Найруулагч, жүжигчин  Б.Оюунбаатарын зохиолыг нь бичиж, найруулсан “Гэмгүй” олон ангит кино дэлгэцнээ гарч эхлээд хэдийнэ сар болжээ. Энэхүү бүтээл нь Монголын анхны дохионы хэлмэрчтэй кино гэдгээрээ онцлог юм. Сонсголын бэрхшээлтэй иргэдэд кино урлагийг хүртээмжтэй болгоход дохионы хэлмэрч ямар үүрэг гүйцэтгэдэг, уран сайхны киноны үйл явдал, дүрүүдийн сэтгэл хөдлөлийг дохионы хэлээр хэрхэн илэрхийлсэн тухай “Гэмгүй” олон ангит киноны дохионы хэлмэрч Ө.Билгүүнцогтой ярилцлаа.

-Монголд төдийлөн дохионы хэлмэрчтэй кино байдаггүй. Тэгвэл яагаад энэхүү кинонд дохионы хэлмэрч оруулах болсон, хэн танд анх хамтран ажиллах санал тавьсан бэ?

-Кино нээлтээ хийхээс долоон хоногийн өмнө киноны продюсерийн багаас “Take-Off” хамтлагийн дуучин ерөнхий продюсер Б.Батзолбоо ах маань надтай холбогдож киноны талаарх дэлгэрэнгүй мэдээллийг өгч, “Бид хүн болгонд хүртээмжтэй байлгахыг хүсэж, ялангуяа сонсголын бэрхшээлтэй иргэддээ энэхүү киногоо хүргэх зорилготой байна” гэсэн. Ингээд маргааш нь зохиолоо уншаад, шууд ажилдаа орсон.

-Уран бүтээлчдийн багаас өөрийг чинь сонгосон шалтгаанаа хэлсэн байх?

-Тийм ээ. Би ч бас сонирхожу асуусан л даа.  “Надаас илүү чадвартай, надаас илүү олон жил ажилласан туршлагатай олон хэлмэрч бий. Яагаад намайг сонгож байгаа юм бэ” гэж асуухад, киноны продюсер маань “Бид залуу үеийг дэмжих зорилготой байгаа. Өмнө нь зурагтаар гарч, үзэгчдийн нүдэнд дасал болсон дохионы хэлмэрч гэхээсээ илүү шинэ залуу үеийн төлөөлөл болж буй чамайг бид мундаг залуу гэж харж байгаа болохоор хамтран ажиллахаар сонгосон” гэж урам өгсөн. Тэгээд л өөртөө итгээд ажилласан даа.

-Жүжигчин хүн өөрт оногдсон дүрдээ илүү төвлөрч, тухайн  дүрдээ л илүү ажилладаг. Харин дохины хэлмэрч зохиолоо бүхэлд нь уншиж, дүр болгоны хэлж буй үг, сэтгэл хөдлөл, үйл байдлыг дохионы хэлээр илэрхийлдэг. Энэ бүх үйл явцын дунд хэцүү зүйл тулгарч байв уу?

          -Монголд анх удаа дохионы хэлмэрчтэй кино гарч байгаа учир кино багийнхан болон миний хувьд хэрхэн дүрийн сэтгэл хөдлөлийг илэрхийлэх, дүрүүдийн давхцан хэлэх үгийг яаж илэрхийлж ойлгуулах зэрэг олон асуудалд хэрхэн ажиллахаа ойлгохгүй хэцүү байсан. Хэлмэрч хүний хувьд ур чадвар шаардсан ажил болсон. Энгийн хүн энэ киног үзэхдээ дүрийн хоолойны өнгө, царайны хувирлыг ажиглаад энэхүү кинонд юу болж байгааг амархан ойлгоно. Миний хувьд тэрхүү хувирал, хоолойны өнгө зэргийг дохио болон царайгаараа илэрхийлж, хурдан шилжилт хийх шаардлага гарсан. Гэхдээ энэ бүхэн хэцүү гэхээсээ илүү шинэ сорилт, шинэ боломж байсан учраас хэлмэрчийн ур чадвараа шинэ түвшинд хүргэх сонирхолтой үйл ажиллагаа шиг санагдсан.

-Энэхүү кинонд дохионы хэлмэрч хийснээрээ зорилтот үзэгчдээс ямар нэг сэтгэл хөдөлгөм ч гэх юм уу, сэтгэгдэл ирж байгаа юу?

     -Тийм ээ. Миний хувийн сошиал хаяг руу “Өмнө нь ээжтэйгээ кино үзэхэд нь дандаа дохионы хэлээр орчуулга хийж хамт үздэг байсан. Энэ кино гарснаас хойш дохионы хэлтэй хувилбарыг үзээд орчуулга хийх шаардлагагүй болсон. Сонин хэрнээ баяртай мэдрэмж төрж байна. Танд болон кино багийнханд баярлалаа” гэсэн байсан. Тэрийг хараад зорьсон хүмүүсдээ хүрж байгаа юм байна хэмээн баярласан. Мөн киноны нээлтийн үеэр киног дохионы хэлмэрчтэй хувилбараар гаргасан. Сонсголын бэрхшээлтэй иргэд үзээд сэтгэл хангалуун харагдсан.

-Тус кинонд тайз, дэлгэцийн салбарт өөрсдийн дүрээ тамгалсан цөөнгүй жүжигчин тоглосон. Таны хувьд дэргэдээс нь харж хамтран ажиллахад хэний дүрдээ ажиллаж байгаа байдал илүү сэтгэлд тань үлдсэн бэ?

     -Хамгийн сэтгэлд үлдэж, ур чадварыг нь биширсэн хүн гэвэл МУСТА, жүжигчин Н.Цэнд-Аюуш эгч байсан. Киноны жүжигчидтэйгээ төдийлөн уулзаад яриа өрнүүлж үзээгүй байсан боловч нээлтийн үеэр Н.Цэнд-Аюуш эгчтэй ярилцах завшаан олдсон. Зөвхөн ур чадвар гэхээсээ гадна хүмүүстэй харилцах харилцаа нь хүндлэл төрүүлсэн. Анх надад хүндэлдэг хүнийхээ жүжиглэх ур чадварыг дохиогоор үзүүлэхдээ доош нь татчих вий дээ гэсэн айдас байсан. Гэвч ярилцаж үзэхэд маш нээлттэй, залуу үеэ дэмждэг, боловсон хүн шиг санагдсан. Түүний ярианаас хүн бүр өөрийн гэсэн хийж чадах зүйлтэй, үүнийхээ төлөө тууштай, зорилго тавьж чадвал үр дүнд хүрдэг юм байна гэдгийг мэдэж авсан.

Хэлмэрч хийх явцдаа киноны аль хэсэг дээр хамгийн их сэтгэл эмзэглэсэн бэ. Нөгөө талаар баяртай мөч ч байсан байх?

     -Хэлмэрч хийж эхлэх үедээ би үзэгчидтэй адил киногоо хамт үздэг. Зарим үед кинондоо хэтэрхий орж үзэх гээд байх үе бий. Хамгийн хүнд хэсэг жүжигчин Н.Ялалт ах өөрийн хүүтэйгээ хоригдож буй үед нь уулзаад хэрэг хүлээлгэх гэж оролдсон нь их бачимдах сэтгэл төрүүлсэн. Үзэгчдийн сэтгэгдлийг уншаад “Миний ч гэсэн дургуй хүрсэн” гэж бодогдсон. Харин таалагдсан хэсэг  бол Оюунаа буюу Н.Цэнд-Аюуш жүжигчин нас барсан охины ээжтэй уулздаг үе байсан. Тэр хоёрын яриан дундах дүрэлзээн, нүдний харц, биеийн хэлэмж үнэхээр гайхалтай байсан.

-Өмнө нь та өөр уран бүтээл дээр ажиллаж байсан уу?

-Одоогоор хэлмэрчийн мэргэжлээр мэдээ, подкаст дээр ажиллаж байгаа. Зарим тохиолдолд зар суртчилгаа, танилцуулга видео, контент болон маркетингийн чиглэлээр ажилладаг. Өөрт олдсон ажил, боломжийг аль болох алдахгүй байхыг хичээдэг учир салбар бүрт өөрийгөө дайчилж ажилладаг. Ялангуяа, Монголын хамгийн анхны дохионы хэлмэрчтэй олон ангит кинонд хамтарч ажилласандаа өөрөөрөө их бахархаж байгаа.

-Кинонд хэлмэрч хийхдээ юуг анхаарах хэрэгтэй санагдсан бэ?

-Дохионы хэлмэрчээр ажиллах тэр дундаа кинон дээр ажиллах нь ур чадвар шаарддаг. Ялангуяа хэлмэрчийн чадварын талаар үзэгчдээс шүүмжлэл мэр сэр орж ирнэ. Би чадах болов уу, яах бол гэсэн төрөл бүрийн айдас байсан. Ямартай ч тэр бүхнийг үл тоож, санаанд чинь багтаад өөрийгөө чадсан байгаагаар харж байвал оролдоод үзэх хэрэгтэй. Өөртөө итгэх тал дээр л илүү анхаармаар санагдсан. Үр дүн нь хараахан хангалттай илрээгүй байна. Үүний дараа л цаашид юунд анхаарахаа дүгнэх байх гэж бодож байна.

-Яагаад дохионы хэлмэрч болохоор шийдсэн бэ?

   -Аав, ээж маань хоёулаа сонсголын бэрхшээлтэй. Том болохын хэрээр аав ээждээ төвөг удахгүйн тулд мэддэг зүйлээрээ мөнгө ольё гэж бодсон. Шууд л өөрөө MNC, “NTV” телевизд очиж анкет бөглөсөн. MNC телевиз удалгүй хариу өгч, тэнд гурван сар ажиллаад, үүний дараа NTV-ээс хариу ирж хоёр сувагт зэрэг ажиллаж эхэлсэн. Тухайн үед би 17 настай байсан. NTV телевизэд тогтвор суурьшилтай гурван жил ажилласан. Ажиллаж эхлээд шантрах зүйл цөөнгүй байсан. Хэдий дохиж чадах ч гэсэн зарим мэдээний нарийн үгийг илэрхийлж чадахгүй үсэглсээд мэдээнээсээ хоцрох үе байсан. Тухайн үед хүмүүс дохионы хэл мэдэхгүй хүн байна, болиул гэх мэт сэтгэгдэл үлдээдэг байсан. Гэхдээ өнөөг хүртэл тууштай ажилласны дүнд өөрийгөө хэний ч өмнө нүүр бардам хэлмэрч болж чадсан гэж боддог. Одоо Eagle телевиз, E-Mongolia болон давхар подкастан дээр ажиллаж байгаа.

-Таны цаашдын зорилго, төлөвлөгөө юу байгаа вэ?

-Би “Их-Засаг” санхүүгийн эдийн засгийн сургуульд бизнесийн удирдлагаар суралцдаг. Энэ жил төгсөх дамжааны оюутан учраас ойрын хугацаанд нэг их том зүйлд өөрийгөө сорих бодолгүй байгаа. Өмнө хийж дассан кино, мэдээний чиглэлээр ажиллах санал ирэх юм бол татгалзахгүй хүлээж авна гэж бодож байна. Сургуулиа төгсөөд өөрийн дохионы хэлмэрч хийх чадвар, үндсэн мэргэжил болох бизнесийн удирдлагыг хослуулан ажиллах зорилготой байгаа.

-Ярилцсанд баярлалаа.

         -Баярлалаа.

М.СҮНДЭР