Түүнийг олимп, дэлхийн аварга “үйлдвэрлэгч” эмэгтэй гэвэл онох болов уу. Магад өөрт нь хэтийдэх мэт санагдавч яах аргагүй шавь нараас нь дэлхийн тавцанд зогсох хүчтэй өрсөлдөгч олон бий. Харахад, турьхан биетэй жаахан энэ эмэгтэйн хаанаас ийм хүч чадал, дайчин чанар ундардаг юм бол гэмээр хүчирхэг гэж жигтэйхэн. Хашгирч, орилж, ханарч, хөмрөөд л бэлтгэлийн зааландаа хэдэн бор шавь нартайгаа өдрийг өнгөрөөж, тэднийхээ төлөө өөрийгөө бүрэн зориулсан сайн дасгалжуулагч. Сайн тамирчин бэлтгэх үүрэг авсан юм шиг л хэдэн тамирчдаа зүтгүүлж, хөдөлмөр, байнгын шаргуу бэлтгэлтэй байж л амжилтад хүрч, тив, дэлхийд нэрээ гаргана гэдгийг захигч. "Манайд" байх гарын таван хуруунд багтах эмэгтэй дасгалжуулагчийн нэг.

САМБО, ЖҮДО БӨХИЙГ ДЭЛГЭРҮҮЛЭГЧ

         Самбо, жүдо бөхийн хөгжилд Ш.Цэвэлмаа багшийн оруулж яваа хувь нэмэр дуусашгүй. Цэцэгтэй зүйрлэвэл  өдөр бүр усалж, тордож, навч бүрийг нь арчилж, өндөр ургуулж байгаа. Тэгэхээр самбо, жүдо бөхийн дэлгэрүүлэгч гэвэл тохирох болов уу. Түүнд анх Гавьяат дасгалжуулагч О.Эрдэнэт-Од багш “Аварга” дээд сургуулийн өдрийн ангид дасгалжуулагч багшаар ажиллах саналыг тавьсан гэдэг. Барилдах халуун хүсэлдээ шатаж, тэмцээнээс тэмцээний хооронд жигүүрлэн явж байсан түүнийг зогсоогоод байсан ганц зүйл нь бэртэл байж. Барилдах бүрд л бэртээд байж. Тамирчны хувьд гунигтай зүйл ч магад түүнийг дасгалжуулагчийн зам руу түлхэж байсан хувь тавилан юм уу ч гэж ойлгож болмоор. О.Эрдэнэт-Од багш түүний байр байдлыг ажигласан уу, эсвэл дасгалжуулагч болоход авьяас, чадвар, нөөц бололцоо байгааг ч анзаарсан уу багшлах санал тавьсан нь хумигдсан жигүүрийг эргэн дэвүүлэх шиг баяр байсан болов уу. Эндээс л жүдо бөхийн шигшээ багийн дасгалжуулагч гэх хүндэт албыг хаших замнал эхэлж, дасгалжуулагч гэсэн гарчигтай түүний спорт дахь номын хуудас эндээс эхэлсэн.

    Дасгалжуулагч болох санал авсан Ш.Цэвэлмаа багш “Аварга” сургуульд хичээл зааж эхэлсэн шавь нараа аваад эхэндээ бэлтгэлийн заалгүй, тодорхой харьяалагдах клубгүй бор зүрхээрээ зүтгээд л байж. Бүр гадаад, дотоодын тэмцээнд шавь нар нь оролцоод эхэлж. Энэ байдлыг харсан Женко клубийн Ерөнхийлөгч Х.Баттулга түүнийг үндсэн дасгалжуулагч багшаар авснаар тамирчдаа эл клубийн нэр дээр бэлтгэх хаалга нээгджээ.

Түүнээс өмнө...

          Ирээдүйд илүү ч амжилт гаргах сайн тамирчин байсан болов уу, тэр. Юутай ч тамирчин байхдаа Самбо бөхийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнээс мөнгө, хүрэл медаль хүртсэн байдаг. Үүнийгээ “Шалихгүй ээ” хэмээн чамлангуй ярьсан байгааг нь уншаад, “Хэрвээ би тамирчнаараа үргэлжилсэн бол...” гэх бодол түүний дотор битүүхэн тээгдэн явдгийг таамагласан юм. Гэхдээ энэ л бодлоо дүүргэж, магад түүнээс ч илүү баярладаг нь шавь нар нь байх аа. Амжилт гаргаж байгаа охид бүрийнхээ тоогоор баярлаж, жаргадаг байх. Спортод тэр есдүгээр ангиасаа л орсон юм билээ. Жүдо гэх амаргүй боловч ухаан, мэхээр хосолсон төрөлд өөрийгөө сорьж, анхлан үүсгэн байгуулагчдынх нь нэг Ч.Машбат дасгалжуулагчийн шавь болсон байдаг. Сайн багшийн шавь, өөрөө ч сайн багш.

-ЖҮДОГИЙН ОХИДЫН “ЭЭЖ”-

            Тэр шавь нараа “Охид” гэнэ. Өөрийн хүүхэд шигээ шавь нартаа санаа тавьж, хайрлана. Гэхдээ хайр нь дотроо хал нь гаднаа гэдэг журмаар хатуу ширүүн байж, дэг журамтай, тэсвэр тэвчээртэй байхыг ямагт баримталж, бэлтгэлээ хийнэ. Дотроо бол хачин их хайрлаж, цөмийг нь "хоолонд нь хүргэх сэн" гэж мэрийнэ. Ийн мэрийснийх нь ачаар түрүүчээсээ амжилтын тугнаас атгаж, тив, дэлхийд нэрээ гаргаж яваа. Үүний тэргүүн эгнээнд, дэлхийн аварга, олимпын хүрэл медальт, Хөдөлмөрийн баатар М.Уранцэцэг, дэлхийн аваргын хүрэл медальт, гавьяат тамирчин Б.Одончимэг, дэлхийн аваргын хүрэл медальт, Монгол Улсын Гавьяат тамирчин Б.Мөнгөнчимэг, Ази тивийн хошой аварга, ОУХМ Л.Лхамдэгд, Азийн наадмын аварга, ОУХМ Г.Наранчимэг гээд бий, бий. Монголын жүдогийн тамирчдын өнгөнд түүний охид зуузай холбон давхиж яваа.

-СЭТГЭЛЗҮЙЧ-

           Ш.Цэвэлмаа багш ганцхан дасгалжуулагчаар ажиллаад зогсохгүй, шавь нарынхаа хамгийн сайн сэтгэл зүйч. Тамирчин хүн сэтгэлээрээ барилддаг гэдгийг тэр ойлгуулж, сэтгэл санаагаар өндөр, бүрэн дүүрэн төвлөрч ажиллах хичээлийг ч ордог. Өөрөө ч өндөр сэтгэлзүйтэй багш. Мөнхүү мэдрэмж хамгийн чухал гэдгийг онцлогч. Тэрбээр олимп, дэлхийн аварга М.Уранцэцэг энэ чадварыг хамгийн сайн эзэмшсэн гэдэг. Анх Урнааг өөр дээр нь ирэхэд бярдахаас өөр зүйл үгүй хүүхэд байна гэж чамлаж байсан юм билээ. Харин дараа нь заасныг их сайн давтдаг, барилдахдаа мэдрэмж сайтай байгааг олж харж, түүгээр нь хөгжүүлсэн тухайгаа ярьсан байдаг. Түүний арга барил ердөө л энэ. Шавь нарынхаа хэн, ямар онцлогтойг харж, тэр дагуу бэлтгэдэг. Түүний ийм л арга текник, ухаан бодлоос хэчнээн аварга, хэчнээн гавьяат, Хөдөлмөрийн баатар төрөхийг таашгүй юм. 

-ДАЙЧИН-

          Бэртэл гэмтлийн улмаас барилдаж чадахгүй байхдаа ч тэр эдгээгээд л дэвжээнд гардаг дайчин нэгэн байсан юм билээ. Дараа нь дасгалжуулагч болоод бүр ч дайчин болж, эхлүүлсэн зүйлийнхээ эцсийг нь үзэж, бэлтгэсэн хүүхдүүдийнхээ үр дүнг заавал гаргадаг зан нь түүнийг өдгөө жүдогийн шигшээ багийн дасгалжуулагчаар ажиллах гол тулгуур. Бэлтгэлийнхээ зааланд хүүхдээ хөхүүлэнгээ хичээлээ орж байсныг нь мэдэхгүй хүн үгүй байх. Түүний бодолд хэдэн бор шавь нар нь л эргэлдэж, хэнийг хэрхэн, ямар тэмцээнд явуулах вэ, ямар мэх, ур ухааныг суулгах вэ гэж бодсоор өдөр бүр бэлтгэлийн талбарт тэр "дайтагч". Арав гаруйхан настай анх спортод орж, өөр өөртэйгээ дайтаж сурсан охин өнөөдөр өөрийнх ярьдгаар спортын хэдэн охидоо хэрхэн хүний зэрэгт, тамирчин шиг тамирчин болгох вэ гэсэн бодлын гүнд хатаж, эрж хайж, гярхай ажиглаж, хамт шаналж, зовж, өвдөж, баярлаж, гуниж яваа эмэгтэй. Үндсэндээ жүдо, самбо гэх спортын хоёр төрөлд өөрийн гэсэн бүхнээ өгч, түүгээрээ өөрөө ч тэтгэгдэн амьдарч яваа хүн бол Ш.Цэвэлмаа багш.