Өмнө нь бид ШТС-уудыг "голж, шилж" дуртай газраасаа авдаг байлаа. Харин одоо бензин авахын тулд багадаа дөрвөн цагаас таван цаг дугаарлаж арайх гэж 50 мянган төгрөгөнд авна. Дийлэнх нь шөнөжин дугаарлан хонож, дөнгөж шар гэрлээ унтрааж байна. Зарим нь шатахуун нь дуусаад автомашинаа замын хажуу руу түрж гаргаад, хүйтэнд алхаж яваа нь өнөөдрийн нийтийн зураглал болжээ.

    Өглөө бүр хүүхдээ сургууль, цэцэрлэгт нь хүргэх, ажилдаа цагтаа амжих гэсэн энгийн иргэний өдөр тутмын хүсэл өнөөдөр Монголд сорилт болж хувирлаа. Харин салбарын сайд нь цахим хуудасныхаа араас иргэдээ дапаалж сууна. Эсвэл микрофоны өмнө нөөц хангалттай, импорт тасраагүй хэмээн нэгэн хэвийн зүйл давтан ярьж, иргэдийн тархийг угаана. Тэгвэл ШТС бүрийн гаднах километрээр үргэлжлэх урт дараалал юу вэ. Сайд нарын яриад байгаа халиатай нөөц нь зөвхөн цаасан дээр байдаг юм уу. Эсвэл дарга нарын тусгай ШТС-ууд л хэвийн нөөцтэй, оочергүй байдаг уу...

         Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайд Г.Дамдинням “УИХ-аас "Газрын тос боловсруулах үйлдвэр"-ийн бүтээн байгуулалтыг эрчимжүүлэх чиглэлээр тусгайлан хууль гаргаж, ажлын хурдыг нэмэгдүүлснээр гүйцэтгэл нэг жилийн өмнө 28% байсан бол 60% давж Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх биечлэн ирж танилцсан. Цаашлаад бид "Газрын тосны тухай" болон "Газрын тосны бүтээгдэхүүний тухай" хуулиудын шинэчилсэн найруулгын төслүүдийг УИХ-д өргөн барихаар бэлдэж байна. Гучин жил хоосон зорилго байсан нефтийн бүтээгдэхүүний хадгалах хүчин чадлыг 3-6 сард хүргэх төлөвлөгөө бодит ажил болон хэрэгжиж байна. Энэ ондоо багтаж 150 мянган метр кубээр хадгалах хүчин чадал нэмэгдэж, тус бодлого үргэлжилснээр 2028 он гэхэд гурван сарын хэрэглээний нөөцөө хадгалдаг болно. Дотоодын газрын тосны хайгуул, олборлолтыг нэмэгдүүлэх хүрээнд Петрочайнатай холбоотой хориод жил үргэлжилсэн маргааныг бүрэн шийдвэрлэж нэмэлт 14 талбайг хайгуулын хөрөнгө оруулалт татахаар зарлаад байна.  Нэг улсаас 97%-аа авдаг шатахууны импортын эх үүсвэрийг төрөлжүүлэх чиглэлээр ажиллаж БНСУ, БНХАУ, БНКУ зэргээс татан авалт хийж бензины 30%-иа бусад орнуудаас авдаг болоод байна” гэж өнгөрсөн сард мэдэгдсэн. Гэвч нөөц нь хаанаа ч хүрэхгүй хэвээр байна.

       Ойрхи Дорнодын мөргөлдөөн үүсээд хагас жилийн нүүрийг үзэж байна. Үүнтэй холбоотойгоор дэлхий нийтээр шатахууны хомсдолтой тулгараад буй.  Дэлхийн зарим орнууд үүний эсрэг дорвитой арга хэмжээ авч буй. Харин манай улсад шатахууны чанар, үнийн өсөлт дээр анхаарал хандуулж байгаа газар байхгүй. Иргэд нь олдож л байвал хэдэн төгрөгийн үнэтэй байсан ч яахав гэх цөхрөлийн цэгтээ тулчихаад байна. тулаад байна. Өдөрт багадаа “Бинзен олдохгүй байна. 5-6 цаг оочерлож байж арайх гэж унтархын өмнө бинзен олж авлаа. Олдож л байвал одоо аль нь ч яахав. Хүүхдээ сургууль, цэцэрлэгт нь хүргэж өгөхгүй энэ хүйтэнд хэцүүдлээ хүргэлтийн бинзен хаагуур байна” гэх 3-5 хүнтэй тааралдана.

              Шатахууны хомсдол, үнийн өсөлт бүхий л салбарт болон иргэдийн амьдралд сөрөг нөлөө үзүүлнэ.  Өргөн хэрэглээний барааны үнэ өсөж, инфляц савлаж байна.  Үнийн өсөлтийн тухай яриад ч нэмэргүй.  Ёстой л удахгүй "тэнгэрт тулж", олсон хэд нь хаанаа ч хүрэхгүй боллоо. Бид хэдэн арван жил эрчим хүч болон шатахууны хувьд ганц орноос хамааралтай байж болохгүй гэж  ярисаар ирсэн. Гэвч бодит байдал дээр орос "ах" нартаа алд хадаг бариад ч аргалж чадахаа болихоор л бид дотооддоо хөлдөж, зогсдог хэвээрээ байна. Хорин хоногийн шатахууны бодит стратегийн нөөц бүрдүүлж чаддаггүй улс гэж байх уу. Шатахуун бол зүгээр нэг бензин биш. 

         Үндэсний эдийн засаг, иргэдийн амьдрал, амжиргаатай шууд холбоотой асуудал. Шөнийн дөрвөн цагт дугаарлаж авсан бензиний үнэ маргааш нь лангуун дээрх сүү, талх, мах, өргөн хэрэглээний барааны үнэд шууд шингэнэ. Тээвэр, хүргэлт, логистикоос хамааралтай жижиг, дунд бизнесүүд зогсонги байдалд орж, зах зээлийн эргэлт саатлаа. Эдийн засагт иргэдийн бодит орлого шалаар нэг унаж, амьжиргааны дарамт туйлдаа хүрэв.

            Шатахуун нийлүүлэгч орны тоо өссөн. Нийлүүлэлт хэвийн байгаа гэх үлгэр дуусахгүй байсаар 2027 онтой золгох нь. Шатахууны үнэ ахиад ч өснө. Г.Дамдинням дахиад хуурна.