Хөдөөнөөс малчин найз маань “Ойрын хэдэн өдөр нойтон цас ороод, манай энүүгээр сайхан байна. Ногоо дөнгөж  цухуйж байхад цас орно гэдэг чинь хангай, дэлхийд шар тос шүү дээ. Цас морины тушихаар орлоо” хэмээн ярив. Хөдөөд ногоо ургаад бог мал идчихээр болсон гэнэ. Яг өдийд мал сүрэг борог өвсөө голоод огт идэхгүй. Үндсээ түрэн  ургаж байгаа шинэхэн ногоог дөнгөж амсчихсан, шинэ ногоо хөөгөөд тогтохгүй байдаг юм. Ийм л хаврын өдрүүдэд өвлийг туранхай давсан мал ногоо хөөгөөд их мууддаг, салхинд сэнсэрчихсэн байдаг үе. Өвөл тэжээлгэж байсан төлөг, борлон, хургалсан эм хонь, ноолуураа самнуулсан зусаг, хөгшин үнээ, шүдлэн адуу, өнөө маргаашгүй унаглах гэж байгаа гүү хээлээ дааж ядаад бүгд муудна. Энэ үед цас орохоор муу малын ихэнх нь нүд “аньдаг сан”.  Малчид үүнийг “Тэнгэр, хангай ногоо идэх нохой идэх хоёрыг нь ялгаж өглөө” хэмээн ярьдаг. Байгаль дэлхий ингэж л өөрийгөө цэвэрлэдэг билээ. Сая орсон цас ёстой л ногоо идэх нохой идэх хоёрыг нь ялгаж өглөө. Гэхдээ “цэвэрлэгээ” хийсэн  нойтон цас газрын хээлийг усан гүзээ болгож өглөө. Одоо ногоо ч суга суга ургаж, сугсарна даа.     

Э.БААТАР