-Далд уурхайн өргөтгөлийн ажлын өртөг хэтэрсэн асуудлыг үргэлжлүүлэн шалгаж байгаа-

          “Рио Тинто” групп, “Туркойз Хилл Ресурсэс” компаниас тавьсан Монголын эзэмшлийн 34 хувьд ногдох 2.3 тэрбум ам.долларын өрийг тэглэж, Оюутолгойн гүний уурхайн өргөтгөлийг дуусгахаар тооцсон хугацаа буюу 2023 оны I хагас хүртэлх нэмэлт зардлыг хөрөнгө оруулагч тал бүрэн хариуцахаар болсон, анхны буюу “Дубай гэрээ”-ний нэмэлт санхүүжилтийн төлөвлөгөөг эцэслэн шийдэж, дуусгавар болгох саналыг Монгол Улсын Засгийн газраас хүлээн авч, УИХ-аар хэлэлцэхээр болжээ.

          “Рио Тинто” группын гүйцэтгэх захирал Якоб Стаушолм өнгөрсөн арваннэгдүгээр сарын 26-нд Монгол Улсын Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэтэй уулзаж, далд уурхайн өртөг, хугацаа, техникийн асуудлыг шийдвэрлэхээр ярилцсан. Тэгвэл уг уулзалтаас 14 хоногийн дараа “Рио Тинто” группээс дээр дурдсан саналыг тавьсан юм.

          Гүний уурхайн бүтээн байгуулалт дуусаж, бүрэн ашиглалтад орвол дэлхийн дөрөв дэх том зэсийн уурхай болох “Оюутолгой”-н төсөл анх төлөвлөсөн хугацаанаас хоёр жил гаруй хугацаагаар хоцорч байгаа. Анх “Оюутолгой” төсөлд 5.3 тэрбум ам.доллар төсөвлөсөн ч, хөрөнгө оруулагчаас нийт 6.45 тэрбум ам.доллар зарцуулаад байгаа юм. Хэдий өмнөх гэрээг дуусгавар болох саналыг “Рио Тинто”-гоос тавьсан ч, далд уурхайн өргөтгөлийн ажлын өртөг хэтэрсэн асуудал, шалтгааныг АНУ, Их Британийн зохицуулагчид үргэлжлүүлэн шалгаж байгаа юм байна.

-“Рио Тинто” групп, “Туркойз Хилл Ресурсэс” компанийн хувьцааны ханш өсжээ-

          “Рио Тинто” группын хувьцааны ханш өнгөрсөн зургаан сарын хугацаанд 22 хувиар унаад байлаа. Харин тус группын гүйцэтгэх захирал Якоб Стаушолм Монгол Улсад айлчлах үетэй зэрэгцэж буюу сүүлийн нэг сарын хугацаанд “Рио Тинто” группын хувьцааны ханш найм орчим хувиар өсжээ.

          Тэгвэл “Рио Тинто” групп болон “Туркойз Хилл Ресурсес” компаниас Монгол Улсын Засгийн газарт 34 хувьд ногдох 2.3 тэрбум ам.долларын өрийг тэглэх санал тавьснаас хойш мөн “Туркойз Хилл Ресурсес” компанийн хувьцааны ханш ч өсөөд байна. Өчигдрийн байдлаар тус компанийн хувьцааны ханш хоёр өдрийн дотор 14.7 хувиар өсөж, 21.45 канад долларт хүрсэн байгаа юм. Энэ нь сүүлийн дөрвөн сарын хугацаанд тус компанийн хувьцааны ханш өссөн хамгийн өндөр дүн болжээ.

          Харин зарим олон улсын шинжээч “Рио Тинто”, “Туркойз Хилл”-ийн хувьцааны ханш өссөн шалтгааныг Монгол Улсын Засгийн газарт тавьсан саналаас салгаж, төмрийн хүдрийн үнэ өссөнтэй холбон тайлбарлаж байна.

-ОЛОН УЛСЫН ЭДИЙН ЗАСАГЧИД ЮУ ХЭЛЭВ-

Нэг талаараа зарим эдийн засагч “Рио Тинто” группыг “шаглах” нүүдэл хийсэн гэж үзсэн. Харин нөгөө талаас ашиггүй гэрээ хийж, муу жишиг тогтоосон үзэж байгаа юм.

“Motley Fool Investing”-ийн шинжээч Скотт Филлипс өнөөгийн дэлхийн хамгийн шилдэг таван хувьцааг нэрлэж, олон нийтэд танилцуулсан. Гэвч шилдгүүдийн дунд “Рио Тинто” багтаагүй. Энгийнээр тайлбарлавал, 10 гаруй жилийн хугацаанд тэргүүлэх зэрэглэлийн онлайн хөрөнгө оруулалтын үйлчилгээгээр үйлчилж ирсэн “Motley Fool Share Advisor”-оос “Рио Тинто” группыг өрсөлдөх чадамж муутай хөрөнгө оруулагч гэж үзсэн аж.

          Олон улсын санхүүгийн үйлчилгээний “RBC Capital Markets”-аас “Рио Тинто”-гоос одоогийн далд уурхайн бүтээн байгуулалтын төлөвлөгөөгөө цуцлах санал тавьсан нь уул уурхайн салбарт ашиггүй жишиг тогтоолоо” гэж онцолжээ. Харин “Оюутолгой”-н гэрээний тухайд “Урьдчилсан байдлаар энэ санал Монгол Улсын Засгийн газарт томоохон алхам болсон ч, “Рио Тинто”, “Туркойз Хилл” хоёрт санхүүжилтийн ачааг үүрүүлж байгаа хэрэг боллоо. Үүнээс харахад санхүүжилтийн бүтэц, мөнгөн гүйлгээ, цаг хугацаа зэргээс шалтгаалсан тодорхойгүй үр дүн үлдээж байна” гэж тайлбарлав.

          Мөн “RBC Capital”-ын шинжээч Тайлер Брода “Рио Тинто”-гийн зүгээс Монголын Засгийн газрын нөхцөлд тохируулж, урагшлах боломжит замыг нь бий болгож байгаа ч, энэ нь эсрэгээрээ “Оюутолгой” төслийн эдийн засагт томоохон хохирол учруулна” хэмээсэн байна. Үргэлжлүүлэн “Рио Тинто” далд уурхайн өндөр ашиг, урт хугацааны ашиглалтыг нь харгалзан үзэж, дахин шинэ гэрээ байгуулбал “Рио Тинто” илүү удаан хугацааны боломжит сонголттой болж магад” гэжээ.

Хамгийн энгийнээр тайлбарлахад, Оюутолгойн гүний уурхайн өргөтгөлийн ажлыг дуусгахаар 2023 оны I хагаст төлөвлөсөн хугацаа цаашид дахин сунгагдах магадлалтай. Хэрэв тийм зүйл болбол “Оюутолгой”-н гэрээг дахин авч хэлэлцэх асуудал ч үүсэх боломжтой байгаа юм.