-ОЛОН ЗУУН ЗЭЭР ГАЛД ШАХАГДСАН ТУХАЙ НУТГИЙН ИРГЭД ХЭЛЛЭЭ-

            -Гал түймрийн улмаас олон малчин хотоо харууллаа. Энэ тоо цааш хэд хүрэхийг таамаглах аргагүй болоод байна. Тухайлбал, Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэцагаан суманд гарсан түймэр Дорнод аймгийн Матад, Халхгол сумыг хамарч нөхцөл байдал хүндрээд буй. Үүний улмаас 10 гаруй малчны хоттой хонь түймэрт өртжээ. Дөрөвдүгээр сарын 08-ны өдрийн 14:00 цагт Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэцагаан сумын Хадын булаг багийн Уртын цагаан гэдэг газраас гарсан хээрийн түймрийн нөхцөл байдал хүндэрч байна. Одоогийн байдлаар түймэр Эрдэнэцагаан сумаас гарч Дорнод аймгийн Матад сумыг дайран өнгөрч Халхгол сумыг бүрэн автуулжээ. Эл түймэр дээр Сүхбаатар аймаг, Дорнод аймгийн холбогдох сумдын гал түймэр унтраах, эрэн хайх, аврах салбар ангиуд, Хилийн цэргийн 0146, 0306 дугаар ангийн алба хаагчид, Матад, Халхгол сумын Засаг даргын Тамгын газрын ажилтнууд, иргэд ажиллаж байна. Түймрийн нөхцөл байдлын талаар Халхгол сумын холбогдох албанаас тодруулахад "Нөхцөл байдал маш хүндэрлээ. Манай сум бүрэн өртлөө. Салхи ихтэй байгаа учраас байдал улам хүндэрсээр байна. Бид нарын хувьд хүн, малаа хамгаалж үлдэх нь чухал боллоо" гэсэн юм. Тэдний ярьж буйгаар түймрийг унтраахад цаг агаарын нөхцөл байдлаас хамаарч галыг унтраахад нэлээд төвөг учирч байгаа гэнэ.  

 Аюулт түймрээс болж олон ч аавын хүүхэд амиа алдаж байсан эмгэнэлт түүх олон

                  Энэхүү түймэр Сүхбаатар аймгийн иргэний болгоомжгүй үйлдлээс болсныг албаных мэдээлээд буй. Хэрвээ үнэн бол хэн нэгний санамсаргүй зурсан чүдэнзнээс үйлдлээс болж байгаль, хүн, амьтныг хохироосон гал түймэр гарч буй эмгэнэлтэй. Энэ талаар иргэд цахим орчинд харамсаж, зовниж буй сэтгэгдлээ хуваалцаад буй. Тухайлбал нэгэн иргэн цахим орчинд өөрийн нүүр хуудсаар дамжуулан “Гал түймэр бол аймшигтай, амь нас секундээр хэмжигдэнэ. Салхи эргэхэд гэрлийн хурдаар дэргэд ирж нөмөрдөг, амиа аврах ямар ч асар бага, бараг л боломжгүй. Аюулт түймрээс болж олон ч аавын хүүхэд амиа алдаж байсан эмгэнэлт түүх олон. Ийм л аймшигтай голомт руу Монголын төр, тангараг өргөсөн албан хаагчдаа "шидэж" байна, "Мэдлээ гүйцэтгэе" гэсэн ганцхан командтай Онцгойхондоо, тэднийг удирдаж байгаа Шадар сайд С.Амарсайханд бүгдээрээ сайныг хүсэх ёстой. Энэ бол Монгол хүн бүрийн сэтгэл байх ёстой. Талын түймэр ямар аймшигтайг үзсэн хүн л мэднэ” гэх сэтгэгдлийг хуваалцаад байна. Энэ мэтчилэн олон хүн эх байгалиа шатаж буйг харан харамсаж, өөрсдийн хүслээр түймэр унтраах үйл ажиллагаанд нэгдэж байна. Түймэр юунаас болж гарсан, цаашид энэ тал дээр ямар ажиллагаа авахыг УОК-ын Нарийн бичгийн дарга, хурандаа Т.Баярхүүгээс тодруулсан юм. Тэрбээр  “Сүхбаатарт иргэний болгоомжгүй байдлаас гал түймэр гарсан гэх урьдчилсан дүгнэлт гарсан. Аймгийн цагдаагийн газраас шалтгаан нөхцөлийг тогтоохоор газар дээр нь ажиллаж байна. Улсын хэмжээнд хуурайшилт ихтэй, салхи шуургатай байна. Тиймээс иргэд ил задгай гал түлэхгүй байх, ой хээрийн бүсээр аялж зугаалахдаа анхаарах хэрэгтэй. Он гарсаар нийт 23 удаагийн ой, хээрийн түймэр бүртгэгдэж, 187.039 га талбай өртсөн. Мөн хэд, хэдэн айлын хашаа, гэр, саравч шатсан байна. Халхгол суманд гарсан гал түймрийг унтраахаар ажиллаж байна. Салхи ихтэй байгаа учраас богино хугацаанд өргөн талбайг хамраад байна. Гал түймрийн голомтод ажиллаж байгаа алба хаагчдад хангалт үйлчилгээг тарааж байгаа. Цаг уур, орчны шинжилгээний хүрээлэнгээс ирүүлсэн мэдээллээр Дорнод, Сүхбаатар, Хэнтий, Дорноговийн хойд, Өмнөговийн зүүн хэсгээр өнөө, маргаашдаа 16-18 метр секундийн хүчтэй шороон болон цасан шуургатай байна. Гал түймэрт өртсөн талбайг тогтоох боломжгүй, утаажилт ихтэй, үзэгдэх орчин хязгаарлагдмал байна.. Мөн Хэнтий, Сүхбаатар аймгаас нэмэлт хүч гарсан. Голомтод байгаа айл, малыг нүүлгэн шилжүүлж байгаа. Цагдаагийн байгууллагаас санамсаргүй гал түймэр тавьсан иргэнийг тогтоож, хариуцлага хүлээлгэх шаардлагатай бол хохирол нөхөн төлүүлэх асуудлыг шүүхийн шийдвэрээр тогтооно” гэх хариултыг өгсөн юм.

Амь наана там цаана цагаан зээрүүд нааш, цааш давхилдан амь гарахын төлөө тэмцэж байна

             Салхи тогтворгүй байгаагаас гал түймэр баганадан өргөн талбайг хамаараад буй. Салхины тогтворгүй урсгалаас үүдэн түймрийг унтраахад хүндрэл учраад байна. Өндөр баганадсан түймэр нэг нөмрөөд ороод ирэх юм ямар авралгүй гэнэ. Ийм л аюулт гал түймэрт олон мянган цагаан зээр шахагдан хилийн баганад тулжээ. Амь наана там цаана цагаан зээрүүд нааш, цааш давхилдан амь гарахын төлөө тэмцэж байна. Нутгийн эрчүүд эх байгаль, нутаг ус, хүн ард, ан амьтадаа түймрээс аврахын тулд хичээж, эмэгтэйчүүд аль чадахаараа хүнс дөхүүлж чадах чадахаараа  л тэмцэж байна. Энэ талаар Дорнод аймгийн Халхгол сумын иргэн Л.Цэрмаагаас тодрууллаа. “Халхгол суманд маш өргөн тархацтай түймэр гараад байна. Нутгийн иргэд эмэгтэйчүүд хандив цуглуулж түймэрт дайчлагдсан эрчүүддээ ус ундаа, боов талх зэрэг зүйлсийг эхний ээлжид явуулсан. Үүнд хань маань, хоёр хүүгийнхээ хамт явсан. Манай танил айл хоттой хониороо хохирсон сураг гарсан. Нарийн сайн мэдэхгүй байна. Түймрийн голомт дээр олон мал болон цагаан зээрүүд бүлтгэнэн давхиж, зарим түймэрт өртөн үхэж байгаа гэсэн. Одоо яадаг юм билээ. энэ аюулыг аль болох л хурдан дарах юм сан. Манай сумын ихэнх эрчүүд гал түймэр ундраах ажилд дайчлагдаад байна” гэх хариултыг өглөө.  Эх орны зүүн хязгаар нутагт тархаад буй аюулт түймрээс болж олон малчин айл хотоо харуулахад хүрч, олон мянган амьтан, эх байгаль маань сүйдэхэд хүрээд байна. Энэ аюул хурдхан шиг л дуусаасай билээ.