“Ирсэн л болбол буцах болдог дэлхийд

Энгэрээ түшээд өвгөд минь одлоо ч
Ээжээ баярлуулж үрс нь төрдөг юм аа
Эхийн хэвлийгээс хүйгээр салавч
Эх орноосоо амь нь салдаггүй

Амьдралаа, амьдралаа би чамд хайртай”  хэмээх дууг “төрсөн” цагаас нь монголчууд өнөөг хүртэл сонсож, дагаж дуулсаар байна. Бид энэ удаагийн дуу төрсөн түүх буландаа “Амьдралаа би чамд хайртай” дуу хэрхэн бүтсэн талаар онцолж байна. СГЗ, яруу найрагч Д.Нямаа “Амьдарлаа би чамд хайртай” дууны шүлгийг бичжээ. Тэрбээр “Би энэ шүлгээ дуу болгоно гэж бодож бичээгүй. Энэ дуу олон жил миний сэтгэлд бүрдсэн. Олон жилийн өмнө аавыгаа энэ ертөнцөөс бурханы оронд үдсэн. Аавыгаа өгчихөөд уй гашуудалтай явахад шүлгийн анхны бадаг болох

“Энгэрээ түшээд өвгөд минь одлоо ч

Ээжээ баярлуулж үрс нь төрдөг юм.

Эхийн хэвлийгээс хүйгээр салавч

Эх орноосоо амь салдаггүй юм

Амьдралаа би чамд хайртай” гэсэн бадаг төрсөн болов уу гэж төсөөлөгддөг юм. Яагаад гэвэл, тэр үед миний зүрх сэтгэлд аав минь явлаа ч эх орондоо үлдлээ дээ. Би одоо аавынхаа амьдралыг үргэлжлүүлнэ дээ гэсэн халуун бодол төрсөн. Энэ бодол л энэ дууг бүхэн бүтэн болоход нөлөөлсөн байх. 1980-аад оны сүүлчээр бүрэн бүтэж, тав, зургаан жил миний дотор байсан. Ё.Сүхбаатар над дээр ирээд энэ их сайхан шүлэг байна. Үүнд би ая хийнэ гээд аваад явсан юм. Түүнээс хойш хоёр жилийн дараа тэр шүлгийг дуу болсныг мэдсэн. Нэг өдөр өрөөндөө сууж байтал Ё.Сүхбаатар орж ирж уран бүтээлийнхээ талаар ярьж байсан нь сайхан санагддаг” гэсэн юм.

Харин дуучин Бүрнээбаяр “Хүний амьдралын мөнх бусын тухай, баяр баяслын тухай бүгдийг нь багтаасан, үнэн үгтэй дуу. Тухайн үед нэг хүн надад таныг Ё.Сүхбаатар багш багшийн сургууль дээр дуудаж байна гээд очиж уулзаж байлаа. Тэр үед Ё.Сүхбаатар багштай анх танилцаж байсан юм. Тэгээд би “Санаанд илхэн хань” гэдэг дууг төгөлдөр хуур дээр заалгаад маргааш нь радиод бичүүлэхээр гарч байсан юм. Яг гарах гэтэл багш Бүрнээ байж байгаарай. Дахиад нэг дуу байгаа чи сонсохгүй юу гэхэд нь би дуртай нь аргагүй хүлээж авсан. Гэтэл тэр дуу нь “Амьдралаа би чамд хайртай” байсан. Их эвлэгхээн сайхан дуулдаг хүн байсан болохоор өөрөө надад дуулж үзүүлж байснаар би тэр дуугаар одоог хүртэл овоглож явдаг” гэсэн юм.

АМЬДРАЛАА БИ ЧАМД ХАЙРТАЙ

Ирсэн л болбол буцах болдог дэлхийд
Энгэрээ түшээд өвгөд минь одлоо ч
Ээжээ баярлуулж үрс нь төрдөг юм аа
Эхийн хэвлийгээс хүйгээр салавч
Эх орноосоо амь нь салдаггүй

Амьдралаа, амьдралаа би чамд хайртай

Хүслээ дагаад хяслан ирдэг хорвоод
Хүссэн бүхэн санаснаар болдоггүй ч
Хүний хүү чинь зорьсондоо хүрдэг юм аа
Аавын голомтоос галаа таславч
Алаг үрийнхээ хайраа тасалдаггүй

Амьдралаа, амьдралаа би чамд хайртай

Жаргал зовлон ээлжлэн байдаг орчлонд
Хагацлын сүүдэрт зүрх дааран уйлдаг ч
Хайрын нөмөртөө уужран дуулдаг юм аа
Амин насных нь урсгал тасравч
Алтан ургийн хэлхээ тасардаггүй

Амьдралаа, амьдралаа би чамд хайртай
Амьдралаа, амьдралаа би чамд хайртай