Урлагт тэр хамгийн даацтай авьяастай мөртлөө даруу оршдог нэгэн. Хаа нэгтээгээс Харанга эгшиглэхэд, танил дотно хүнтэйгээ уулзаж байгаа мэт дотно мэдрэмж төрдөг. Тэгээд хаана ч чих тавин сонсоход өөрийн эрхгүй "ханаж", цадсан" мэт мэдрэмж авдаг. Чукагийн эгшиг аялгуу урсан долгилж байгаа нь энэ юм. Харангын Чука гэхээр гитар барьж, дулаахан инээмсэглэсэн төрхтэй нэгэн гэдгээр нь мэдэхээс зохиосон дуу бүр нь хит болсон цул авьяас гэдгийг төдийлөн ярьдаггүй. Түүнд онц гойд имиж,онцгой зүйл үгүй. Нүүрний баясгалан дүүртэл сайхан инээмсэглэж, үзэгчидтэй халуун дулаан яриа өрнүүлж байгаад олон үггүй гитараа дарна. Түүний гитарын утаснаас өдгөө бидний аялах дуртай олон сайхан дуунууд эгшиглэсэн. Энэ бол ЧУКА хэмээх өнгө хөг.

Харангыг үүсгэсэн хамгийн тод өнгө, дууны урсгалд түрж яваа их хүч бол тэр.

   Харангийг Чукагүйгээр төсөөлбөл утас нь тасарсан хөггүй гитар шиг л байх болов уу. Тэгэхээр урлагт “Үүрээ засаж”, олон сайхан уран бүтээлээр “Өндгөө дарсан” Харанга хамтлагийн үүсгэн байгуулагч Монгол Улсын Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн Цэрэндоржийн Чулуунбат гэх өнгийг арилгах аргагүй. Түүн шиг дуу эгшгийн содон аялгуу байж гэмээнэ Харангын дуунууд эгшиглэдэг.

     Гитар хөгжмийн хөг уянгыг хамгийн зөөлөн өнгөөр татаж, хүний зүрх сэтгэлийн “гол” руу цутгадаг түүний авьяас билгийн эхлэл Сэлэнгэ аймгийн Соёлын ордноос эхлэлтэй. Дараа нь “Залуус” хамтлагт гитарчнаар ажиллаж байгаад, цэрэгт татагдаж, “Соёмбо” хамтлагт орсон гэдэг. Эндээс Харанга хамтлагийн урт түүх эхэлж, Чука хэмээх аялгуу урссаар ирсэн. Хамтлаг байгуулагдан, сууриа олж,  “Нутгийн чулуу”, “Чамдаа дуулья” гэсэн хоёр дуу нь хит болж, хүмүүст хүрч эхэлж байх үедээ дуучны эрэлд гарсан нь Х.Лхагвасүрэн буюу Харангын Лхагваа. Чукагийн зохиосон дуунууд Лхагваад л зориулсан гэмээр сонсогддог. Тэр л Чукагийн дууг илэрхийлж чадах ганц мэт тун сайхан нийцдэг. Ийм л хоёр ижил өнгө Харанга хамтлагийг хөтөлж яваа. Мэдээж бусад уран бүтээлчдийг хөг хэмнэл орно.  

Үндсэндээ Харангын Лхагваа гэх дүрийг урлагт тэр л гаргаж ирсэн. 

    Түүний хөгжмийг нь зохиосон дуунууд зөөлөн гэсэн нэг өнгөтэй мөртлөө хэлэх утга санааны хувьд ондоо. “Үгүйлэн санана” гэхэд үг бүртээ өнгө өгч, зүрх сэтгэлийн хөндүүр зураас дээр үе, үехэн дарж байгаа мэт мэдрэмж өгдөг.  Араас нь харин “Зуун зуун жил”, “Дэргэд минь байж”, “Содон аялгуу”, “Чамдаа дуулья” уран бүтээлүүд нь өнгө ижил мөртлөө утга санааны хувьд мөн л өөр өнгө, нотоор эгшиглэнэ.

Үндсэндээ Чука өөрөө хүний зүрх сэтгэлийн аглагт гитараа бариад зогсож байдаг.

Тэгээд альхан талаар нь ямар аялгуу эгшгийг урсгах вэ гэдгээ мэддэг. Түүний аялгууг сонсоод зүрх сэтгэл алдарна, жолоогоо алдана. Эсвэл мухардалд орж, буланд шахагдана. Нисэн дүүлж, бодон мөрөөдөх нь бий.

   Тэр хайр, нутаг, хүлэг морь, дөрвөн улирал, хөдөө нутаг гээд юу ч орхиогүй. Бүх л сэдэв, бүх утга агуулгад аялгуу хийж, амилуулсан. Хаана ч сонссон Харангын Чукагийн аялгуу байна гэсэн танил дотно мөрийг үлдээдэг. “Нутгийн чулуу” дууг сонсохоор баг насны дурсамж нүдний өмнө жирэлзэн өнгөрч, “Толин хул”-ийг сонсохоор эрхгүй омогшил төрдөг.

-ПРОДЮСЕР ЧУКА-

      Дууны ая зохиож, гитар тоглон дуулахаас гадна урлагт тэр сайн продюсер. Олон ч хамтлагийг “төрүүлж” гаргасан. “FREEZONE” хамтлагийн продюсераар ажиллаж байсан. 2001 онд “Chuка and Freezone” нэртэй цомог гаргасан байдаг. Мөн 2005 онд UB music продакшныг байгуулсан байдаг. Залуу хамтлагуудыг урлагийн замд нь хөтлөн, суурийг нь тавьсан нь тэр. Түүний аяыг нь хийсэн дуунууд хаана ч танил байдаг шиг ард нь бат түшин зогсож байгаа хамтлагуудаас ч Чука гэсэн өнгө аяс үнэртдэг. Нэг тийм өөрийнхөөрөө аялгуу эгшгийг задалж, имэрч, урсгадаг түүний өнгө эгшиг ёстой л содон аялгуу гэмээр.

“...Өөрийнхөөрөө дуулахыг минь сонс

    Өөр хэний ч хоолой надаас сонсогдохгүй...гэж “Содон аялгуу” дуунд өгүүлдэг шиг, тэр урлагт үнэхээр өөрийнхөөрөө эгшиглэж байгаа нэгэн.  Тэр хэнийг давтаагүй, хэнээс ч санаа аваагүй. Өөрийнхөөрөө мэдэрч, тэмтэрч уран бүтээлээ гаргадаг. Монголын урлагт тэр эрт орж, олон гэхээс илүү цөөн мөртлөө жинтэй бүтээлийг хүний зүрх сэтгэлд хоногшуулж чадсан. “Үгүйлэн санана”, “Толин хул” дууг мэдэхгүй, аялдаггүй хүн ховор. Бусдыг нь цөөн хүн мэддэг юм гэхэд энэ хоёр уран бүтээл бол хэдийн түмний дуу болсон.  Үүгээрээ тэр хүний сэтгэлд орон зайгаа хэдийн эзэлсэн уран бүтээлч.

-УРЛАГИЙН ЗАМД ТЭР-

   Түүний зохиосон дуунуудаас хамгийн түргэн хэмнэлтэй, мөртлөө өөрийн үзэл санааг илтгэсэн уран бүтээл бол “Замд гаръя” дуу. Амьдралын замын тухай өгүүлсэн мөртлөө хөнгөхөн хэмнэлээр илэрхийлсэ уран бүтээл. Тэр амьдралын энэ олон зам дотроос урлагийн замыг сонгосон. Өдгөө замынхаа ихэн талыг туулчихсан. Урлагт тэр энэ л дуу шигээ замд гарч, өөрийнхөөрөө туулсаар ирсэн. Мэдээж бартаа саад тотгор их байсан байх. Гэхдээ дуу хөгжмийн сайхнаар даван туулж, өөрөөсөө олон сайхан аялгууг эгшиглэүүлж чадсан. Урлагийн замд тэр Чука гэдэг өнгө, темпер, хөг, хэмнэлээрээ алхсаар өнөөдрийг хүрсэн. Тэгэхдээ нэг ч удаа “Энэ дууг би зохиосон, миний аялгуу” гэж зарлаж, ярьж байгаагүй санагддаг юм. 

-ШҮҮГЧ ЧУКА-

     Дууг нь сонсдог ч төдийлөн үзэл бодол, хувь хүн талаас нь танилцаагүй бидэнд Харангын Чука гэх өнгө "Авьяаслаг Монголчууд" шоуны шүүгчээр ажиллахдаа өөрийгөө нэлээд нээсэн. Түүний оролцогчдын шүүж байгаа байдал, онож хэлэх зөвлөгөө, голыг нь олж хэлэх үгсийг бид хоёр жил гаруйн хугацаанд харсан, мэдэрсэн. Үг яриа, үйл байдлаасаа тэр ер нэг тийм даруу өнгө юм. Айхтар гялтганаж, гялалзаагүй. Аядуу намдуухан, амар тайван буйрыг сахиж, их сайн сонсож, харж байгаад л шүүдэг байв. Тус шоунаас бид Чукагийн дотоод ертөнц рүү дөхөн очиж, бага ч болов мэдэрч, дуу хөгжмийн үзлээр нь чамгүй аяласан. Хүний дотор жинхэнэ авьяас оршдог. Түүнийг чимээгүйхэн тордож, усалж, ургуулснаар цэцэглэж, үр өгөөжөө өгдөг гэдгийг тэр өөрийн уран бүтээлээр харуулдаг.  Тэр дуу хоолойгоо шоуны оролцогчдод ч хэлж, зөвлөж, жин бантай үгийг хэлж байсан нь түүнийг өөрөөр олж харах, илүү нээж, таних боломж байсан. Түүний дээрх үзэл санаа ч уран бүтээлд нь гүнээ нэвчсэн байдаг.  Авьяас цаана, далд байдгийг тэр хамгийн том харуулж, өөрийн бүтээлээр үлгэрлэсэн хамгийн даруу авьяас. 

Энэ бол ЧУКА хэмээх өнгө хөг.