-“ШИРХЭГ ХАДААС Ч НЭВТРҮҮЛЭХГҮЙ БОЛООД ИРЭХЭЭР ӨӨРСДИЙНХӨӨ ЮУ ЧАДДАГИЙГ, ЯМАРХУУ ЧАДАМЖТАЙГ ХАНГАЛТТАЙ МЭДРЭЭД, ХЭЛСЭН БҮХНИЙГ МИНЬ БИЕЛҮҮЛДЭГ БОЛНО ОО” ГЭХ ШИГ Л ХИЛЭЭ БАЙНГЫН ШАХУУ ХААЛТТАЙ БАЙЛГАЖ БУЙ НЬ ӨӨРӨӨ ТОМ БОДЛОГО ЮМ-

           “Та нар бидэнгүй бол хэн ч биш гэдгээ мэдрээд үз дээ” гэж байгаа бололтой, мөнхийн хоёр хөрш маань. Сүүлийн хоёр жил гаруйн хугацаанд “Ковидын халдвар нэмэгдсэн учраас” гэх тайлбартайгаар хэзээ л бол хэзээ хилийн “хаалга”-аа тасхийтэл хаачихад л гурван сая гаруй монголчууд энүүхэн дотроо бужигналдаж, бүх төрлийн бараа бүтээгдэхүүн хомсдож, бүр үндэсний үйлдвэрлэгчид түүхий эдийн гачигдалд том, жижиггүй орж байна. Хэдийгээр дэлхий даяар коронавирусийн аюул заналхийлж, улс, үндэстэн бүр ковидын дэглэм өндөр барьж байгаа ч үүнийг зарим улс орон, ялангуяа том гүрнүүд эдийн засгийн том хөшүүрэг, эргэн тойрноо харьяат болгох бодлого болгон ашиглаж байж мэдэхээр байдал хаа сайгүй ажиглагдаж эхэлснийг шинжээчид онцолж байна. Өөрөөр хэлбэл, Монгол шиг өргөн дэлгэр газар нутагтай ч хүн ам цөөтэй, үйлдвэрлэгч бус, эдийн засгийн чадамж нь сул орнуудыг том гүрнүүд бараа бүтээгдэхүүний нийлүүлэлт буюу ходоод, хэрэгцээгээр нь “барих”, үг дуугарах эрхгүй болгон хүчтэй нь хүчгүйгээ эзэрхийлэх цаашлаад эзлэх бодлого идэвхжиж байна гэсэн үг.

   Ингэж үзвэл урд, хойд хоёр хөрш Монголд ийм тактик ашиглаад эхэлсэн байхыг үгүйсгэх аргагүй юм. Жишээ нь, сар гаруйхны өмнө орос ах нар монголчуудыг шатахуунаар нь “барь”-чихаад, нийлүүлэлтээ хэвийн болгож байгаа нэрийн дор шатахуунаас хэд дахин том эрх ашгаа хөшигний ард гүйцэлдүүлээд буцсан тухай учир мэдэх хүмүүс, албаныхан ярьсаар буй.

         Урд хөршийн хувьд ковид Монголд илэрсэн цагаас хойш манайханд ёозгүй хандаж, байж болох бүх л боломжийг хаалттай, хязгаарлагдмал байлгахыг оролдож буй. Засгийн эрх баригчид болон хариуцсан албан тушаалтнууд ёстой л бөхийхөөрөө бөхийж, улалзахаараа улалзаж байгаа ч “Манайхаас ширхэг хадаас ч нэвтрүүлэхгүй болоод ирэхээр өөрсдийнхөө юу чаддагийг, ямархуу чадамжтайг хангалттай мэдрээд, хэлсэн бүхнийг минь биелүүлдэг болно оо” гэх шиг л хилээ байнгын шахуу хаалттай байлгаж буй. Урд хөршийн энэ удаагийн хил хаах үйл явц УИХ-ын нэр бүхий гишүүдийн Хөрөнгө оруулалтын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах хуулийн төслийн хэлэлцүүлэг, хэрүүл, эсэргүүцэлтэй бараг давхцаж, дэмжлэг авахгүй болоод ирүүт хаасан гэж хардаж болохоор үйл явдлууд өрнөлөө. Ингээд зогсохгүй энэ Засгийн газар унах уу, яах вэ гэдэг асуудал ч үүнтэй холбогдож байхыг үгүйсгэх аргагүй. Тодруулбал, “Тэд хилээ хаавал энд монголчууд хэцүүднэ. Хоол хүнс, хэрэглээ, хэрэгцээ, эм, эмнэлгийн бүтээгдэхүүн, салат навч, шилэн тирконоос эхлээд хүнд шаардлагатай бүхний хомсдолд орвол муу ч гэсэн байгаа Засгийн газраа үг дуугүй бараадна. Ингэж дэмжлэг авбал энэ удаад Засаг унахгүй” ийм маягийн тооцоолол, төлөвлөгөө хэрэгжиж байхыг ч үгүйсгэх аргагүй хэмээн олон нийт хардсаар буй. Энэ мэт эрх ашгууд дэлхий даяар коронавирусийн дэглэмд “шингэн” хэрэгжиж байгаа нь илт.  

       Монголчууд аман дээрээ “Мах, гурил, ногоогоо идээд байхад тураад үхчихгүй нь лавтай. Хятад хилээ хаалаа гээд хэцүүдээд байх юу байна” гэж байгаа ч ачир дээрээ салатанд хутгах майонез, бараг бүх төрлийн жимс, нарийн ногоо, тэр ч бүүхэл үндэсний үйлдвэрлэл хэмээдэг аарцтай ундаа, боорцог, бусад зүү, тариур, дуслын шингэн, хадаас, шүдний чигчлүүрээс эхлээд барилгын материал, бөс бараа, тавилга эдлэл адаглаад дотоодод үйлдвэрлэдэг бүхний түүхий эд гээд хүний хэрэглэж болох бүхнийг урд хөршөөс зөөдөг, авчирдаг залхуу, чадамжгүй ард түмэн гэдгийг нь тэд өнгөрч буй жилийн хугацаанд хангалттай мэдрүүлж буй. Нэг талаар энэ нь монголчууд хөдөлмөрлөж, илүү сэтгэж, үйлдвэрлэгч болохын төлөө хөдөлмөрлөх, боломжуудыг бий болгох шаардлагатайг сануулж буй ч нөгөө талаар Монголын нөхцөл байдал үнэхээр л ийм сул дорой байна. Гэхдээ ийм байх нь мөнхийн хөршүүдэд маань ашигтай байхын зэрэгцээ ийм л байлгахын төлөө тэд ч бас тууштай хөдөлмөрлөсөөр ирснийг мартаж болохгүй.