Би аравдугаар ангийн сурагч байлаа. Сурагчдын зуны амралт эхлээд удаагүй байсан юм. Зун цаг болохоор малчдын эд ажлын үе эхэлнэ. Тиймээс нар, салхины аагим халуунд хонь, хурга хяргаж, духныхаа хөлсийг гол, мөрөн болтол шахуу суулаа. Хоёр гар хайч ангалзуулсаар байгаад усан цэврүү гүйжээ. Долоо хоног шахам ноцолдож байж хонь хяргаж дууслаа. Чингэвч үүний араас амралт гэж үгүй бөгөөд дараагийн ажил эхэллээ. Зургадугаар сарын 25-ны бар өдөр хэмээн унагаа уяж, гүүгээ саахаар болсон юм. Тиймээс би саарал алаг морио унаад адуугаа бөөгнүүлж ирэхээр болов. Бургасан уурга суналзуулж, дуран бүсэндээ зүүгээд гэрээсээ гаран уулын нурга өгсөн шогшлоо. Намайг явахад аав, ээж “Нар шингэхээс өмнө заавал тууж ирээрэй. Өнөөдөр сайн өдөр ядаж цээрийг нь гаргах юм шүү” хэмээн захисныг бодон, бодон явав.

Тогосын цагаан овоо, Мэлзний хөндийгөөр өгсөж уруудан явсаар өдрийг барж дуусгаад нар шингэхийн үед дуугаа бөөгнүүлээд гэр лүүгээ явж байлаа. Сэрүү татуулсан зуны оройн нар улааран жаргаж, шувуун хөл, элдэв цэцэгсийн үнэр хоолойд аргана. Хөхөө шувуу донгодож, тарвага дошин дээрээ хашхирч байв. Галуутын хоолойг уруудуулан адуугаа туугаад исгэрч явдал саахалтын ахын мотоциклынх нь дугуй хагарсан гээд зогсож байхтай таарав. Ах хүү дугуйгаа нөхөх зуураа сумын сонин, хачин ярина. Тэр үед шингэх нарны туяа Галуутын оргил дээр алтран тусаж байв. Дугуй нөхөж дуусаад ах хүү өврөөсөө шар айраг гаргаж ирээд мотоциклынхоо дохионы нэг гэрлийг тайлж аяга болгоод “Ахын дүү нэг татчих” гэх нь тэр. Би анх удаагаа л шар айраг амсаж үзэх гэж буй нь энэ. Шар айраг гэдэг энэ ундаа эхэндээ адууны шээс ч юм шиг нэг л хачин амттай санагдаж байлаа. Хоёр, гурван хундага татсаны дараа харин дурламаар сайхан амтагдаж байв. Саахалтынхаа ахтай элдвийг ярьж инээлдэх зуураа уусаар байгаад нэг лонх шар айраг хэдийнэ хөнтөрсөн байж билээ. Гэтэл ах тохож явсан богцноосоо дахин нэг 2,5 л шар гаргаж ирлээ. Нэгэнт хамт ууж эхэлсэн надад “Одоо больё. Наран уулын цаана орохоос өмнө гэртээ очъё” гэж хэлэх хүсэл байсангүй. Тиймээс ах хүүтэй хамт шар шимэн саатлаа. Ууж дуусаад ах хүү гэрийнхээ зүг хужаа мотоциклоо хаазлан тоос манарган давхиж одлоо. Чингэтэл би хөл дээрээ тогтож чадахгүй нойтон бургас шиг ганхаж байлаа. Тиймээс гэртээ очих нь бүү хэл хүнтэй таарахаас үнхэлцэг хагарах шахам айж, мөнхүү ичиж байлаа. Согтуу очвол ээж, аавд загнуулж суран бүсний амт үзэх нь ойлгомжтой санагдаж хээрээр гэр хийж хоноглохоор шийдэж тэнгэр ширтэн хэвтлээ. Одод өнгө өнгөөр анивчиж, үүлс дүрс, дүрсээр зэрэглээтээд байх шиг санагдаж байв. Амьсгалах тоолонд нэгэн оныг элээсэн хуучин хөх өвс хажууд сэрчигнэх нь бүүвэйлээд байх шиг мэдрэмжид хөтөлнө. Ийнхүү гараг эрхсийг ширтэж, тал хөх өвсний чимээг сонсож байгаад нойрссон байв.

Хээр хоносон би мандахын улаан нар уулын оройд залрах цагаар адуугаа туугаад гэрийн гадаа очлоо. Бурханы номд заасан ёсоор сайн өдөр нэгэнт дууссан тул манайх унагаа барьж, гүүгээ саахаа хойшлуулсан байв. Ээж, аавд адуугаа олохгүй бараг л нутгийн дов сондуул болгоныг нэгжиж байж олсон шахуу бүлт бүлт үсрэн ярьж суулаа. Энэ зуур дүү цай аягалж өгөхдөө “Агаагаас архи үнэртээд байна” хэмээгээд намайг суран бүсэнд тушаасан юм даа.