МАН-ын зодоон нийслэл дээр өрнөж, эрх мэдлийн төлөө эд дундаа тэрсэлдэж байна. НИТХ-ын дарга А.Баярыг нийслэлийн МАН-ынхан олонхоороо огцруулж, оронд нь Д.Ихбаярыг өнгөрсөн баасан гарагт ээлжит бус хуралдаан зарлаж, НИТХ-ын даргаар томиллоо. Ийн нийслэл дээр хотын дарга Х.Нямбаатар хүчтэй байгаагаа харуулсан нь тэр. Гэвч хотын даргын туслах зөвлөхүүд хуулийн байгууллагад ээрэгдэж, эхнээсээ албан тушаалын хэргээр “ачигдаад” байгаа. Ийн нийслэлийнхэн хоорондоо толхилцож, халуун намраар эхэлсэн эрх баригч намын “зодоон” хөл толгойгүй болчихоод байгаа нь энэ.

       Ер нь хотынхон хоорондоо толхилцоод эхлэхээрээ авилга, албан тушаалын гэмт хэргээр нэгнээ унагаад дуусдаг гашуун түүхтэй. Өмнөх хотын удирдлагуудын хар түүх одоог хүртэл шийдэгдээгүй үргэлжилж байгаа нь ч бий. Өөрөөр хэлбэл, сүүлийн 10 гаруй жилийн хугацаанд нийслэл дээр томоохон хөрөнгө оруулалтын ажлуудыг эхлүүлж тэр чинээгээрээ том төслүүдийг дагасан их хэмжээний хөрөнгө санхүү яригдах болсон. Энэ нь улстөрчдийн тэр дундаа эрх баригч МАН-ынхны дунд яс хаяж, том хэргүүдээр нэгнээ “яллах” шалтгаан болж байгаа нь илт болж байна.

  Өөрөөр хэлбэл, өнгөрсөн хугацаанд нийслэлийн агаарын бохирдол, утааг бууруулах төсөл хөтөлбөрүүд дээр хамгийн их мөнгө эргэлдсэн.Тэр мөнгөн дээр хотын удирдлагууд хоорондоо тохилхолцсон. Хоёрдугаарт, түгжрэлийн асуудал байна. Түгжрэл бууруулах шийдлээр том төслүүд эхлүүлж, том төслүүдээ дагасан том хөрөнгө оруулалт, мөнгөн дүн нийслэлийн МАН-ынханыг хооронд нь мөн ч их хагаралдуулж байна.

ХОТЫН ДАРГА СУ.БАТБОЛД БА “60 ТЭРБУМ”-ЫН ДУУЛИАНЫ ЭЗЭН Ц.САНДУЙ

       2016 оны Нийслэлийн ИТХ-ын ээлжит сонгуулийн үр дүнгээр МАН үнэмлэхүй олонхын санал буюу 34 суудлыг авч байлаа. Харин Ардчилсан нам 11 суудлыг авч, сөрөг хүчний үүрэг гүйцэтгэхээр олсон. Тухайн үед  Ц.Сандуйг НИТХ-ын даргаар сонгосон бол, Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагчид Су.Батболдыг томилж байсан түүхтэй.

   Гэвч тухайн үед МАН-ын 60 тэрбумын схем задарч, НИТХ-ын дарга Ц.Сандуй өөрийн хүсэлтээр чөлөөлөгдөх өргөдлөө өгч байсан. Өөрөөр хэлбэл, НИТХ-ын дарга асан Ц.Сандуй, МАН-ын гишүүн асан А.Ганбаатар нар нь төрийн албаны ахлах мэргэжилтнээс дээшээ бүх албан тушаалыг зарах төлөвлөгөөг намын дарга М.Энхболддоо танилцуулж буй аудио бичлэг алдагдсан билээ.

    Энэхүү бичлэгтэй холбоотойгоор “60 тэрбум”-ын гэх нэртэй хэрэг бий болж, Монголын төр бүхэлдээ ганхаж байлаа. Улмаар тус хэргийг хуулийн байгууллагаас мөрдөн шалгаж, Баянгол дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхээс А.Ганбаатар, Ц.Сандуй нарыг “Төрийн эрх мэдлийг хууль бусаар авах хуйвалдаан зохион байгуулах” гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, тус бүр дөрвөн жилийн хорих ял оноосон.  Иймд Ц.Сандуй, А.Ганбаатар шоронд 128 хоног хоригдсон. Харин Давж заалдах шатнын шүүхээс тус хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон байдаг. Ийн тухайн үед хотынхон мөн л НИТХ-ын даргын албан тушаал болон Нийслэлийн МАН-ын даргын төлөө дотроо багагүй тохилцсон удаатай. Хотын дарга асан Су.Батболдын хувьд мөн л өөрийн хүсэлтээр чөлөөлөгдөж байсан ч тухайн үедээ Хотын фракцынхан  улс төрийн шахаанд орж, суудлаа хүлээлгэж өгсөн билээ.

    Түүний дараа нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагчийн албыг түр орлон гүйцэтгэгчээр Ж.Батбаясгалан томилогдсон. Удалгүй хотын даргын суудлыг одоогийн Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд С.Амарсайханд шилжүүлж өгсөн удаатай. Хот дотроос хамгийн албан тушаалын маргаангүй, чимээгүй дэвшсэн нь хотын дарга асан С.Амарсайхан, Ж.Батбаясгалан нар бололтой. Гэвч тэд нийслэлийг дүүжин тээвэртэйй болгоно гэх амлалт өгч байсан ч өнөөдрийг хүртэл дүүжин тээврийн сураг тасраад байна.

НОГООН АВТОБУСНЫ ХЭРЭГТ ХОЛБОГДСОН ХОТЫН УДИРДЛАГУУД

       УИХ-д гурван удаа сонгогдож, Уул уурхайн садаар хүртэл ажиллаж явсан хотын дарга асан Д.Сумъяабазар улс төрийн карьераа нийслэл дээр ирээд дуусгаж байлаа. Түүний хувьд УИХ-ын гишүүний бүрэн эрхээсээ татгалзан байж нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатарын захирагчаар томилогдож байсан. Анх хотын даргын албан тушаалд ирэхдээ “Дээшлээд байна уу, доошлоод байна уу” мэдэхгүй байна  хэмээн мэдэн будилж явсан хотын дарга асан Д.Сумъяабазар нийслэлийн том төсөл хөтөлбөрүүд дээр ирж байсан нь нууц биш. Тухайн үед түгжрэлийг бууруулах том том төслүүд хэрэгжиж эхэлсэний нэг нь нийслэлд явж буй нийтийн тээврийн шинэчлэл байлаа. Гэвч нийтийн тээврийг сайжруулах нэрээр нийслэл дээр хэрэглээнээс гарсан хуучин автобуснууд Солонгосоос худалдан авч оруулж ирсэн нь тогтоогдож, нийслэлийн удирдлагууд ч холбоотой болох нь илэрсэн. Үндсэндээ 318 тэрбум төгрөгийн тендерийн будилаантай асуудал үүсэж, хотын удирдлагуудын суудал ганхаж эхэлсэн.

      Гэвч ногоон автобусны нотой асуудлаас хотын дарга асан Д.Сумъяабазар “нэр цэвэр” мултарч, Хот хариуцсан сайдаар ажиллаж байсан Түгжрэлийг бууруулах үндэсний хорооны дарга асан Ж.Сүхбаатар өнөөдрийг хүртэл хуулийн байгууллагад ээрэгдэж байна. Улмаар “Ногоон автобусны” гэх хэрэгт нийт 27 этгээд яллагдагчаар татагдсаны УИХ-ын гишүүн нэг, нийтийн албан тушаалтан 18, гадаад улсын иргэн дөрөв, хувийн аж ахуйн нэгжийн дөрвөн албан тушаалтан байгаа юм.

     Ийн 2024 оны сонгуулийн өмнө хотын дарга асан Д.Сумъяабазар албан тушаалаа Х.Нямбаатарт шилжүүлж өгч байлаа. Нэг ёсондоо 2024 оны орон нутгийн сонгуулийг угтаж, нийслэл бужигнасан нь Д.Сумъяабазарын суудалд санаархагчдын тавьсан “сум” байсан ч байж мэднэ. Харин тэрбээр тойргийнхоо хамтрагчид алба тушаалаа хүлээлгэж өгсөнөөр улс төрөөс завсарлага аваад байгаа юм. Эсрэгээрээ хотын тохилцооны хөлд хот хариуцсан сайд асан Ж.Сүхбаатар “үрэгдэж” авилга албан тушаалын хэргээр байцаагдаж байна.

ТУУЛЫН ХУРДНЫ ЗАМЫН ДУУЛИАНААР ХОТЫН ОРЛОГЧ ОГЦОРЧ, НИЙСЛЭЛИЙН МАН-ЫН  ДАРГЫН ЗОДООНД НИТХ-ЫН ДАРГА А.БАЯР ЯЛАГДАВ

    Өнөөдөр нийслэлийнхэн мөн л том тоон дүнтэй төсөл хөтөлбөрүүд дээрээ тохилцож, дотроо зодоонтой байна. Өөрөөр хэлбэл, тэд нийслэлийн МАН-аа хэн авах вэ гэдэг дээр эд рейнгэн дээр гарчихсан үзэж байна гэсэн үг.

 Өөрөөр хэлбэл, нийслэлийн МАН-ыг Х.Нямбаатараас авахын тулд түүний хот дээр эхлүүлсэн Туулын хурдны замын төслөөр улс төрийн тоглолт хийлээ. Улмаар Туулыын хурдны замын  төслийг түр зогсоож, хотын орлогч нарыг нэг нэгээр нь хуулийн байгууллагаас шалгаж эхэлсэн. Тодруулбал, хотын даргын нэгдүгээр орлогчоор ажиллаж байсан Т.Даваадалайг эхнэрийнхээ дансаар дамжуулан 6.6 тэрбум төгрөг шилжүүлж авсан байж болзошгүй асуудлаар шалгаж эхэлсний хуулиийн байгууллагаас мэдэгдээд байна. Улмаар Т.Даваадалай албан тушаалаа хүлээлгэн өгч, хуулийн байгууллагад шалгуулахаар болсон. Мөн түүнийг өнгөрсөн долоо хоногт АТГ-аас яллагдагчаар татан шалгаж эхэлсэн хэмээн мэдээлсэн юм.

       Түүнтэй зэрэгцээд хотын дарга хариу мэх хийсэн нь НИТХ-ын дарга асан А.Баярыг огцруулсан явдал байлаа. Улмаар өнгөрсөн баасан гарагт НИТХ ээлжит бусаар хуралдаж, НИТХ-ын даргаар Д.Ихбаярыг томилохыг гишүүдийн олонх  дэмжсэн. НИТХ-ын  дарга асан А.Баярын хувьд ХББОС-ын сайд Э.Бат-Амгалангийн хүн гэх “шошго”-той явж ирсэн. Тиймээс хотын “зодоон”-оос тэрбээр албан тушаалаасаа огцорч, хоосон хоцорлоо.

    Ийн нийслэлийн МАН-ын зодоон ширүүхэн өрнөж байна. Дахин сануулахад уураар эхлүүлсэн бүхэн ичгэвтрээр дуусдаг гэдэг шиг нийслэл дээр эхлүүлсэн улс төрийн зодоон авлига албан тушаалын хэргээр дуусдаг шүү, дарга нараа.