-Улсын цолтноос аймаг, сумын цолтон хүртэл допинг хэрэглэж, улс даяараа хавтгайрчээ-

         Нисэх нь холгүй болтлоо допинг "хэрэглэсэн" бөхчүүд бөхөд хайртай Монголын ард түмний сэтгэлийг гонсойлгож дууслаа. Бөхөө дээдэлж ирсэн монголчууд бөхчүүдийг хаа газар очиход нь “Шинэ шөл гаргаж, аваргаа хүндэлнэ” хэмээн угтаж,  уран мэхийг уралдуулж, авхаалж самбааг нь харж баясахыг хүсэх. Харин өнөө цагт “махан бөмбөг” болтлоо допингоор биеэ "зодсон”, хөлсөө гоожуулсан хэдэн бөхийн “таахалзах”-ыг харсаар урам нь хугарч, сэтгэл нь гонсойж суугаа биз.

         Өнгөрсөн долоо хоногт Монголын үндэсний бөхийн холбооноос гурван тэгш ойд зориулсан 512 бөхийн барилдаанд оролцсон 18 бөхөөс допингийн шинжилгээ авахад дөрвөн бөхийн А сорьцоос допинг илэрсэн талаар мэдээлэв. Өнгөрсөн наймдугаар сарын 16-17-нд зохион байгуулсан гурван тэгш ойд зориулсан 512 бөхийн барилдааны шөвгийн 16 бөхөөс допингийн шинжилгээ авсан бол улсын арслан Ц.Содномдорж, Э.Оюунболд нар сайн дураараа шинжилгээ өгсөн. Допингийн шинжилгээ өгсөн 18 бөхөд

• Улсын арслан Э.Оюунболд
• Улсын арслан Ц.Содномдорж
• Улсын харцага Б.Бат-Өлзий
• Аймгийн арслан Б.Хадбаатар
• Улсын харцага Б.Зоригтбаатар
• Аймгийн арслан Н.Батсайхан
• Улсын начин Ч.Батчулуун
• Улсын начин Ш.Дарханбат
• Улсын начин Б.Чимэдвандан
• Аймгийн заан Б.Уртнасан
• Аймгийн арслан Э.Ууганбаяр
• Аймгийн заан Э.Мөнхжаргал
• Аймгийн арслан Э.Мөнхбаатар
• Аймгийн заан Э.Энх-Амгалан
• Аймгийн арслан Э.Нямаа
• Аймгийн арслан Ц.Адъяа
• Аймгийн арслан Д.Төрболд
• Аймгийн арслан Т.Довчинсэмбээ нар багтаж байгаа юм.

Эх сурвалжийн мэдээлснээр БНСУ руу явуулсан допингийн шинжилгээнд Э.Оюунболд, аймгийн заан Б.Уртнасан, аймгийн арслан Н.Батсайхан, аймгийн арслан Б.Хадбаатар дөрөв “бүдэрч”, А сорьцоос нь допинг илэрсэн.

         Ардын хувьсгалын 98 жилийн ойгоор ес давж, аварга цол хүртээд байсан ч, “Аваргыг хаях бөх алга” хэмээн түмэнд шагшигдаж байсан Э.Оюунболд “допингод унасан”. Түүнээс хойш хоёр жил Э.Оюунболд допинг хэрэглэсэн үгүйг тойрсон “хэрүүл” үргэлжилсээр байтал мань эр “Давахгүй гэсэн даваагаараа хоёр давна” гэдэг шиг дахиад л допингдоо бүдэрчихлээ.

         Харин энэ жил аймгийн цолтой хоёр ч бөхөөс допинг илэрсэн байна. Энэ удаад болон 2017 онд сумын цолтноос хүртэл илэрснээс үзэхэд улсын цолтноосоо эхлүүлээд аймаг, сумын цолтнууд хүртэл допингод “умбаж”, хавтгайрсан болохыг ойлгоно.

-Цол, чимэг хураах, шийтгэл ногдуулах “хэрүүл” тойрсоор мартагдсан допингийн хэргүүд-

         Жилийн жилд “Допинг хэрэглэсэн бөхчүүдэд хариуцлага ногдуулж, унасан бөхөд даваа, шагнал, цолыг нь олгоно” гэсээр эцэслэсэн шийдвэргүй, үр дүнд хүрэлгүй дуусдаг. Хэрэв допинг хэрэглэсэн бөхчүүдийн цол чимгийг нь хурааж, хариуцлага ногдуулсан бол Н.Батсуурь, Э.Оюунболд нар аварга цолгүй, барилдах эрхгүй байх байлаа.

Энэ талаар Монгол үндэсний бөхийн холбооны тэргүүн Ц.Магалжав “Манай холбооноос “Э.Оюунболдын цолыг хураасан зарлигийн хуулбарыг илгээж болох уу” гэсэн хүсэлт Ерөнхийлөгчийн Тамгын газарт хүргүүлсэн. Н.Батсуурьт даян аварга цол олгосон зарлиг албан ёсоор ирээгүй байна” хэмээсэн юм. “Цолыг нь хураана”, “Хураахгүй” гэсээр аль алинд ч хүрэлгүй допингтой бөхийн хэрэг мартагдаж хоцордог.

         2019 оны үндэсний их баяр наадам, Ардын хувьсгалын 99 жилийн ойн үндэсний бөхийн барилдаанд допинг хэрэглэсэн гурван бөх хариуцлага хүлээгүй мартагдсан. Үүнд, улсын аварга Н.Батсуурь, улсын арслан Р.Пүрэвдагва, улсын харцага Б.Бат-Орших нар багтана. Шинжилгээнээс нь допинг илэрснээ хүлээж, мэдэгдэл хийхдээ “Гэмтэлтэй байсан учраас эм хэрэглэсэн. 400-хан төгрөгийн үнэтэй допингод бүдэрчихлээ” гээд камерын өмнө нь толгой бөхийлгөж, бөхөд хайртай монголчуудын сэтгэлийг нь хөөргөж, “За яах вэ, эр хүн ганц л алдаа биз” гэсэн бодлыг төрүүлж, “амь мултарч” байгаа юм. Гэхдээ допингтой холбогдсон хэрэг үүгээр дуусахгүй.

2019 оны улсын баяр наадмын бөхийн барилдааны шөвгийн 16 бөхөөс допингийн шинжилгээ авахад Э.Оюунболд, Д.Цэрэнтогтох хоёроос хориотой бодис илэрсэн. Д.Цэрэнтогтохоос цол, чимгийг нь хурааж, унасан бөхөд нь олгосон ч, Э.Оюунболдын аварга цолыг хураах эсэх одоог хүртэл шийдэгдээгүй хэвээр.

         Харин 2018 оны үндэсний баяр наадмын бөхийн барилдаанд барилдсан улсын гарьд Н.Ганбаатар, улсын харцага А.Цацабшир, улсын начин Ц.Бямба-Очир, аймгийн арслан Б.Гончигтавхай нараас хориотой бодис илэрсэн нь хэсэг хугацаанд шуураад тэгээд л намжсан. Ардын хувьсгалын 96 жилийн ойн баяр наадмын бөхийн барилдаанд оролцсон бөхчүүдээс улсын цолтноос сумын цолтон хүртэлх таван бөхөөс допинг илэрч, улсын гарьд Ө.Бат-Орших, улсын заан Б.Пүрэвсайхан, улсын начин Э.Даш, аймгийн хурц арслан Б.Номиндалай, сумын заан С.Майнбаяр нар допингод бүдэрсэн. Үүгээр ч зогсохгүй

2016 онд:

• Улсын начин Б.Ганзориг
• Улсын начин Б.Баатарцол

2014 онд:

• Улсын начин Б.Суманчулуун
• Улсын начин Н.Адъяабат

2012 онд:

• Улсын арслан Х.Мөнхбаатар
• Улсын начин Б.Сугаржаргал

2011 онд:

• Улсын харцага Г.Алтангэрэл
• Улсын начин Ч.Цогбаяр

2009 онд:

• Улсын заан Б.Соронзонболд
• Улсын начин Ц.Сумъяабэйс

2006 онд:

• Улсын аварга Г.Эрхэмбаяр
• Улсын гарьд Д.Рагчаа

2004 онд:

• Улсын заан Д.Мягмарсүрэн
• Улсын харцага Г.Ганхуяг

2003 онд:

• Улсын начин Д.Батбаяр

2002 онд:

• Дархан аварга А.Сүхбат допингод холбогдсон байдаг.

-Барилдаанд оролцсон 512 бөхөөс шинжилгээ авбал 113 бөхөөс допинг илрэх үү-

         Энэ оны тавдугаар сард Монголын үндэсний бөхийн холбооноос “Үндэсний их баяр наадмын тухай хууль”-д нэмэлт өөрчлөлт оруулсан. Уг нэмэлт өөрчлөлтийн 7.1.-т зааснаар “Улсын баяр наадамд 10 жил тутам тэгш ойг давхцуулан 1024 бөх, тэгш ой тохиогоогүй баяр наадамд 512 бөх барилдана”, харин 7.2.-т “Улсын баяр наадамд дараах амжилт гаргасан бөхөд дор дурдсан цол олгоно” хэмээсэн байна. Тэгвэл тус нэмэлт өөрчлөлтийн 10.2.-т “Энэ хуулийн 7.1, 7.2-т заасан барилдааны дөрөв ба түүнээс дээш давсан бөх, 9.2-т заасан үндэсний сур харвааны эхний гурван байр эзэлсэн харваачийг допингийн /допингийг сэргээш гэж орчуулсан нь утга зүйн хувьд оновчгүй байгаа тул Олон улсад хэрэглэж байгаа нэрээр оруулах санал/ шинжилгээнд заавал оруулна” гэжээ.

         Энэ жилийн хувьд авч үзэхэд 18 бөхөөс шинжилгээ авахад дөрвөн бөхөөс нь допинг илэрсэн. Хэрэв 18 бөх тутмын дөрвөөс нь допинг илэрнэ гэж авч үзвэл 512 бөхөөс бүгдээс нь шинжилгээ авбал 113 бөхөөс допинг илрэх нь. Харин “Үндэсний их баяр наадмын тухай хууль”-ийн нэмэлт өөрчлөлтийн 10.2.-т заасны дагуу “дөрөв ба түүнээс дээш давсан бөх”-өөс буюу 512 бөхийн барилдаанд дөрөв давсан нийт 32 бөхөөс шинжилгээ авсан бол долоогоос нь допинг илрэх аж.

         Мөн “Үндэсний их баяр наадмын тухай хууль”-ийн нэмэлт өөрчлөлтийн 14.3.-т “Энэ хуулийн 10.2-т заасан шинжилгээгээр бөх, харваач допинг хэрэглэсэн нь тогтоогдвол тухайн баяр наадамд олгосон цол, байрыг хасаж, бүх төрлийн барилдаанд барилдах эрхийг дөрвөн жилээр хасна. Түүнд унасан бөхөд цол, чимгийг нөхөж олгоно” гэжээ. Хэрэв Э.Оюунболд, аймгийн заан Б.Уртнасан, аймгийн арслан Н.Батсайхан, аймгийн арслан Б.Хадбаатар нар Б сорьцын шинжилгээгээ өгч, допинг илэрсэн нь батлагдвал дээр дурдсан хуулийн заалтын дагуу хариуцлага хүлээх юм.

-Улс даяар хавтгайрсан допинг монгол бөхийг мөхөл рүү нь түлхэж байна-

         Өнгөрсөн тавдугаар сард Монголын үндэсний бөхийн холбооноос 2009-2018 оны хооронд допингтой холбогдсон 38 бөхийн зөрчлийг Прокурорт хүргүүлсэн. Тэгвэл Монголын үндэсний бөхийн холбооноос зургадугаар сарын 10-ны дотор хариу ирүүлэх шаардлагын хариу ирэлгүй байсаар допингтой холбоотой 38 бөхийн зөрчил Прокурорт хаагдсан гэнэ.

         Монголчууд бид бөхчүүдийг мөн ч их эрхлүүлж ирсэн дээ. Идээ, цайныхаа дээж, байгаа бүхнээ барьж, бөхөө дээдэлж ирсэн ард түмнийг допингтой хэдэн бөхөөр “молигдож” дуусав. Хавтгайрч гүйцсэн допинг яг одоо л зогсоохгүй бол монгол бөхийн мөхөл ирэх нь ээ.