Намхан нуруу, навтгар хамар, хүрэн бор царайтай хижээл насны эр Ховдынх гэдгийг минь дуулаад л “Тээр жил Ховдын хүргэн болох шахсан шүү” гэх нь тэр. Тэрбээр 1994-1996 онд Ховд аймагт цэргийн алба хааж байжээ. Хоёр жилийн цэргийн алба түүнийг халагдсаны дараахан нь л ганцхан жил болж өөрчлөгдсөн учраас өөрийгөө “Азгүй толгой” хэмээх хэрнээ “Одоогийн нэг жилийн цэргийн хажууд бид ч эр хүн шүү дээ” гэх нь басхүү хоёр жилийн цэргийн албаараа бахархдагийг нь илтгэнэ.

Тэрбээр аймгийн төвийн цэргийн ангид алба хаахдаа малчин цэргээр үүрэг гүйцэтгэж байжээ. Ингэж явахдаа үеийн бүсгүйд сэтгэл алдарсан нь Ганцэцэг.  Өвөө, эмээтэйгээ амьдардаг, урт салаа гэзэгтэй, уяхан зан төлөвтэй, эрүүн дээрээ зохисон гэдэг нь жигтэйхэн мэнгэтэй, үнэнхүү царайлаг бүсгүй өөрт нь ч талтай гэнэ. Хэд хэдэн удаа гэрээр нь очиж, сарлаг саахад нь тусалж, тугалыг нь ч ивэлгэж өгсөн удаатай. Бүр цэргийн ангиас сайн ажилласан гэж шагнуулсан соёолон сарлагаа ч “Халагдахаараа авна” гээд хүүхнийд тавьжээ. Гэтэл аравдугаар сард халагдах байсан залууг цэргийн хошууч нь нутагтаа дэд хурандаагаар очиж байгаа тул цагаас нь эрт халуулж орхиж. Дурлалт бүсгүйдээ энэ учраа хэлэх гэж болзоот газраа очтол нүүгээд явчихсан байв. Өвөө, эмээгийнх нь нэрийг мэдэхгүй учраас асууж, сураглаж ч шальсангүй. Арга буюу нутаг буцжээ. Уг нь тэд түүнийг халагдсаных нь дараа Ховд их сургуулийн дотуур байранд уулзахаар тохирсон байж. Тэр цагаас хойш тэд уулзсангүй, хувь тавилан ч учруулсангүй.

Ах эхнэртэй болж, одоо охин, хүү хоёртой, тов хийсэн амьдралтай. Энэ түүхээ эхнэртээ, ер нь барагтаа хүнд хэлэлгүй, сэтгэлийн мухарт “түгжжээ”. Харин тэр нэгэн өдөр надтай таарч, 20 гаруй жилийн тэртээх дурсамж нь сэдэрч орхив. Ярианыхаа төгсгөлд тэрбээр “Тавилан л байж дээ” гээд нэг их гүнзгий санаа алдсан юм. Тавилан л байж...