Сэтгэлийн засалч

     1996 онд Шведийн академиас “Бодит амьдралын хэлтэрхий бүрээс хүмүүний үүх түүх хийгээд  биологийн мөн чанарыг егөөдлийн төгс нарийвчлалтайгаар гэрэлтүүлэн гаргаж ирснийх нь төлөө” нэгэн яруу найрагчид Утга зохиолын салбар дахь Нобелийн шагналыг олгосон байдаг. Тэгэхдээ түүнийг “Яруу найргийн Моцарт” хэмээн өргөмжилжээ. Энэ нь түүний шүлгүүд яг л Моцартын хөгжим шиг хөнгөхөн, зугаатай, ямар нэгэн торох юмгүй урсахын хамт өдөр тутмын эд зүйлс, эгэл жирийн адилтгал зүйрлэл ашиглан хайр, үхэл, цаг хугацаа, дайн дажин зэрэг хүнд сэдвийг ч егөөдөж чаддагийг нь  илтгэсэн хэрэг байлаа. Энэ яруу найрагч бол Польш нутгаас төрөн гарсан уран зохиолын таван нобельтний нэг Вислава Шимборска юм. Шимборска асар даруу нэгэн гэдгээрээ алдартай байв. Ямар сайндаа л өөрт нь Нобелийн шагнал олгосон явдлыг  “Стокхольмын эмгэнэлт явдал” хэмээн нэрлэсэн байх вэ...

            Түүний түүврийн зарим шүлгийг хүргэж байна.

      Хоёронтоо тохиох юу ч үгүй

Г.Лхагвадуламын орчуулга

Үнэндээ хоёр дахин тохиох юу ч үгүй.

Үр дүнд нь харамсмаар нэгэн үнэн бий нь

Бид энэ амьдралд цээжээр зохиосон

Бүтээлтэйгээ ирж, түүнийгээ засаж сайжруулах

Боломж ч үгүйгээр буцдаг.

Чамаас мунхаг хүн байхгүй байлаа ч

Усан тэнэгээ батлах зуны сургалт гэж үгүй

Угаасаа энэ хичээл ганц л удаагийнх байдаг юм.

Өчигдрөө хуулбарладаг нэг ч өдөр үгүй

Яг адилхан үнсэлт, яг ижилхэн хөдөлгөөнөөр

Үлгэрийн мэт зол жаргалыг зааж өгөх

Ялгаагүй ав адилхан хоёр үдэш гэж байхгүй.

Нэг л өдөр хэний ч юм татанги хэл

Нэрийг чинь санаандгүй дурдчихуй

Үзэмжит нэгэн сарнай өнгө, үнэрээ тээсээр

Өрөөнд ороод ирэх шиг санагдана вий.

Маргааш нь, чи дэргэд байвч би гэдэг хүн

Ханын цагаас харцаа салгаж чадалгүй

Сарнай юу? Сарнай ч дээ.

Хад чулуу юу, эсвээс цэцэг үү?” гэх вий.

Урсан өнгөрөгч өдрийг бид юунд,

Яг юундаа айж, гуниглан өнгөрөөнө вэ?

Угаас “Өнөөдөр гэдэг өнгөрч баларсан өчигдөр” гэж

 Улиглан давтах нь  цаг хугацааны ааш биш үү?

Хэдий бид яг л усны хоёр дусал шиг

Онхи ондоо гэлээ ч (өөрсдөө л тэгж санах юм)

Инээмсэглэл хийгээд үнсэлтээрээ дор бүрнээ

Оноолт оддынхол дор зохирон нийцэхийг хичээнэм.

                               ***

Брюгэлийн хоёр сармагчин

Г.Аюурзанын орчуулга

Төгсөлтийн шалгалт дээрээ би зүүрмэглэн зүүдлэв:

Төмөр гинжтэй хоёр сармагчин

Цонхноо сууж байх юм.

Тэнгэр цонхны цаана хөвөлзөж,

Тэнгис намилзаж байх юм.

 Хүний түүхээр шалгалт өгч байгаа минь энэ,

Хүнд асуулт таараад мунгинаж байгаа минь энэ.

Нэг сармагчин нь намайг егөөтэй сонжин ширтэнэ,

Нөгөө нь харин нойрмоглон тонгойно,

Хайсан хариултаа олохгүй нам гүм суухад минь

Хаа нэг гинжний харшилдаан дуулдана.

                    ***

Театрын сэтгэгдэл

Надад бол эмгэнэлт жүжгийн

Зургадугаар үзэгдэл хамгийн чухал:

Тайзан дээрх тулааны талбараас

Үхэгсэд амилан босож

Хиймэл үс, дэгжин даашинзаа тэгшилж янзлаад

Шигдсэн хутгыг цээжнээсээ сугалж,

Шижимлэсэн уяаг хүзүүнээсээ тайлж,

Үлдэгсдийн хамт мөр зэрэгцэн зогсоод

Үзэгчдийн өөдөөс эгцлэн харах нь юм.

Ганцаараа, эсвэл хамтаараа мэхийн ёслох нь:

Шархадсан зүрхэн дээр тавьсан цонхигор гар,

Азгүй амиа егүүтгэгчийн дэгжин төрх,

Аль хэдийнэ цавчуулсан толгойн бөхийх хөдөлгөөн.

Хос хосоороо мэхийн ёслох нь:

Хорсол хилэн дөлгөөн номхон руу гараа сунгаж,

Хохирогчийн нүд тамлагч руугаа инээмсэглэж,

Босогч нь дарангуйлагчтайгаа зэрэгцэн хүндлэнгүй алхана.

Мөнхийн оршихуйг алтан шаахайн өлмийгөөр гишгэлж,

Мөн чанарын үнэт зүйлсийг

Малгайн ганцхан савалтаар арчина.

Маргааш бүхнийг дахиад л эхэлнэ гэх

Мадаггүй харгис хүсэл...

Одоо харин гурав, дөрөвдүгээр үзэгдэлд,

Эсвэл бүр завсраар нь

Ор мөргүй алга болсон бүхний гайхамшигт төрөлт

Аль эрт үхэж одсон дүрүүд цувран орж ирнэ.

Нүүрний будаг, өмсгөл сэлтээ ч тайлалгүйгээр

Нүргэлсэн тайзны ард хэчнээн тэвчээртэйгээр

Хүлээсэн бол гэх бодол л

Эмгэнэлт жүжгийнх нь

Бүхий л сүржин үгсээс илүүтэйгээр

Энэ сэтгэлийн минь утсыг хөндөнө.

Гэхдээ хөшиг хаагдах нь, доошилсоор шаланд хүрэхээс өмнөхөн

Олж харах тэр зүйлс л хамгийн сэтгэл татам:

Энд нэг гар цэцэг рүү яаран сарвайхад

Тэнд нэг гар унасан илдийг шүүрэн алдана.

Яг тэр үед л хамгийн сүүлийн үл үзэгдэх нэгэн гар

Хойшлуулашгүй үүргээ гүйцэтгэн

Хоолойноос минь багалзуурдаж авна.

                              ***

 Хүлээх зуур тохиох амьдрал

Хүлээх зуур тохиох амьдрал.

Сургуулилалт хийж амжаагүй үзүүлбэр.

Хувирч бэлтгээгүй бие цогцос.

Цэгцэлж засаагүй оюун санаа.

Тоглох дүрийнхээ талаар би юу ч эс мэднэ.

Тодорхой нь гэвэл өөр нэгэнтэй сольж үл болно.

Энэ чухам юуны тухай жүжиг болохыг

Эхэлснийх нь дараа л би таах ёстой болно.

Амьдрахуйн эрх ямбанд арай л дутуу бэлтгэгдсэнийх

Асар хурдтай хэмнэлийг нь арайхийн гүйцнэ.

Цээжээр зохиохыг үзэн яддаг ч зохиож л таарна.

Цэвэр өөрийн мунхгаас болж алхам тутмаа бүдэрнэ.

Хөдөөгийн болхи араншингаа нууж үл чадна.

Хөндий, хиймэл жүжиглэлт л дотроос урсан гарна.

Анхных учир харж үзье гэх нь

Намайг улам доромжлох шиг

Аргагүй энэ л байдал дэндүү харгис санагдана.

Буцаах аргагүй үгс болоод үйлдлүүд,

Бүрэн тоолж баршгүй тэнгэрийн одод,

Гүйх зуураа энгэрээ хумих борооны цув шиг чиний араншин

Гэнэтийн энэ бүх тохиолдлын өрөвдмөөр үр дүн юм.

Ганцхан лхагва гаргийг урьдчилаад нэг сургуулилалчихдаг ч болоосой,

Гараад үзчихсэн тэр пүрэв дахиад нэг давтагддаг ч болоосой

Гэтэл хэзээ ч үзээгүй зохиол барьсаар баасан хүрээд ирнэ.

“Та минь ээ шударга биш байна!” гэж би хашхирна.

(Тайзны ард хоолойгоо ч засаж амжаагүй болохоор тамиргүй сөөнгөдүүхэн дуу гарна.)

Үүнийг зүгээр л умгар өрөөнд өгч буй

Үнэ цэнгүй шалгалт төдийхөн гэж бодвол

Чиний буруу. Өө, үгүй дээ.

Сүрлэг том тайзан дээр би зогсож байна.

Сүрхий нарийн хийцтэй жижиг хэрэгслүүд

Өнө эртний түүхтэй тайз эргүүлэгч араа шүднүүд

Өгүүлшгүй холын  галактикуудын гэрлийг хүртэл асаачхаж.

Эргэлзэх зүйл алга аа, энэ бол нээлтийн тоглолт.

Энд миний хийх үйлдэл бүхэн

Эгнэгт минийх хэвээр үлдэнэ.

 Этгээд гурван үг

Б.Баясгалангийн орчуулга.

Ирээдүй гэж хэлэхтэй зэрэгцээд л энэ үгийн

Эхний үе өнгөрсөнд үлдэнэ.

Аниргүй гэж хэлэхтэй зэрэгцээд л энэ утгыг

Авиа дуугаараа би эвдэж орхино.

Байхгүй гэж хэлэхтэй зэрэгцээд л урьд өмнө

Байгаа нь үгүй нэгэн зүйл бий болно.