Эргэлт.мн мэдээллийн сайт “Тэд бидний тухай” буландаа олон улсын хэвлэл мэдээллийн сайт, агентлагуудын Монгол Улсын тухайн бичсэн нийтлэлийг хөрвүүлэн хүргэдэг. Тэгвэл ээлжит дугаартаа Монгол Улсад сүүлийн жилүүдэд идэвхтэй яригдаж буй Казиногийн тухай хуулийн талаар “Intellinews” сайтын нийтлэлч Майкл Коны нийтлэлийг хөрвүүлэн хүргэж байна. Нийтлэлч Майкл Кон нь 1998 оноос хойш Монгол Улсын шилжилтийн үеийн улс төр, нийгэм, эдийн засгийн өөрчлөлтийн талаар судалж, нийтлэл бичиж байгаа бөгөөд “Date Mongolia”, “Говийн лам” ном болон Монгол Улсаар аялах гарын авлага эмхэтгэн хэвлүүлж байжээ.

                         Сүүлийн 20 гаруй жилийн турш эдийн засгаа төрөлжүүлж, өсөлтийг нь нэмэх шинэ гарц хайж буй Монгол Улс ердөө нэг жилийн дотор төгрөгийн үнэ цэнээ 22 хувиар унагаж, ДНБ нь 2.5 хувиар буурчээ. Олон улсад үргэлжилж буй геополитикийн нөхцөл байдал болон цар тахлын дараах үед эдийн засгаа сэргээх гэж оролдож буй Монгол Улс шинэ гарц буюу эх орондоо албан ёсоор казино байгуулах оролдлогоо үргэлжлүүлж эхэлсэн байна.

Монгол Улс өмнө нь казино байгуулж байсан түүхтэй. Гэсэн ч авлига, мөнгө угаалтын хэрэгт орж, үйл ажиллагаагаа зогсоосон байдаг. Энэ түүх казиног Монголд “муу нэр”-тэй болгосон. Монголд байгуулагдсан анхны казиногийн талаар тодруулбал, 1990-ээд оны сүүлчээр Улаанбаатар хотод байрлах “Чингис хаан” зочид буудлын хонгилд байгуулсан нь ердөө хоёр жил ажиллаад л хаагдсан байдаг. Монголд казино “муу нэр”-тэй байдаг шалтгаан нь авлига, мөнгө угаалтаас гадна тус улсын нэрт төр, нийгмийн зүтгэлтэн С.Зориг амиа алдсан хэрэг.

                         Төр, нийгмийн зүтгэлтэн С.Зориг 1998 оны аравдугаар сард амиа алдсан. Тэрээр Дэд бүтцийн сайд байсан бөгөөд Ерөнхий сайдын албан тушаалыг түр орлон гүйцэтгэгчээр ажиллаж байх хугацаандаа казиногийн бизнесийг хүчтэй эсэргүүцэж байсан гэх мэдээлэл байдаг. Улмаар казиногийн хэрэгтэй холбоотойгоор төр, нийгмийн зүтгэлтэн С.Зоригийн амийг хөнөөсөн гэх нь ч бий. Уг хэрэг явдлаас хойш Монгол Улс Засгийн газар, улс төрийн түвшинд казиногийн бизнесийг сэргээх гэж олон удаа оролдож байв.

Ази тивийн хэмжээнд өнгөрсөн 20 жилийн хугацаанд казино байгуулж, орлогоо нэмсэн улс цөөн байдаг. Тухайлбал, ихэвчлэн БНХАУ-аас жуулчид хүлээн авдаг Филиппин, Сингапур, Камбож, Малайз зэрэг улс казиногийн бизнест санасандаа хүрч чадсан. Гэсэн ч Монгол Улс Казиногийн тухай хуулийг улс төрийн түвшинд дэмжиж байгаа ч иргэдийн дунд болгоомжлол үүсээд байна. Өнгөрсөн 2017 онд Монголын нэр бүхий улс төрчид гадаад руу албан томилолтоор явахдаа казинод орж, мөрийтэй тоглоход хэт их цаг зарцуулж байгаатай холбоотойгоор төрийн албан хаагчдыг казино тоглохыг хориглосон байдаг. Үүний адилаар иргэдийн дунд ч мөрийтэй тоглохоос айх айдас байгаа юм.

                         Казиногийн тухай хуулийг Монголын УИХ-д өнгөрсөн 2022 оны арванхоёрдугаар сард хэлэлцэж, УИХ-ын хэд хэдэн хороо дэмжсэн. Хэрэв Монгол Улсад Казиногийн тухай хууль батлагдвал тус улсын Засгийн газраас хамгийн багадаа 300 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалт шаардана. Казиногийн үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрлийг эрх баригчид олговол хамгийн дээд талдаа 30 жилийн хугацаатай хамгийн бөгөөд тусгай зөвшөөрлийн хугацаа нь дууссаны дараа казиногийн тал хувийг Засгийн газарт шилжүүлэх ёстой юм. Хэрэв үргэлжлүүлэн казиногийн үйл ажиллагаа явуулж, тусгай зөвшөөрлөө авах болбол 10 жил хүртэлх хугацаагаар сунгах боломжтой.

Харин Монгол Улсын зүгээс казиногийн ашгийн 40 хувьд татвар ногдуулах бөгөөд Макаогийн казиногийн татвартай тэнцэнэ. Тус улсын Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Х.Нямбаатарын мэдэгдсэнээр казиног Монголын нийслэл дэх Хөшигтийн хөндий, Шинэ Улаанбаатар олон улсын нисэх онгоцны буудлын ойролцоох 1000 га талбайд байгуулахыг зөвшөөрөх аж. Мөн тэрбээр Казиногийн тухай хуулийн талаар “Улс орныхоо онцлогт тохирсон бодит хөрөнгө оруулалт бий болгохыг зорьсон” тухайгаа хэлсэн байна. Бусад албаны хүний мэдээллээр Монгол Улс казиногийн орлогынхоо тодорхой хэсгийг аялал, жуулчлалын хөгжилд зориулах гэнэ.

                         Хэрэв Монголд Казиногийн тухай хууль батлагдаж, зөв явбал дээр дурдсан Азийн орнуудын адил улсдаа орлого төвлөрүүлж, амжилтад хүрч чадна. Үгүй бол, анхны казиногийн түүх шигээ авлига, мөнгө угаалт цаашлаад олон улсын санхүүгийн гэмт хэрэгт ч холбогдож дуусах эрсдэлтэй.