Монгол Ардын нам дипломат албыг сонгууль болгоны дараа сонгуулийн үеэр авсан тусламж, санхүүжилтийнхээ "өр"-ийн хариуд яамдын дэд сайд, төрийн өмчит компанийн удирдлага, гадаадад суух Элчин сайд, консул болгон томилдог "чөтгөрийн тойрог" болгож ирсэн. Уг нь одоогийн Засгийн газрын тэргүүн анх гарч ирэхдээ нэгнийгээ дарга, цэрэг болгож сонгуулийн өрөө төлдөг энэ Ардын намын ялзарсан тогтолцоог байхгүй болгоно гэж гарч ирж байлаа. Гэтэл энэ "чөтгөрийн тойрог"-ийг үгүй болгох нь битгий хэл Засгийн газартаа эвссэн намууддаа хүртэл "бялуу"-наасаа хуваалцаж байгааг өдгөө Монгол Улсыг төлөөлөн гадаадад суухаар яригдаж буй Элчин сайд, консулуудын нэрнээс харж болохоор байна.

Монгол Улсыг төлөөлөн гаднын оронд суух Бүрэн эрхт Элчин сайд, консул зэрэг дипломат алба бол хоёр орны улс төр, худалдаа, эдийн засаг, нийгэм, соёл, хамтын ажиллагааг өргөжүүлэн тэлэх гадаад бодлогын чухал ач холбогдогдолтой ажил. Хуульд заасан ёсоороо ч гадаад харилцааны чухал институт болж байгаа энэ алба улс төр, улстөрчдийн шахаа, нэгнийгээ дарга, цэрэг болгодог ялзарсан тогтолцооноос ангид байх ёстой. Гэтэл эрх баригч нам энэ албыг зөвхөн сонгуулийн үеэр авсан санхүүжилтийнхээ "өр"-ийг төлж, хариуг нь барих нэрээр намынхаа нэгнийг Элчингээр томилж, татвар төлөгчдийн мөнгөөр дөрвөн жил гадаад зүгээр суулгаж байгаад авчирдаг.

Сонгуулийн санхүүжилтийн "өр"-өөс гадна МАН өнгөрсөн сонгуулиар өвдөг шороодсон УИХ-ын гишүүн аснуудыгаа ч гудамжинд орхихгүй тулд албан тушаалд хуваарилж, томилох гэж бөөн ажил болж байгаа сурагтай. Жишээ нь, УИХ-ын гишүүн асан Н.Энхболдын БНХАУ-д суух Бүрэн эрхт Элчин сайдаар томилж явуулсан. Түүний араас УИХ-ын гишүүн асан Ц.Цэрэнпунцаг, Б.Жаргалмаа, Г.Мөнхцэцэг, Ц.Мөнхцэцэг нарын нэрс Элчин сайдын суудалд яригдаж, олны анхаарлын төв болоод байгаа.

     Гэхдээ энэ удаад эрх баригч нам Элчин сайдын суудал гэх "бялуу"-наасаа Засгийн газарт эвссэн намууддаа ч хувь хүртээж байгаа гэнэ. Тухайлбал, Засгийн газрыг бүрдүүлж буй гурван нам гурвуул Элчин сайдаар өөрийн хүмүүсээ санал болгож байна. Жишээ нь, Хонконгод суух Элчин сайдаар ҮХЦ-ийн дарга асан Д.Одбаярыг, БНСУ-ын Пусан хотод суух Элчин сайдаар өнгөрсөн сонгуулиар Баянзүрх дүүрэгт АН-аас нэр дэвшээд бүдэрсэн Ц.Жадамбаа, Эрээнд суух консулаар Шадар сайд Т.Доржхандын гадаад харилцааны зөвлөх З.Лхагвадорж нарыг дэвшүүлжээ. Мөн ингээд зогсохгүй 2024 оны УИХ-ын сонгуулиар МАН-аасаа нэр дэвших квотоо ч авч чадаагүй Д.Сарангэрэлийг Турк руу илгээж, араас нь Д.Оюунхорол, Ц.Мөнх-Оргил нарыг ч Элчин сайдаар томилохоор ярьж байгаа юм байна.

Энэ талаар ч Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг "Гадаадад суух гурван консулын орон тоонд Засгийн газрыг бүрдүүлж буй гурван намаас нэг, нэг хүн санал болгосон. Тиймээс ч хамтарсан Засгийн газрын хүрээнд шийдвэр гаргасан. Гэхдээ эцэслээгүй байгаа. Хонконгод суух Элчин сайдаар Д.Одбаяр, Пусан хотод суух консулаар Ц.Жадамбаа, Эрээн хотод суух консулаар Лхагвадорж гэсэн хүмүүсийг томилохоор ярьж байгаа. Энэ гурвын хувьд эхний хувилбар яригдаж байгаа болохоор эцсийн шийдвэр гараагүй байна" хэмээн хэвлэлд мэдээлсэн. 

Хоёр орныг холбох гүүр болж ажиллах ёстой Элчин сайд, консул зэрэг дипломат ажилтны шалгуур, шаардлагын талаар Дипломат албаны тухай хуулийн

• 15.2-т "Дипломат албан тушаалд томилогдох иргэн нь олон улсын эрх зүй, эдийн засаг, улс төрийн харилцааны онолын зохих бэлтгэлтэй, дадлага туршлагатай, дээд боловсролтой, хоёр буюу түүнээс дээш гадаад хэлийг шаардлагын түвшинд эзэмшсэн байх бөгөөд нэг нь түгээмэл гадаад хэл байна",
• 15.3-т "Ажлын зайлшгүй шаардлага, онцгой мэргэшил, дадлага туршлагыг харгалзан түгээмэл нэг гадаад хэл эзэмшсэн хүнийг дипломат ажилд томилон ажиллуулж болно" гэж заасан байдаг. 

Гэтэл өдгөө сонгуулийн "өр"-өө төлж, нэгнийхээ дарга, цэрэг болгодог "чөтгөрийн тойрог"-оор гадаадад суух Элчин сайд, консулаар томилогдох гэж байгаа хүмүүсийн хэд нь энэ наад захын шалгуур, шаардлагыг биелүүлж, давж, хоёр орны харилцааны гүүр болж чадах вэ гэдэг бас нэг асуулт. Зөвхөн энэ мэт яригдаж буй томилгооноос одоогийн Засгийн газраас юу ч хүлээгээд нэмэргүй юм байна гэдгийг ойлгож болохоор боллоо. "Чөтгөрийн тойрог"-ийг үгүй болгох нь битгий хэл эвссэн Засгийн газартаа Элчингийн суудлыг наймаалцаж байгаа тэднээс юу ч хүлээгээд хэрэггүй юм байна.