Үндэсний их баяр наадамд зодоглож, уран мэх, авхаалж самбаа, хүч чадлаараа ард түмнийхээ сэтгэлд хоногшиж, бахархам амжилт гаргасан бөхчүүдийн баримтыг хүргэе.

---

Улсын наадамд хамгийн олон шөвгөрсөн бөх

   

        Чөлөөт, Самбо бөхийн Дэлхийн аварга, Сонгомол бөхийн Дэлхийн аваргын хүрэл медальт, Чөлөөт бөхийн Монгол Улсын 14 удаагийн аварга Үндэсний их баяр наадамд 38 жил зодоглосон, түүхт их аварга Хорлоогийн Баянмөнх 27 удаа улсын наадамд шөвгөрчээ. Тэрээр 27 удаа шөвгөрөхдөө арав түрүүлж, хоёр үзүүрлэсэн юм.

Улсын наадамд хамгийн олон давсан бөх

   

        Өнгөрсөн зууны манлай бөх, дархан аварга Х.Баянмөнх Улсын их баяр наадамд 250 удаа давж байжээ. Одоогоор түүний энэ амжилтад дөхөж яваа бөх үгүй. Учир нь, Улсын наадамд хамгийн олон түрүүлсэн Б.Бат-Эрдэнэ аварга нийт 197 даваатай юм.

 

Улсын наадамд хамгийн залуудаа түрүүлсэн бөх

   

        Монгол Улсад чөлөөт бөхийн олимп, дэлхийн анхны медалийг авчирсан түүхт их аварга Жигжидийн Мөнхбат хамгийн залуудаа Улсын наадамд түрүүлсэн бөх юм. Тэрээр 1961 оны наадамд 21 настайдаа зодоглож, түрүүлсэн байна. Мөн Ж.Мөнхбат агсан Үндэсний их баяр наадамд барилдалгүй Улсын заан болсон дахин давтагдашгүй амжилтын эзэн билээ.

 

Улсын цолд хамгийн хожуу хүрсэн бөх

 

       Налайхын гэж овоглодог О.Адьяатөмөр 1989 оны улсын наадамд 44 настайдаа зодоглож Улсын начин цол хүртжээ. Энэ нь монгол бөхийн түүхэнд хамгийн өндөр настайдаа улсын цол хүртсэн бөх хэмээн тэмдэглэгдэн үлдсэн юм. 

 

Улсын наадамд хамгийн ахимаг настайдаа шөвгөрсөн бөх

 

Өнгөрсөн зууны цуут бөхчүүдийн нэг “Боохой” хочит Д.Данзан 1952 оны Улсын их баяр наадамд зодоглохдоо 57 настай байжээ.

Хамгийн олон түрүү бөхтэй аймаг

 

        Монгол Улсын 21 аймгийн долоогоос нь Улсын наадамд түрүү бөх тодроогүй. Харин Увс болон Архангай аймаг наадмын түрүү бөх хамгийн олонтой нь. 2018 оны Улсын баяр наадамд П.Бүрэнтөгс аварга ялснаар тус хоёр аймгаас гаралтай бөхчүүлийн түрүү 16, 16 болж тэнцсэн. Түүний дараа жил Н.Батсуурь аварга наадмын дэвжээгө өнгөлж, УВС аймаг хамгийн олон түрүү бөхтэй аймаг болсон юм. Увс аймгийн бөхчүүлийн 17 түрүүний арав нь дархан аварга Хорлоогийн Баянмөнхийх билээ.

Хамгийн олон бөхтэй сум

 

Улсын чимэг цолтой олон бөхтэй аймаг яалт ч гүй Архангай аймаг билээ. Гэхдээ хамгийн олон бөхтэй нь Булган аймгийн Сайхан сум аж. Түүний дараагаар Архангай аймгийн Батцэнгэл, Увс аймгийн Тэс сум ордог байна. 

Хамгийн олон бөх барилдсан наадам

Монголын Үндэсний бөхийн спортыг Гиннесийн номонд мөнхөлж, “Хамгийн олон бөх барилдсан тэмцээн” ийг 2011 оны есдүгээр сард зохион байгуулсан юм. Энэхүү наадамд 6002 бөх зодоглосон билээ.

Б.Бадамзул