• Өнөөдөр 2026-05-11

"ТОД МАГНАЙ"-ГААС "ЗАДЛААГҮЙ ЗАХИА" ХҮРТЭЛХ М.ДОРЖДАГВЫН БҮТЭЭСЭН ДҮРҮҮД

2026-05-11,   238

      Түмэн тэргүүтэй олон сайхан дүрийг бүтээх гэж эл эрхэм Армийн театраас уран бүтээлийн гараагаа эхэлсэн юм билээ. Мэдээж өөрөө дэлгэцнээ тийм, тийм дүрүүд бүтээнэ гэж мэдэхгүй, бүр бодоо ч үгүй л яваа шүү дээ, хүний бага нас гэдэг. Сумын төвийн буйдхан, нам гүм, гэхдээ дурсамж дурдатгалын хамгийн том орон зайд ээж, эгч, дүү нартайгаа аавыгаа үгүйлж, хүн санахын их хүндийг гүнээр мэдэрч байгаад дараа нь ээж нь аймгийн төв рүү тэднийгээ аван нүүжээ. Дараа нь хот руу мөн шилжицгээсэн. Ээжийн ийм зоригт нүүдлүүд л М.Дорждагва гэх хүүгээ урлагт хөтөлсөн мэт.
 

     Тэрбээр ээжийнхээ тухай “Миний ээж ямар ч эр хүнээс илүү эрэмгий, дайчин хөдөлмөрч эмэгтэй. Өглөө ажилдаа явна, орой ирээд дээл эсгээд сууж байдаг. Өглөө сэрэхэд дээлээ оёод дууссан эвхээд аваад гардаг байлаа. Ийм л ажилсаг бахархмаар ээж дээ” хэмээн ярьсан байдаг. Ингээд хүү өсөж цэрэгт мордлоо. Хилийн цэргийн 019 дүгээр ангид цэргийн хөгжимчин боллоо. Багаас хөгжимд дуртай, ямар ч хөгжмийн арга эвийг олоод тоглочихдог байсан болохоор энд тэр ингэж тодорч буй нь тэр л дээ. Тромбон, труба үлээнэ. Хилийн ангиудаар явж тоглоно. Дуу хуур, аялгуу эгшгээр дүүрэн он жилүүд цэрэгт өнгөрлөө.

     Цэргээс халагдаад тэрбээр  бизнес, эдийн засгийн чиглэлээр сургууль төгссөн байна. Тэр чиглэлээрээ ч хэсэг ажиллаж. Дараа нь Улсын багшийн их сургуулийн Кино драмын ангид шалгалт өгөөд гуравдугаар шатандаа хасагджээ. Мөн гадаадын дээд сургуульд шалгалт өгтөл “Өөр мэргэжлээр сургууль төгссөн юм байна. Үндсэн мэргэжлээсээ гурваас доошгүй жил ажиллах ёстой. Тэгээд ч нас хэтэрсэн” гэх шалтгаанаар явуулаагүй гэдэг. Хэдий өөр чиглэлээр явж болох байсан ч сэтгэлийн дотроос урлагт л хүчээ сорьчихмоор хүсэл оргилон байсан нь энэ. 

      1986 онд Армийн театр байгуулахад дагалдан жүжигчнээр ажиллажээ. Энд түүнийг Ардын жүжигчин Б.Мөнхдорж, Урлагийн гаььяат зүтгэлтэн Б.Баатар нар тосон авч, дүр бүтээх, дүрд амьдрах их эрдмийг заажээ. Кино, жүжгийн оргилуудтай ч энэ л театр учирсан нь Гавьяат жүжигчин Б.Тунгалаг, ЛЧаминчулуун,  Д.Жагдаг, Б.Баатархүү, талийгаач Я.Оюунцэцэг, Б.Нармандах байна. Тэднээс жилийн дараа У.Батбаатар, Г.Золбоот жүжигчид  сургуулиа төгсөөд ирсэн байна. Тэрбээр “Ардын жүжигчин Б.Мөнхдорж, Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Б.Баатар хоёр намайг театрт мэргэжлийн жүжигчин болоход урам хайрлаж, сайхан дүрүүдийг өгч байлаа. Олон сайхан жүжигчдийн дундаас Б.Баатар найруулагч намайг тоож, “Чи чадна” гэж итгэж, “Цэргүүд” жүжгийн Сергей Буштецийн дүрийг өгсөн. Дараа нь “Эзоп” жүжигт эзэндээ үнэнч, үргэлж ёгт утгаар ярьдаг, харахад энгийн нэгэн боловч мундаг сурган хүмүүжүүлэгч, гэгээрсэн, хар арьст боолын дүрд тоглож, мэргэжлийн олон хүнээс өндөр үнэлгээ авсан” хэмээсэн.

 
      1992 онд Драмын театрт “Ричард гурав” жүжигт тоглосныхоо дараахан тэрбээр осолд орж, хүнд гэмтсэн байна. Тэгээд эмчлүүлснийхээ дараагаас кино руу орж эхэлжээ. Мэдээж тэгэхэд л түүнийг Ж.Бунтар найруулагчийн найруулсан “Тод магнай” киноны Түмэнгийн дүр угтаж байлгүй яах вэ. Энэ дүрд тоглох болсон тухай “Ш.Гүрбазарын “Сэрүүн зүүд” жүжгийн Лхамын дүрд тоглож байлаа. Жүжгийн нээлтээ хийж байтал киноны найруулагч Б.Чимэддорж ирж, пробонд орж үзэхийг түүнд санал болгосон. Тухайн үед Хасар Жагаа, У.Батбаатар гээд жүжигчид проб өгч өрсөлдсөн. Тэгээд л яах вэ, би болж байсан шиг байгаа юм” гэж ярьжээ.
 
      Түүнээс хойш тэрбээр Шадарван, Чингүнжав, Галданбошигт тэргүүтэй олон сайхан дүрийг бүтээсэн. Мөн түүнчлэн орчин цагт оролцон тоглосон уран бүтээлээс нь онцолбол, “Зүрхний хилэн”, “Солиот эх”, “Үүлэн хээтэй орчлон” гэхчлэн хөвөрнө. Сүүлд гэхэд, “Задлаагүй захиа” кинонд тоглосон. Ийнхүү олон  ч дүрийг чадварлаг, залууст үлгэр жишээгээр бүтээж, өөрөө дүрдээ амьдарч, өнөөдөр ч дүр бүтээсээр явна. Тэр бол ард түмний Гавьяат. Энэ эрхэм цолыг энгэртээ зүүгээгүй ч хүн бүрийн сэтгэлд хэдийнэ дүрээрээ амьдрагч. Удахгүй наадам боллоо. Дахиад л бид Түмэнтэй уулзана. Монгол наадмыг “Тод магнай” киногүйгээр төсөөлөх аргагүй.

"ТОД МАГНАЙ"-ГААС "ЗАДЛААГҮЙ ЗАХИА" ХҮРТЭЛХ М.ДОРЖДАГВЫН БҮТЭЭСЭН ДҮРҮҮД
АНХААР! Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд ergelt.mn хариуцлага хүлээхгүй.

Нийт сэтгэгдэл: 1
  • Сэтгэгдэл үлдээсэн: 2026-05-11 13:36:40
    Зочин: Удахгүй гавьяат болоорой
Шинэ мэдээ
Нийтлэлчид
Монгол Улс, Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, VIII хороо, "Ардын эрх"-ийн байр, Гуравдугаар давхарт Эргэлт.мн редакц
7509-1188