Зорчих эрхийг хязгаарлах ялаар шийтгүүлсэн этгээд цахим гав зүүж ял эдлэх хугацаандаа хэчнээн төгрөгийн төлбөр төлөх  талаар ШШГЕГ-ын ХМОНХ төвийн дарга, хошууч Х.Баясгалангаас тодрууллаа.

-Эрүүгийн хуульд заасан зорчих эрхийг хязгаарлах ял энэ оны эхээр хэрэгжиж эхэлсэн. Одоогийн байдлаар хэдэн хүн тус ялыг эдэлж байна вэ?

     -Өнөөдрийн байдлаар Шүүхийн байгууллагаас нийт 22 ялтанд зорчих эрхийг хязгаарлах ял оногдуулсан. Үүнээс гурван ялтны ялын хугацаа дуусаж, нэг ялтны ялыг хорих ялаар сольж, 18 ялтанд хяналт тавин ажиллаж байна. Дээрх ялтнуудад Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх 11 газар, хэлтэс хяналт тавин ажиллаж байна. Тодруулбал, Нийслэл дэх Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газарт гурав, Баянхонгор, Орхон, Говь-Алтай, Өвөрхангай, Хэнтий, Завхан аймаг дахь Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газар, Багануур дүүрэг, Замын-Үүд сум дахь Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх хэлтэст нийт 15 ялтан ял эдэлж байна.

-Энэ хугацаанд тоног төхөөрөмж эвдэрсэн, гэмтсэн тохиолдол гарч байв уу?

     -Одоогийн байдлаар цахим бугуйвчийг гэмтээж, эвдсэн болон хяналтаас гарч зугтаасан ялтан байхгүй байна.

-Шүүхийн зарим төрлийн шийдвэрийг гүйцэтгэхэд хувийн өмчит хуулийн этгээдийн техник хэрэгсэл, тоног төхөөрөмжийг ашиглахтай холбогдон гарах зардлыг тооцох, санхүүжүүлэх, нөхөн төлүүлэх, төлбөрөөс чөлөөлөх журам батлагдсан талаар дурдлаа. Зорчих эрхийг хязгаарлах ял шийтгэгдсэн ялтан төлбөр төлөх юм уу?

      -Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай хуульд “Ялтан гар, хөл болон биеийн бусад хэсэгт зүүж ашиглах хяналтын тоног төхөөрөмжийн зардлыг хариуцан төлөх үүрэгтэй”, “Ялтан зорчих эрхийг хязгаарлах ял эдлүүлэхэд ашиглах тоног төхөөрөмжийг устгасан, гэмтээсэн, эсхүл хэвийн ажиллагааг нь сарниулсан тохиолдолд хуульд заасан хариуцлага хүлээлгэж, гэм буруутай этгээдээр учирсан хохирлыг нөхөн төлүүлнэ” гэж заасан байдаг. Үүнтэй холбоотойгоор Засгийн газрын 2021 оны 94 дүгээр тогтоолоор “Шүүхийн зарим төрлийн шийдвэрийг гүйцэтгэхэд хувийн өмчит хуулийн этгээдийн техник хэрэгсэл, тоног төхөөрөмжийг ашиглахтай холбогдон гарах зардлыг тооцох, санхүүжүүлэх, нөхөн төлүүлэх, төлбөрөөс чөлөөлөх журам”-ыг батлуулсан. Тус журамд үүрэн холбооны сүлжээний сим карт, дата, зурвас илгээх ашиглалтын зардал, гар, хөл болон биеийн бусад хэсэгт зүүж ашиглах хяналтын тоног төхөөрөмжийн ашиглалтын зардлыг оруулахаар тооцсон. Зорчих эрхийг хязгаарлах ял шийтгүүлсэн ялтан одоогийн байдлаар өдөрт 900 орчим төгрөг төлөхөөр тооцоо гарсан. Цаашид тоног төхөөрөмж сайжрах бүрд төлөх төлбөр буурах, өсөх магадлалтай. Хэрэв гэмтээсэн, эвдсэн, устгасан байвал хяналтын тоног төхөөрөмжийн үнийг нөхөн төлүүлэхээр тусгасан.

-Зорчих эрхийг хязгаарлах ял эдэлж буй этгээдийг ямар нэгэн байдлаар төлбөр төлөхөөс чөлөөлөх боломжтой юу?

     -Зорчих эрхийг хязгаарлах ял шийтгүүлсэн, албадлагын арга хэмжээ авагдсан этгээд асран хамгаалах хүнгүй, амьжиргааны баталгаажих түвшнээс доогуур орлоготой 60 ба түүнээс дээш насны, эрх бүхий байгууллагаас хөдөлмөрийн чадвараа 70-аас дээш хувиар алдсан нь тогтоогдсон, дөрөв ба түүнээс дээш хүүхэдтэй өрх толгойлсон эцэг, эх, гурав хүртэлх насны хүүхэдтэй өрх толгойлсон эцэг, эх, бүтэн өнчин хүүхэд бол эрх бүхий байгууллагын дүгнэлт, холбогдох баримт бичгийг үндэслэн зардлын төлбөрөөс чөлөөлөхөөр тусгасан.