтойгоо залгаж байна. Үндэсний үйлдвэрлэлийг хөгжүүлнэ гэж үе үеийн Засгийн газар амлалт өгч, зээл тусламж үзүүлэх бодлого хэрэгжүүлдэг ч улс төрийн нөлөөлөл орж цөөн хэдэн улстөрчид баяждаг болсон нь нууц биш юм.

       Яг үнэндээ бид байгальд байгаа уул уурхай бэлэн бүтээгдэхүүнээ гаднын улс руу зөөж гаргахаас өөр чадах зүйл, бүтээж байгаа нүдэнд харагдаж, гарт баригдах үйлдвэрлэл алга. Угтаа бол монголчууд хэдхэн жилийн өмнө гутлын үйлдвэртэй, энэ нь дотоодын хэрэгцээгээ бүрэн хангаж, экспортод гаргадаг байсан. Түүнчлэн шил, шаазан эдлэл, хогийн шүүр, зуух, яндангаас эхлээд ахуйн зориулалттай төмөр эдлэлийг дотооддоо үйлдвэрлэж байсан сайхан түүх бидэнд бий. Харамсалтай нь энэ бүхэн өнөөдөр бидэнд түүх, “Үйлдвэрлэдэг байсан” гэх дурсамж яриа л үлджээ.

      Уг нь улс орны тусгаар тогтнолын баталгаа нь аж үйлдвэрийн салбар дээр тогтдог, энэ салбараа хөгжүүлж улс орныхоо хөгжлийг, цаашдын чиг баримжааг тодорхойлдог баймаар. Гэтэл манайд өнөөдөр ийм бодлого байхгүй, харанхуй дунд чиг баримжаагүй тэмтчиж яваагаас ялгаагүй байна.