-Үндэсний үйлдвэрүүдээ тэр чигт нь хөлдөө чирж, нэрийг нь шавартай хутгачихаад уучлал гуйгаад л болоо юу-

            Үндэсний бүтээгдэхүүн нэрээр залилан хийгсэд, иргэдийн Монголоо гэсэн сэтгэл рүү ус цацагсад гаарлаа. Үүний нэгээхэн тод жишээ нь Монголын оргилуун дарсны анхдагч үйлдвэр гэгдэх "Цэс хайрхан" компани. Тэд оны өмнөхөн "ҮНДЭСНИЙ үйлдвэрвэрлэлээ дэмжиж, импортыг орлох дотоодын үйлдвэрийн оргилуун дарсаа сонгож, ЭХ ОРОНЧ худалдан авалт хийхийг та бүхнээс хичээнгүйлэн гуйж байна. Бид энэ жилийг тэсэж гарвал илүү их хичээх болно" хэмээн албан ёсны фэйсбүүк хуудсаараа мэдэгдсэн. Үүнийг уншсан хэдэн мянган хүн сэтгэгдэл үлдээж, үндэсний үйлдвэрлэлээ дэмжихээ илэрхийлж байв. Мөн орц, найрлага, үнэ өртгийг нь асуусан иргэдийн асуултад тэд  "Чацаргана болон усан үзэм жимсээр исгэж байгаа. Германы исгэлтийн инженерийг дагалдаж, монгол гурван залуу боловсон хүчин бэлтгэгдэж байна. Эдийн засгийн хямралтай энэ жил үйлдвэрийн анхдагч үнэ 7000 төгрөгөөр борлуулж байгаа. Мөн таны сонголт 100 гаруй залуусын ажил, амьдралд хувь нэмрээ оруулна" хэмээжээ. Уярмаар биш гэж үү. Үүнийг үзсэн, уншсан байтугай сураг сонссон хэнбугай ч уухайн тас үндэсний үйлдвэрлэлээ дэмжихээр, хайж олоод худалдан авалт хийхээр. Гэтэл өрөвдөхөөр өр рүү өшиглөнө гэдэг шиг баярын өдрүүдээр өнөөх оргилуун дарсанд маань өөр нэгэн гэнэтийн "бэлэг" нуугдаж байв. "LUXURIOS" гэсэн бичиг бүхий ягаан, хар, цагаан өнгийн шошгоны цаана бидний хэзээний танил болсон Оросын "Советское" байж байх нь тэр. Гайхсан хэрэглэгчид өөрсдийн авсан оргилуун дарсаа шалгаж үзэхэд мөн л ялгаагүй байв. Энэ тухайгаа иргэд цахим хуудаснаа нийтэлснээр дээрх бүхэн ил болсон.

            Харин өнөөх "Үндэсний үйлдвэрээ өнөөдөр л дэмжчих. Тэгвэл бид яг "алах" гээд байна" гэсэн үндэсний үйлдвэрлэгч маань "Арванхоёрдугаар сарын 11-нд үйлдвэрлэлд хэрэглэхээр төлөвлөсөн шинэ шилэн лонх гааль дээр саатсан тул цөөн тооны бүтээгдэхүүнд манай үйлдвэрийн бусад оргилуун дарс болох “Советское” болон “Тансаг” бүтээгдэхүүнийхээ шилэн лонхыг үйлдвэрлэлийн ном журмын дагуу ариутган цэвэрлэж “LUXURIOUS” оргилуун дарсыг савласан" гэж сийхгүй мэдэгдэл гаргав. Өөрөөр хэлбэл, энэ нь гадна шошгыг аваагүй ч доторхыг нь угаасан гэж байгаатай утга зүйнэ.  Үүнд итгэе гэтэл үйлдвэрлэлийн ном журмын дагуу ариутгаад байхад яахаараа лонхны хуучин шошго арилдаггүй билээ. Үүнээс хоёр дүгнэлт хийж болно. Нэг бол тус үйлдвэр "Советское" оргилуун дарсан дээр шууд өөрийнхөө шошгыг наасан, эс бөгөөс дарсыг өөрсдөө хийсэн байлаа ч үйлдвэрлэлийн ном журмын дагуу шилээ ариутгадаг гэдэг нь үлгэр болж таарах нь. Аль нь ч бай байж боломгүй үйлдэл. Хил гааль хаасан нь, лонхоо авч чадаагүй нь иргэдийг хуурч болох хүндэтгэн үзэх шалтгаан яавч биш. Үүнээс гадна энэ мэдэгдлээс өөр нэгэн зүйл ил болсон нь бидний ОХУ-аас оруулж ирдэг гэж боддог “Советское” оргилуун дарсыг тус үйлдвэр хийдэг болж таарлаа. Тэгэхээр энэ бүх хугацаанд монголчууд бид хуйгаараа хууртаж байсан гэсэн үг.

Уучлалт нэртэй тавилтат жүжиг

            "Цэс хайрхан" компанийнхан мэдэгдэлдээ үргэлжлүүлэн "Зөрчлөө ухамсарлан үндэсний үйлдвэрлэгчдийн нэр хүндийг сэвтээж, хэрэглэгчдийн итгэлийг алдсандаа бид гүнээ харамсаж, уучлал хүсэж байна. Удирдлагын багийн зүгээс дотоод хяналт шалгалт хийлгүй хариуцлага алдаж, арванхоёрдугаар сарын 11-нд үйлдвэрлэлд хэрэглэсэн хуучин шилэн лонхны лазераар шивэгдсэн он сарыг сайтар арилгалгүй давхар шошготой бүтээгдэхүүнийг хэрэглэгч, харилцагчдадаа нийлүүлсэндээ дахин дахин УУЧЛАЛ хүсэж байна. Дээрх гарсан асуудалтай холбогдуулан бид үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаагаа бүрэн зогсоосон бөгөөд холбогдох мэргэжлийн байгууллагуудын зүгээс хэрэгжүүлэх аливаа шийдвэр, арга хэмжээг даган мөрдөх болно. Мөн арванхоёрдугаар сарын 11, 12-ны бүтээгдэхүүнийг худалдан авсан хэрэглэгч, харилцагч бүрийн гомдлыг бид барагдуулах болно" гэжээ.

 Үндэсний үйлдвэрүүдээ тэр чигт нь хөлдөө чирж, нэрийг нь шавартай хутгачихаад уучлал гуйгаад л болоо юу. Иргэдийн үндэсний үйлдвэрлэлд итгэх итгэл энэ хэрээр алсарсан. Үүний хариуцлагыг хэн хүлээх вэ. Мөн чухам яаж иргэдийн сэтгэл санаа, эд хөрөнгийн хохирлыг барагдуулахаа тэд дурдсангүй. Хэдий үндсэн үнэ нь 7000 төгрөг гэж байгаа ч хэрэглэгчдийн гарт хүрэхдээ энэ үнэ нэг, хоёр дахин нэмэгдсэн гэдгийг тэд мэдэж байгаа болов уу. Яаж ч эерүүлье гэсэн хэрэглэгчээ хуурсан энэ үйлдэлд зөвтгөл ер олдохгүй юм. Ниргэсэн хойно нь хашгирна гэдэг шиг тус компанийнхан эгнэн зогсож толгой бөхийн, монголчуудаасаа уучлал гуйсан зураг цахим ертөнцөөр тархсан. Гэхдээ тэдний энэ үйлдэл уучлал гуйх нэртэй тавилттай  жүжиг шиг л харагдсан. Нэр хугарахаар яс хугар гэдэг дээ, тэд анхнаасаа ийм үйлдэл гаргах ёсгүй байсан юм. Мөнгө л олохыг чухалчилж, иргэдийгээ хуурахыг юман чинээ тоогоогүй болохоор мянга уучлал гуйгаад хүмүүсийн итгэл эргээд ирэхгүй нь тодорхой.

Шинжилгээний дүнд нөлөөлөхгүй гэх баталгаа алга

            Үүссэн нөхцөл байдалтай холбоотойгоор Нийслэлийн мэргэжлийн хяналтын газар тус үйлдвэрийн удирдлагуудыг байлцуулан шалгалт хийсэн. Үйлдвэрийн удирдлагууд  “LUXURIOUS” нэрийн 12879 шил оргилуун дарс үйлдвэрлэж, нийлүүлсэн. Эдгээрээс 2000 орчим оргилуун дарсыг гадуураа цагаан өнгийн шошгоор бүрсэн" гэх мэдээллийг албаныханд өгсөн юм. Мөн Нийслэлийн мэргэжлийн хяналтын газраас агуулахын үлдэгдэл дарсыг битүүмжилж, зарим худалдааны төв, дэлгүүрт шалгалт хийж, шошгын зөрчилтэй оргилуун дарсыг яаралтай буцаан татжээ. Түүнчлэн ШӨХТГ "Советское", "LUXURIOS" оргилуун дарсыг харьцуулж шалгуулахаар мэргэжлийн хяналтын лабораторид хандсан гэнэ. Шинжилгээний дүн хэрхэн гарахыг цаг хугацаа харуулах байх. Гэхдээ тус компани мэргэжлийн байгууллагынхны дүгнэлтэд ямар нэгэн байдлаар нөлөөлөхгүй гэх баталгаа алга.

"Цэс хайрхан" компани 10 гаруй жил тасралтгүй үйл ажиллагаа явуулжээ

Тус компанийг судлаад үзэхэд, Монгол Улсын шингэн хүнс үйлдвэрлэлийн салбарт 10 гаруй жил тасралтгүй үйл ажиллагаа явуулж байгаа гэнэ. Бүүр дэлхийн стандартад нийцсэн бүтээгдэхүүнүүдийг үйлдвэрлэж, бүтээгдэхүүнийхээ чанарыг тогтмол хангах үүднээс Европын орчин үеийн тоног төхөөрөмж, чанартай түүхий эдийг ашиглан үйлдвэрлэлээ явуулж байгаа гэсэн байх юм. Үүгээр зогсохгүй 2016 онд дарс исгэлт, үйлдвэрлэл, боловсруулалтынхаа хүчин чадлыг гурав дахин нэмэгдүүлсэн бөгөөд 2017 онд удирдлагын тогтолцооны ISO стандартыг үйл ажиллагаандаа нэвтрүүлжээ. Мөн чацаргана жимсээр хийсэн ундаа, эм, эмчилгээний ач тустай чацаргана тосоо Япон болон БНСУ-д нийлүүлдэг, Монгол Улсад орох хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлсэн хэмээн албан ёсны веб сайтдаа мэдээлжээ. Гэтэл бодит байдал дээр энэ бүхэн эсрэгээрээ байгааг дээрх үйл явдал илтгэнэ. "Айл"-ын бүтээгдэхүүн дээр, аль эсвэл хуучин лонхон дээр өөрийнхөө шошгыг наадаг дэлхийн стандарт байдаггүй л баймаар. "Цэс хайрхан" компани мэт үндэсний үйлдвэрлэл нэртэй хууран мэхлэгчдээс болж дотоодын бүтээгдэхүүний нэр хүнд өдөр ирэх бүр унаж байна. Цаашид үндэсний бүтээгдэхүүн нэрээр үйлдвэрлэгдэх оргилуун дарс л лав гарч ирэхгүй болов уу.

            Үндэсний үйлдвэрлэлд итгэх иргэдийн итгэл алдарлаа

            Үйлдвэрлэдэггүй, бүтээдэггүй улс хэзээ ч хөгждөггүй гэдэг. Ийм ч учраас манай төр засаг үндэсний үйлдвэрээ хөгжүүлэх, дэмжих гэж өчнөөн мөнгө төсөвлөдөг биз. Харин тэр нь чухам хөрсөн дээрээ буудаг эсэх нь тодорхойгүй. Гэхдээ нэг үеэ бодвол монголчууд үндэсний үйлдвэрийн бүтээгдэхүүнээрээ гоёх дуртай болсон. Залуучууд гаднын бус дотоодын бүтээгдэхүүнээ сонгон, үндэсний дээлээрээ ижилсэн, ахмадууд ч Цагаан сараар хүний гарын алга цайлгахдаа үндэсний бүтээгдэхүүнээ л эрэх болсон. Харамсалтай нь, манай үндэсний бүтээгдэхүүнүүд ихэвчлэн тэнгэрт хадсан үнэтэй. Хамгийн өргөн хэрэглэгддэг бараагаар жишээ авахад л энгийн нэг саван 1000 төгрөг байхад монгол саван 2000, түүнээс дээш ханштай. Гэхдээ л бид гомдоллодоггүй, хөнжлийнхөө хэрээр хөлөө жийнэ гэгчээр чадах чинээгээрээ үндэсний үйлдвэрлэлээ дэмждэг. Гэтэл өнөөх бүтээгдэхүүн нь үнэтэй шигээ чанартай байх нь ховор. Хэд хоноод л урагдана, эвдэрнэ, муудна, адил төрлийн бүтээгдэхүүний хэмжээнд байж чадахгүй. Одоо гэтэл бүр давраад үндэсний үйлдвэрлэгч маань иргэдээ хуурдаг боллоо. "Цэс хайрхан" ХХК-ийн энэ үйлдлээс болж иргэдийн үндэсний бүтээгдэхүүнд итгэх итгэл алдарлаа. Магадгүй "Цэс хайрхан" ХХК Монголын анхны бөгөөд сүүлчийн оргилуун дарсны үйлдвэр болохыг үгүйсгэхгүй. Энэ үйл явдлаас сургамж авсан иргэд үндэсний гэх тодотголтой юм бүхнийг хардана. Үүний горыг өнөөх хэдэн үндэсний үйлдвэрлэгчид л хүртэнэ. Арай ч дээ "Цэс хайрхан" компанийнхаан.

        ҮРГЭЛЖЛЭЛ БИЙ.