Жил бүрийн өдийд дэлхийн өнцөг булан бүрт эгшиглэдэг, бидний сэтгэлд шингэсэн зул сар, шинэ жилийн уур амьсгалыг авчирдаг дуу олон бий. Тэдгээр дуу хэрхэн бүтсэн түүхээс хүргэж байна.

Б.Сарантуяа -  Шинэ жилийн шөнө

Дуучин Б.Сарантуяа 2016 онд өгсөн ярилцлагаа “Шинэ жилийн шөнө” дуугаа хэрхэн бүтсэн талаар дурссан билээ.

“Энэ дуу төрсөн түүх их инээдтэй. “Хөх тэнгэр” хамтлагтайгаа Монголын радиод бичлэг хийлгэж байлаа. Тэгсэн хөгжмийн зохиолч Г.Энхбаяр ах “Чи энэ дууг дуулчих. Удахгүй шинэ жил ч болох гэж байна. Халтуур хийхэд ч хэрэгтэй” гэв. Яруу найрагч П.Пүрэвсүрэнгийн шүлэг л дээ. Эхэндээ ч их дургүйлхлээ. “Би ийм вальс шиг дуу дуулахгүй” ч гэж хэлж үзлээ. Анх дуучин Э.Бүрнээбаяр эгч “Хилчин” хамтлагт байхдаа дуулсан юм билээ. Ингээд дууллаа даа. Гэтэл дуулахад их эвтэйхэн санагдсан.  Ингэж л 1990 онд бүтсэн дуу.

Тэгээд хэсэг мартчихсан. Хааяа нэг радиогоор явна уу гэхээс биш, хүмүүс ч сайн мэдэхгүй. Найман жилийн дараа энэ дуу хоёр дахиа төрсөн юм. Миний хүү Б.Эрхэмбилэгийн аав Л.Болдхуяг уран бүтээлийг минь их дэмждэг байлаа. Хүүгээ төрүүлээд ХБНГУ-д амьдарч байсан үе л дээ. “Эгэл сэтгэл” цомгоо гаргахаар бэлтгэж байлаа. Гэтэл Л.Болдхуяг “Чиний энэ дуу их гоё. Үүнийг л заавал шинэ цомогтоо оруул” гэж ятгасан.

Ингээд дууны найруулгыг дахин өөрчилж, бичүүлсэн юм. Тэгээд л хит болсон доо, энэ дуу. 1998 онд нутагтаа ирж, “Эгэл сэтгэл” цомгийн баяраа тэмдэглэж, СТӨ-нд “Шүүдрийн ганцхан дусал” тоглолтоо хоёр өдөр хийлээ. Тэр тоглолтод энэ дуугаа анх дуулсан даа” хэмээн дуу бүтсэн түүхээ хуваалцсан юм.

Mariah Carey - All I want for Christmas is you

Энэ дуу сүүлийн 30 жилд бүтээгдсэн хамгийн алдартай зул сарын дуу ч байж мэднэ. Энэ дууг Мерайя Кэри, Уолтер Афанасьефф нар зохиожээ. Энэ дуу 1994 оны намар бичигдсэн ба дууг зохиоход 15 минут л зарцуулсан гэдэг. Тийм хэдий ч карьер нь унаж буй уран бүтээлчид карьераа сэргээхийн тулд баярын дуу гаргадаг байсан учир санаа зовж байсан гэдэг. “Тухайн үед зул сарын дуу дуулдаг уран бүтээлчид ховор байсан. Зул сарын тухай олны сэтгэлд хүрсэн дуу гарах нь ховор байлаа. Тиймээс бид “Бид зул сарын цомог гаргах гэж байна. Тийм ч сүйдтэй биш” гэж зарлах гэж байсан шүү. Энэ дуу хунт нуур биш шүү дээ. 15-хан минутад зохиосон хэр нь энэ дуу яагаад тийм алдартай юм бэ.Учир нь энгийн хэр нь тааламжтай болохоор л алдартай” хэмээн хөгжмийн зохиолч Уолтер Афанасьефф хожим өгсөн ярилцлагадаа дурджээ.

Wham - Last Christmas

Шилдэг зул сарын дууны жагсаалтад зайлшгүй багтах  “Last Christmas” дууг 1984 онд Жорж Майкл зохиож байжээ. Гэвч 2016 оны зул сарын өдөр тэрээр таалал төгссөн юм. Энэ дууны тухай хамтлагийн гишүүн Андрэй “Бид Жоржийн аав, ээжийнд зочлох үеэр энэ дуу бүтэж байлаа. Зурагт үзээд сууж байхад Жорж цаг хэртэй хэсэг алга болсноо сэтгэл догдлон доош бууж ирсэн юм. Бид түүний бага насны дурсамж шингэсэн өрөөнд ороход тэрээр “Last Christmas” дууг тоглож өгсөн юм. Тэр мөч үнэхээр гайхалтай байсан. Жорж дууны үгэндээ уянгалаг хайрын түүхийг нэмж оруулж, зул сарын хөгжмийг өөрчилсөн байлаа” хэмээн дурсжээ. Энэ дуу зохиогдсон цагаасаа хойш хит болсон ч хэзээ ч тэргүүн байр эзэлж байгаагүй аж. 2016 онд дуучин Жорж Майклыг нас барахад шүтэн бишрэгчид нь “Last Christmas” дууг жилийн хит дууны нэгдүгээр байрт оруулах кампанит ажил явуулсан ч мөн л хоёрт жагссан байдаг.

Let it Snow

Хэрэв уг дууны үгийг анхааралтай сонсвол шинэ жил, зул сарын тухай дурдагддаггүй. Уг дуу нь 1945 оны долдугаар сард Сэмми Кан, Жюль Стайн нар зохиосон ба халуун өдөр цасыг санагалзан зохиосон нь баярын дуулал болжээ.

Winter Wonderland

Уг дууг 1934 онд Ричард Смит зохиосон билээ. Смит уг дууг зохиохдоо сүрьеэ өвчнөөр өвдөж, эмнэлэгт хэвтэж байхдаа цонхоор цасаар тоглох хүмүүсийг хараад зохиосон гэдэг. Уг дууг бүтээсний дараа 200 гаруй уран бүтээлчид хуулбарлан бүтээжээ.

Jingle Bells

1800-аад онд Их Британийн дуу зохиогч Жэймс Пьерпон уг дууг талархлын өдөрт зориулан зохиосон гэдэг. Уг дуу зохиогдсоноос хэдэн арван жилийн дараа Бостонд найрал дуучид зул сарын баяраар дуулсан цагаас зул сарын дуу болжээ.

White Christmas

Ирвин Бэрлин энэхүү дуугаа зохиосныхоо дараа дэлхийн алдарт хөгжмийн зохиогч болсон билээ. Зул сарын өдрөөр Бэрлин гэр бүлээ санагалзахдаа энэхүү дууг зохиож байв. Перл Харборыг бөмбөгдсөний дараа олон нийтийн радиогоор цацагдаж, баярын үеэр гэрээсээ хол буй цэргүүдийн сүлд дуу болжээ.

Abba - Happy New year

Жил болгоны баярын үдэш дэлхийн өнцөг булан бүрт эгшиглэдэг энэхүү дуу нь шинэ жилийн хамгийн алдартай ч дуу байж мэднэ.

1980 оны нэгдүгээр сард бичигдсэн “Happy new year” дуу нь анх мьюзиклд зориулж бичигдэж байжээ. Уг дууг анх “Ааваа шинэ жилийн өдөр бүү уугаарай” хэмээн хөгжилтэй, баярын шинжтэйгээр нэрлэж 1980 онд бичүүлж байв. Харин Англи хэл дээрх хувилбар нь сүүлд 1999 онд бичигдсэн ба энэхүү хувилбараараа хит болжээ.

Rockin’ Around the Christmas Tree - Brenda Lee

Энэ дуу бичигдсэн цагаас 50-аад жилийн дараа дуучин Брэнда Ли дууныхаа түүхийг хуваалцжээ. Уг дууг Америкийн хөгжмийн зохиолч Жонни Маркс бичсэн ба 1958 оны зун рекордоо бичүүлэхэд Брэнда Ли өсвөр насны охин байжээ.

Брэнда “Жонни энэ дууг бичихдээ нарс ихтэй наран шарлагын газар байсан гэдэг. Дуугаа бичиж дуусгаад энэ дууг Брэнда Лиг дуулаасай гэж хүсч байна гэсэн. Тухайн үед би 12 настай, төдийлөн амжилтад хүрээгүй охин байлаа. Яагаад надаар дуулуулахыг хүссэн нь мэдэхгүй юм. Ёстой бурхны заяа л байх. Энэ дуу ер бусын гайхамшигт дуу учир надад адислал болсон гэж боддог. Дуу бичих үед зун байсан ч продюсер Оуэн Брэдлигийн өрөө агааржуулагчтай, хүйтэн жавартай, зул сарын уур амьсгал оруулахын тулд гацуур зассан байсан. Бид их их хөгжилтэй байсан” хэмээн ярилцлагадаа өгч байжээ.