Амрыг эрье Нямаа!
        Дооров ирсэн үү? Хэрэв заяа ирсэн бол сургууль номоо амжилттай дуусгасанд чинь баяр хүргэж байна л гэж хэлээрэй. Намайг өвлийн очдог “Хармаган морь сарлагт” газраас чинь холгүй Цээл гэдэг суманд ажиллаж байгаа гээрэй. Яаж мэдэх вэ ихээхэн шартаад архи олдохгүй явсаар Бигэрт ирчихвэл надад хэл өгчилгөөрэй. Алга гурав ташихын зуур хүрээд очих болно гээрэй.

      “Их газрын чулуу” гарсан уу? (Даанч дээ, одоо нэг юм гараа биз дээ) Хэрэв гарсан бол чамд баяр хүргэе! Нэг хэсэг зохиолчид энэ хавиар явах юм гэнэ билээ. Тэд энүүгээр хавирвал М.Ц-ийн богцонд хийчихвэл алс Алтайн хязгаарт суугаа намайг нэг мундаг баярлуулах болно. Энэ бол ихэд найдваргүй мэт сандах юм. Гэвч юмыг яаж мэдэх вэ. Доржтой уулзалдаж байна уу? Одоо уулзвал Цогт сумаас нэг нэвтрүүлэг явуулсан.  Авсан, аваагүй, хэрэглэсэн хэрэглээгүйг асуугаарай. Уг нь тэмээний тухай юм байгаа юм. Бороо ороод онгоц хоёр хоног саатчихсан юм даг. Аягүй л бол хугацаанаасаа хожигдсон байх вий. Тийм үйлс нь хөмөрсөн юм. Доржийн ажил нураасан байваас хичээж уучлал гуйж байна лээ гэж хэлж үзээрэй. Уг нь би тэмээний тухай хүүхдэд мэдүүлчихье л гэж бодсон юмсан.

       Зангитай уулзаад бид хоёрын хамтын уралдааны морь хэрхэн давхисныг асуугаарай. Намайг маш их завгүй байж засаж юм нэмээд шагнал өгдөг хүүхэд өгчихөөд явчихсан гээрэй. Би утасдаад утасдаад байгаагүй, ойлговоос уран бүтээлийн зусланд байсан байх. Бас яарснаас сүүлий нь боохыг мартсан байсан, эрх биш цаадах чинь боосон байгаа даа. Энэ тухай бас л мэдэж өгвөл сайн санж.

     Чи чинь Доржготовыг таних билүү. Англи хэлний орчуулагч нэг залуу байдаг шүү дээ. Танихгүй юу? За яах вэ, танихгүй ч байсан яах вэ. Чамайг танина. Тэгээд чи, Доржготовтой ярь. Чамд захиа ирсэн, одоо хүрч ирээд ав гэж хэл!

     Танайх зусландаа л байна уу! Гэр бүлийн бүх гишүүдэд мэнд хүргээрэй. Паустовскийн тавдугаар ботиос цааших болон сайн ном гараад байвал надад бас аваад л байна биз. Монголхүү шалгалтаа амжилттай өгөөд Өлзийг орхин шинэ оюутнууд командлан сангийн аж ахуй явчихсан уу? Малууд дулаан хотондоо зунд их дургүй байдаг юм байна гэж хэлээрэй.

     Энэ сарын эхээр уул ажиллах газраа сая ирсэн болно. Бараг хоёр сар шахуу ажиллахаар ажил байснаас би ангиасаа отряд болон тасарч үлдэв. Бид хотоос гараад удсан учир цалин цүнлүүгээ авахаар машинаа нэг нөхрийн хамт илгээж өөрөө сумын төв дээр нэг залуутай хамт хоёул айл гэр болж машинаа хүлээн сууж байна. Хотоос машин ирмэгц сумын төвд нэн ойрхон уг орд газраа майхан барин тарвагачин шиг амьдрах боллоо. Наадмаар морь олж унаж хурдан морь тосож давхин эр хүний жаргалын нэгийг эдлэх бололтой.

      Ажлаа дуусмагц Ховдын Манхан, Хойт цэнхэрийн агуй, Архангайн Тариат, Завхан дайрч гэртээ харихаар төлөвлөж байна. Ажлаа наймдугаар сарын 20-доор дуусаж эртхэн харимаар санагдана. Энэ сум Алтайн нуруунд оршдог. Түрүүхэндээ яг бага газрын чулуурхуу агаад сумын төв нь хад асган дунд болоод тохь муутай нь аргагүй аж. Айлууд нь тэр орчны хадны нэг болчихсон, орой үдэш ганц хоёр манаач л сумын төвд үлдэх юм. Энд уулархаг газар болоод нар шингэмэгц л харанхуй болно. Харин шөнө л өдрөөсөө сайхан. Манай тэндхийн л ижил, одод олон, охид цөөн. Нэг олзуурхахаар юм гэвэл таана хүмүүл их ургана. Тэмээ олонтой боловч саахыг үл мэднэ. Гүү барихыг мэдэх хэрнээ айраг эсгэх нэлээд дургүй. Сумын төвд илжиг олон. Илжгээ унах ч их дуртай болтой юм. Яг бидний ажиллах газар Анар хэмээх эрдэний чулуу (“Гаранатовый браслет” гэж байдаг шүү дээ. Куприний зохиол) байдаг газар яг элбэг газраас газар нь улаан туяа бутарч “цог” олдож Эрдэнэ гуайн “Дөчин нас”, Хөөрхий, Хүний амин дээр гурвыг уншиж нэг оройжин сэтгэл хачин болов. Бодвол сэтгэлд л нэг юм хийчих шиг байна. Ганц хоёр өгүүллэг бичих санаа төрсөн хир барьж авах заваар муу, хаанаас нь барихаа ч мэдээгүй явна. Шүлэг бичдэг хүнд, энд, үгүй бас их шүлэг байна даа.

Заримдаа хөдөөгөөн гарч бие сэтгэлээн ариутгаж нам гүм ахуйд хүслээ тогтоож баймаар юм гэдгийг л ухаарч байна. Их хотын шуугиан нүргээн, үймээнд маш их ухаан хий үрэгддэг болтой.

Ёсолсон Д.Батбаяр 1969.11.07