Эргэлт.мн мэдээллийн сайт “Ашид мөнх консалтинг” хуулийн фирмтэй хамтран уншигч, үзэгч танд “Хуульчийн зөвлөгөө” булангаа хүргэж байна. Энэ удаад тус фирмийн хуульч Т.Батсүмбэр-Уул “Ажлаасаа үндэслэлгүй халагдсан бол яах вэ” сэдвийн хүрээнд дараах зөвлөгөөг хүргэлээ.

АЖЛААС ҮНДЭСЛЭЛГҮЙ ХАЛАГДСАН БОЛ ЯАХ ВЭ?

-Ажилтан, ажил олгогчтой хөдөлмөрийн гэрээг бичгээр байгуулж, Хөдөлмөрийн тухай хуульд заасан гол нөхцөлүүд болох "Ажлын байрны буюу албан тушаалын нэр, ажлын байрны тодорхойлолтод заасан ажил, үүрэг, үндсэн цалин буюу албан тушаалын цалингийн хэмжээ, хөдөлмөрийн нөхцөл” зэргийг заавал тусгах шаардлагатай.

Эдгээр нөхцөлийн аль нэгийг гэрээнд заагаагүй бол Хөдөлмөрийн гэрээ байгуулсанд тооцохгүй.

-Зөрчлийн тухай хуулийн 10.16 дугаар зүйлийн 4.3. “Хүнийг ажилд авахдаа түүнтэй хөдөлмөрийн гэрээг бичгээр байгуулахгүйгээр ажил, үүрэг гүйцэтгүүлсэн” бол ажил олгогчоос учруулсан хохирол, нөхөн төлбөрийг гаргуулж хүнийг нэг зуун тавин нэгжтэй тэнцэх /150 мянган/ хэмжээний төгрөгөөр, хуулийн этгээдийг нэг мянга таван зуун нэгжтэй тэнцэх /1.5 сая төгрөг/ хэмжээний төгрөгөөр торгох зохицуулалттай.

-Хэрэв ажил олгогч гэрээ байгуулахаас татгалзаж, таниар ажил үүрэг гүйцэтгүүлсэн бол энэ талаар тухайн нутаг дэвсгэрийн харьяаллын мэргэжлийн хяналтын байгууллагад гомдол гаргах боломжтой.

-Эндээс үзвэл, зөвхөн бичгээр байгуулсан гэрээний үндсэн дээр ажилтан, ажил олгогчийн эрх, үүрэг үүсэх бөгөөд хэрэв гэрээ байгуулаагүй ажил, үүрэг гүйцэтгүүлсэн бол хуульд заасан хариуцлага хүлээнэ.

-Хөдөлмөрийн гэрээг бичгээр байгуулан гэрээ болон хуулийн хүрээнд ажил үүргээ гүйцэтгэж байтал ажил олгогч ажлаас буруу халсан, сахилгын шийтгэл буруу ногдуулсан гэж үзвэл ажил олгогчийн шийдвэрийг гардаж авсан өдрөөс хойш нэг сарын дотор шүүхэд нэхэмжлэл гаргах эрхтэй.

-Энэ тохиолдолд нэхэмжлэлийн шаардлагын төрөл, хэмжээг ажилтан өөрөө тодорхойлох боломжтой бөгөөд “Өмнө эрхэлж байсан ажил, албан тушаалд эгүүлэн тогтоолгох, ажилгүй байсан хугацааны цалин хөлсийг гаргуулах, нийгмийн болон эрүүл мэндийн даатгалын дэвтэрт нөхөн бичилт хийлгэхийг хариуцагчид даалгуулах” шаардлага бүхий нэхэмжлэл гаргана.

-Нэхэмжлэлд, хөдөлмөрийн гэрээ, ажилд томилсон тушаал, ажлаас халагдсан тушаал, нийгмийн даатгалын дэвтрийн нотариатаар гэрчлүүлсэн хуулбар болон адилтгах баримт бичиг, лавлагаа, иргэний үнэмлэхийн хуулбар зэрэг баримт бичгийг хавсаргавал зохино.

            Энд зөвхөн хөдөлмөрийн ганцаарчилсан маргааныг шүүхээр шийдвэрлэх тохиолдлын талаар бичсэн бөгөөд Хөдөлмөрийн хамтын маргаан болон төрийн албан хаагчийг ажлаас чөлөөлсөн захиргааны актад холбогдох харилцаа нь өөр зохицуулалттай болохыг дурдах нь зүйтэй. 

-Хэрэв ажил олгогчийн буруутай үйл ажиллагаа, шийдвэрийн улмаас хөдөлмөрлөх эрх зөрчигдсөн гэж үзвэл хөдөлмөрийн эрх зүйгээр мэргэшсэн хуульч, өмгөөлөгчид хандаж зөвлөгөө авахыг зөвлөж зөвлөж байна.

-Монгол Улсын Их Хурлаас 2021.07.02-ны өдөр Хөдөлмөрийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгыг баталсан бөгөөд 2022.01.01-ны өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөхөөр заасан.

-Иймд аж ахуйн нэгж, байгууллагуудад зориулсан хөдөлмөрийн харилцааны эрх зүйн баримт бичиг боловсруулах буюу хөдөлмөрийн гэрээ, дотоод журмыг шинэчлэх ажил үйлчилгээг манай хамт олны зүгээс гэрээгээр гүйцэтгэх боломжтой.

Иргэн ажлаасаа үндэслэлгүйгээр халагдсан тохиолдолд ямар арга хэмжээ авах, хаана, ямар байгууллагад хандахаа мэдэхгүй байвал “Ашид мөнх консалтинг” хуулийн фирмийн чадварлаг хуульч нартай холбогдоорой.