Шинэ оны эхнээс шинэ зохицуулалт хэрэгжиж эхэлсний балгаар Улаанбаатарт унах унаатай хүн үлдэхгүй нь бололтой. Торгуул, татвар, товчооны төлбөрөө төлөөгүй, техникийн хяналтын үзлэгт ороогүй бол яриангүй ачуулж, журамлаж байна. Сүүлдээ торгуул, татвараа төлөөгүй бол “Нийтэд тустай ажил хийлгэнэ” гэж айлгаж, зарим тохиолдолд бүр төрийн үйлчилгээ авах ч эрхийг нь хязгаарлаж, хааж боож, дарамталж байх юм. Уг нь төр, төрийн алба гэж түмний төлөө, тэдний эрх ашгийн төлөө ажиллах тангарагтай, үүрэгтэй байгууллага. Гэсэн ч Монголын төр хэдэн жолоочийн автомашиныг журамлаж, “Нийтэд тустай ажил хийлгэнэ” гэж айлгаж, дарамталж, төрийн үйлчилгээг авах эрхийг хязгаарлаж байгаагаасаа Монголын ард түмнийг дарамтлах ажлаа эхэлж байгаа бололтой.

УЛААНБААТАРТ УНАХ УНААТАЙ ХҮН ҮЛДЭХГҮЙ НЬ

Зөрчлийн тухай хууль болон Зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулсантай холбоотойгоор 2025 оны нэгдүгээр сарын 1-ний өдрөөс шинэ журам, зохицуулалт хэрэгжиж эхэлсэн. Тухайлбал, нэмэлт, өөрчлөлтэй холбоотойгоор хуулийн хэрэгжилтийг хангуулах зорилгоор Улсын ерөнхий прокурор, Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдын 2024 оны гуравдугаар сарын 13-ны өдрийн хамтарсан тушаалаар “Эрхийг хязгаарлах, эрх бүхий албан тушаалтан, шүүх болон эрх бүхий байгууллага, хоорондын үйл ажиллагааг зохицуулах мэдээлэл солилцох журам”, “Эрх бүхий албан тушаалтнаас оногдуулсан торгох шийтгэлийг нэмэгдүүлж тооцох хугацаа, аргачлал”-ыг тус тус баталсан. Уг шинэ журмаар замын хөдөлгөөнд оролцож байгаа жолооч автомашины торгуулиа төлөөгүй тохиолдолд, торгуул 450 мянган төгрөгөөс бага бол торгуулиа төлөх хүртэл автомашиныг нь журамлаж, журмын хашаанд байрлуулах, жолоочийн торгуул 450 мянган төгрөгөөс их бол нийтэд тустай ажил хийлгэнэ гэх зохицуулалт хэрэгжиж эхэлсэн байдаг. Энэ ч утгаараа оны эхнээс цагдаагийн байгууллагын алба хаагчид торгуул, татвар, товчооны төлбөрөө төлөөгүй автомашинуудыг баруун, солгойгүй ачуулж, журамлуулж эхэлсэн нь цахим сүлжээнд шүүмжлэл дагуулж байна.

Тоон баримт дурдвал, өнгөрсөн 2024 оны байдлаар Улаанбаатар хотын дугаартай тээврийн хэрэгслүүдээс

• Техникийн хяналтын үзлэгт ороогүй - 99,229
• Татвар төлөөгүй - 231,397
• Торгуул төлөөгүй - 355,300 тээврийн хэрэгсэл

Харин орон нутгийн дугаартай тээврийн хэрэгслүүдээс

• Техникийн хяналтын үзлэгт ороогүй - 59,809
• Татвар төлөөгүй - 177,287
• Торгуул төлөөгүй - 96,130 тээврийн хэрэгсэл байгаа талаар Тээврийн цагдаагийн албанаас мэдэгдсэн.

Үүнтэй ч холбоотойгоор техникийн хяналтын үзлэгт ордоггүй, татвар, торгуул, товчооны төлбөрөө төлдөггүй тээврийн хэрэгслүүдийг зохицуулахаар төрөөс шинэ журам баталсан нь “Машиныг нь журамлана”, “Жолоочийг нь нийтэд тустай ажил хийлгэнэ” гэх айлгасан, дарамталсан шийдэл. Гэтэл шинэ журам, зохицуулалт нь хэрэгжиж эхлээд ердөө сар ч болоогүй байхад нийгмийг бухимдуулж, цахим сүлжээгээр дүүрэн шүүмжлэл дагуулж байгаагаас журамлах, ажил хийлгэх шийдэл нь оновчгүй болсон харагдаж байна. Нөгөөтээгүүр өнгөрсөн оны дүнгээр гаргасан техникийн хяналтын үзлэгт ороогүй, торгуул, татвар, товчооны төлбөрөө төлөөгүй тээврийн хэрэгслийн тооноос харж үзэхэд л нийгэм, эдийн засгийн байдал хүнд, инфляц, үнийн дарамтад дарлуулж байгаа энэ үед тэдний хэд нь торгуулиа төлж, хэд нь ачигдаж, хэд нь нийтэд тустай ажил хийх вэ гэдэг хоржоонтой асуулт гарч ирнэ. Хэрэв шинэ он гараад хэрэгжиж эхэлсэн энэ шинэ журмаар торгуул, татвараа төлөөгүй таарсан машин болгоноо ачуулаад, журамлаад, жолоочийг нь нийтэд тустай ажил хийлгээд байвал тэр өндөр татвар тогтоож байгаа нийслэлийн авто зам дээр зорчих ч тээврийн хэрэгсэл, жолооч үлдэхгүй нь бололтой.

ТОРГУУЛИА ТӨЛӨӨГҮЙ 13 ЖОЛООЧИЙН ЖОЛООДОХ ЭРХИЙГ ХАСЖЭЭ

Нөгөөтээгүүр оны эхнээс хэрэгжиж эхэлсэн шинэ журам, зохицуулалт нь зүгээр ч нэг “Автомашиныг нь журамлана”, “Нийтэд тустай ажил хийлгэнэ” гэхээс гадна Монгол Улсын иргэний төрийн үйлчилгээ авах зарим эрхийг хааж, боогдуулсан байж болзошгүй. Тодруулбал, жолооч тээврийн хэрэгслийн торгуулиа хуульд заасан хугацаанд төлөөгүй тохиолдолд жолоодох эрхийн үнэмлэх авах, сунгуулах, ангилал даруулах, шилжилт хөдөлгөөн хийх зэрэг үйлчилгээг авах боломжгүй болж байгаа аж. Түүнчлэн дээр дурдсан шинэ журамд торгууль, татвар, товчооны төлбөр төлөөгүй жолоочийн жолоодох эрхийг гурван сараас хоёр жил хүртэлх хугацаагаар хасах зохицуулалттай бөгөөд үүнтэй ч холбоотойгоор оны эхэнд 10-58 удаагийн торгуулиа төлөөгүй 13 жолоочийн жолоодох эрхийг жилийн хугацаагаар хассан тухай Тээврийн цагдаагийн албанаас мэдэгдсэн.

Энэ мэтчилэн Зөрчлийн тухай хууль болон Зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хуулийн нэмэлт өөрчлөлт хэрэгжиж эхэлснээр Улаанбаатараар нэг автомашинаа журамлуулсан, жолоодох эрхээ хасуулсан жолоочид болж байна. Зохицуулалтаараа явбал, машинаа журамлуулаад зогсох битгий хэл зарим жолооч нийтэд тустай ажил хийж, гадна талбай цэвэрлэж, цас хусаж зогсох нь. Монголын төр, төрийн байгууллага гэдэг түмний эрх ашгийн төлөө байх ёстой. Гэтэл ард түмнээ “Машиныг чинь журамлана”, “Нийтэд тустай ажил хийлгэнэ”, “Жолоодох эрхийг чинь хасна”, “Шилжилт хөдөлгөөн хийх боломжгүй болгоно” гээд айлгаж, сүрдүүлж, дарамталж байгааг юу гэж ойлгох вэ, төрийн түшээд ээ.