Өнгөт арьстнуудын боолчлолын эсрэг Америкийн иргэний дайн дөрвөн жилийн турш үргэлжилж, олон хүний амь эрсэдсэн.

Иргэний дайн эхлэснээс хойш гурав дахь жилд нь тухайн үеийн АНУ-ын Ерөнхийлөгч байсан Абрахам Линкольн Бүгд найрамдах намын дарга Альберт Ходжест хаяглан захидал бичсэн нь өнөөг хүртэл хадгалагдан үлджээ. “Хэрэв боолчлох нь зөв юм бол, энэ амьдралд ямар ч зөв зүйл үгүй” хэмээн өгүүлсэн Абрахам Линкольны эл захидлыг бүтэн улсын мөн чанар болоод иргэний дайныг дуусгавар болоход их нөлөө үзүүлсэн гэдэг.

Эрхэм ноён Ходжест,

          Та надаас амбан захирагч Брамлетт болон сенатор Диксон нарын өмнө хэлсэн үгнийхээ жинхэнэ мөн чанарыг бичгээр бичиж өгөхийг хүссэн. Би энэ захидлаараа танд миний эрэлхийлж буй зүйлийн мөн чанарыг хүргэе.

          “Би төрөлхийн боолчлолын эсрэг байдаг хүн. Хэрэв боолчлох нь зөв юм бол, энэ амьдралд ямар ч зөв зүйл үгүй”. Би хэзээ үүнийг бодож, мэдэрснээ ч санахгүй байна. Ерөнхийлөгчийн зөвлөл надад албан ёсоор үйл ажиллагаа явуулах хязгааргүй эрхийг олгосон. Би АНУ-ын Үндсэн хуулийг өөрийн чадахаараа хадгалж, хамгаалах тангараг өргөсөн. Тангараг өргөхгүйгээр албан тушаалаа ч авч чадахгүй. Би хүмүүсийг эрх мэдэлтэй болохын тулд тангараг өргөж, эрх мэдэлтэй болсон хойноо тангаргаа зөрчдөг гэж боддог. Тэр зүйл нь боолчлолын үед энгийн иргэний ёс суртахаанууг барж, хийсвэр дүгнэлтийг хориглодог гэдгийг ойлгосон. Би энэ талаар олон ч удаа, олон ч талаар нийтэд зарлан мэдэгдэж байсан. Гэсэн ч өнөөг хүртэл өөрийн хийсвэр дүгнэлт, боолчлолын эсрэг үйлдэл хийгээгүй гэдгээ л мэдэж байна.

          Хамгаална гэж тангараг өргөсөн Үндсэн хууль нь ард иргэдээ хамгаалж чадахгүй байхад надад зовж буй тэр үндэстнийг хамгаалах үүрэг ногдуулсан. Эцэс төгсгөлгүй энэ зовлон дунд үндэстнээ алдсан ч, Үндсэн хуулиа хамгаалж үлдэх юм гэж үү.

          Үндсэн хуульд ч үндэстнийг хамгаалах харшлах заалтууд байгаа. Харин одоо үндэстнээ л хамгаалж чадвал Үндсэн хуулийг хууль ёсных болно гэдгийг мэдэрч байна. Зөв ч бай, буруу ч бай одоо үүнийг хүлээн зөвшөөрөхөөс өөр аргагүй.

          Эдүгээ энэ талаар гомдоллож байгаа эвлэлийн бүх хүн “Бослогыг зэвсгийн хүчээр даръя” гэдгээ бичиж, өөрийгөө сорих болтугай. Хэрэв тэгж чадахгүй байвал үнэнтэй нүүр тулж чадахгүй байна гэсэн үг.

          Захидлынхаа төгсгөлд би амбан захирагч Брамлетт болон сенатор Диксоны өмнө ярьсан аман ярианд байгаагүй цөөн үгийг нэмье. Энэ бүхнийг тоочиж бичихдээ би өөрийн мэргэн ухааныг магтахыг оролдсонгүй. Би эрх мэдэлтэй байж болох ч, одоо эрх мэдэл намайг удирдаж байгааг хүлээн зөвшөөрч байна. Энэ гурван жилийн тэмцэл, иргэний дайн хэн нэгэн, аль нэг намын төсөөлж байснаар дуусахгүй нь. Зөвхөн бурхан л үүнийг баталж чадна.

          Хаашаа чиглэж байгаа нь ойлгомжтой. Хэрэв бурхан бидний энэ нүглийг ариусгахыг хүсвэл хойд нутгийн бид ч, өмнөд нутгийн та нар ч гэмтэй болохыг нотолно.