ЗХУ-ын үед кирил үсэгт нэвтэрсэн Беларусь, Казахстан, Азербайжан, Узбекистан, Киргизстан зэрэг орон үндэсний бичгээ солих асуудлыг идэвхтэй хэлэлцэх болжээ. Тухайлбал, кирил үсэгтэй холбоотой асуудлыг гаднын хэвлэлүүд ОХУ Украин руу цэргээ оруулж, дайтаж байгаатай холбон тайлбарлаж байна. Үүнээс хэд хэдэн орон хэдийнэ үндэсний бичгээ солихоор мэдэгдээд буй бөгөөд олон улсын хэвлэлүүд кирил бичгийн “мөхөл” ирэв үү гэж таамаг дэвшүүлж байна.

-КАЗАХСТАН КИРИЛ ҮСГИЙГ СОЛИХОО МЭДЭГДЭЖ, КИРГИЗИЙН УДИРДАГЧ “ЛАТИН БИЧИГТ ШИЛЖИХ ЭРТ БАЙНА” ГЭВ-

Хуучин ЗХУ-ын Бүгд Найрамдах Улс байсан Киргизстаны кирил үсгээ халж байгаа талаар гаднын хэвлэлүүд мэдээлсэн. Тэгвэл үүнтэй холбоотойгоор тус улсын Ерөнхийлөгч Садыр Жапаров мэдэгдэл хийж, “Манай орон латин бичигт шилжихэд арай эрт байна” гэжээ. Киргизстан Улс ЗХУ-ын Иосиф Сталины үед кирил үсгийг оруулж, үндэсний бичгээ болгож байсан бөгөөд өдгөө бүс нутгийн хэмжээнд турк хэлний томоохон орон зайг бий болгохоор олон төсөл, хөтөлбөр хэрэгжүүлж ажиллаж байгаа аж. Мөн Киргизстаны Төрийн хэл, хэлний бодлогын үндэсний комиссын дарга Каныбек Осмоналиевт “Үндэсний хэлний хөгжлөө кирил үсгээр үргэлжлүүлэх ёстой” талаар мэдэгдсэн байна.

Тэгвэл кирил үсгээг латин бичигт шилжих асуудлаар хэлэлцэж, шийдэлд хүрээд байгаа орнуудаас Казахстан Улс саяхан латин бичигт шилжих шийдвэрээ гаргасан. Тус улсын уг шийдвэрийг гаднын хэвлэлүүд “Москвагаас холбоогоо таслах мэдэгдэл” хэмээн онцолж байна. Казахтсан Улс өмнө Ерөнхийлөгч Нурсултан Назарбаевын үед кирил үсгээг татгалзах ажлыг эрчимтэй өрнүүлсэн. 2017 он гаргасан төлөвлөгөөгөөр тус улсын 2025 он гэхэд латин бичигт бүрэн шилжихээр байгаа юм байна. Харин уг асуудалд Казахстаны одоогийн Ерөнхийлөгч Касым-Жомарт Токаев шүүмжлэлтэй байдаг. Тэрбээр саяхан “Бид кирил үсгийг орхиж, латин бичигт шилжих ажлыг хурдан шийдвэрлэхийн тулд маш бүдүүлэг алдаа гаргажээ” хэмээн мэдэгдсэн байна.

-КИРИЛ ҮСГИЙН МӨХӨЛ ИРЭВ ҮҮ-

Өнгөрсөн онд Хорват Улс иргэдийнхээ дунд кирил үсгийн албан ёсн хэрэглээг зогсоох санал хураалт явуулж, улмаар латин бичигт шилжих шийдвэр гаргасан. Тэгвэл энэ оны эхээр ч мөн Узбекистаны сенатын гишүүд латин цагаан толгойн үсгийн сургалт явуулах шийдвэрээ гаргасан байдаг. Тус улс өнгөрсөн 30 жилийн турш кирил үсгийг халахаар төлөвлөж байсан бөгөөд уг ажлаа энэ жилээс хэрэгжүүлж эхэлсэн байна.

Хуучин ЗХУ-ын дэлгэрүүлсэн кирил үсгийг өнөөгийн ОХУ-ын холбоотнууд Украинд хийсэн дайнтай нь холбоотойгоор халах шийдвэрээ түргэвчилж, энэ талаарх ажлыг идэвтхэй зохион байгуулах болжээ. Дэлхийн орнууд нэг нэгээрээ кирил үсгийг халж, үндэсний бичгээ латин руу шилжүүлж байгааг олон улсын хэвлэлүүд “Кирил үсгээс зугтаж байна”, “Кирил үсгийн мөхөл ирлээ” зэргээр мэдээлж байгаа юм.