-МОНГОЛЧУУД ГУРИЛ, НОГООГОО ОРОС, ХЯТАДААС ХАНГАХ УУ-

         Намрын энэ өдрүүдэд малчид өвс, тэжээлээ, улс нийтээрээ идэх ногоо, гурилаа хангадаг. Энэ жилийн хувьд улсын хэмжээнд 276 мянган тонн үр тариа, 255.5 мянган тонн улаанбуудай, 88 мянган төмс, 164 мянган тонн хүнсний ногоо, 40 мянган тонн тосны ургамал, 100 тонн тэжээлийн ургамал хурааж авах судалгаа гарсан. Тариалалтаар аваад үзэхээр ноднин жилийнхтэй харьцуулахад 60 мянган га буюу 10.5 хувиар буурчээ. Уржнан жил бол 50 мянгаар, сүүлийн хоёр жил 100 гаруй мянган га талбайгаар улаанбуудайн тариалалт буурчихаад байгаа аж. Энэ жилийн ургац муу гол шалтгаан нь төвийн бүс нутгаар гантай байсантай шууд холбоотой юм. Мэдээж ургацаа бүрэн гүйцэт авч чадахгүй учир импортын гурил, хүнсний ногоороор хүнсээ базаахаас өөр гарцгүй болчихоод байна. Тиймээс энэ жил монголчууд ОХУ-аас гурилаа, БНХАУ-аас ногоогоо идэх нь ээ. Оросоос орж ирсэн гурил наадмын өмнөхөн гэхэд килограмм тутамдаа 200 төгрөгөөр нэмэгдэж, 50 килограммын гурил 100 мянга давчихаад байгаа. Хүйтэрч эхлэхээр мөн л нэмэх сурагтай гэж худалдагч нар ярьж байна.

"ОХУ-ААС 100 МЯНГА ОРЧИМ УЛААНБУУДАЙ АВНА"

    Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яамны Бодлого төлөвлөлтийн газрын дарга Ц.Болорчулуун "Энэ жил 100 мянга орчим улаанбуудай дутагдаж, түүнийгээ ОХУ-аас авна. Ургацаа бүрэн хураасны дараа хэчнээн тонн дутагдахаар байгаа тодорхой болох ч урьдчилсан таамаг төдийлөн хол зөрдөггүй юм. Хөдөө аж ахуйн салбарт 2023-2024 оны өвөл хүнд нөхцөлтэй байсан. Зуданд есөн сая гаруй малаа алдсан. Тухайн үед нь шийдвэр гаргаад гурил болон малын тэжээлийн гаалийн албан татварыг чөлөөлсөн хууль баталсан. Нөхцөл байдал хүндрэлтэй байсан учраас 25 орчим мянган тонн гурилыг долдугаар сарын 1 хүртэл чөлөөлье гэсэн саналыг салбар яамнаас өргөн барьсан. Харин хэлэлцэх шатандаа УИХ дээр цаг хугацаа, тооны хувьд хязгааргүй чөлөөлсүгэй гээд батлагдчихсан. Ингээд 2024 онд импортоор 64.5 мянган тонн гурил орж ирсэн. Мэдээж нийлүүлэлт ихэссэн болохоор гурилын бөөний үнэ тогтвортой байсан. Гэхдээ огцом хямд болчихсон зүйл байхгүй. Сүүлийн үед эрдэнэшиш, шар буурцаг тариалахаар сонирхоод орж байна. Ингэж байгаа нь сайн хэдий ч гурил бол стратегийн бүтээгдэхүүн. Бид хангамжаа яг л барих ёстой. Нөгөө талдаа тариаланчид өөр таримал тариад эхлэхээр технологи өөрчлөгдөөд эхэлдэг. Техникүүдээ өөрчлөх асуудал гарна. Ингээд техник, технологи өөрчлөгдчихөөр жил бүр өөрчлөөд байх боломжгүй учраас дахиад тав, 10 жилдээ өөр тарималаа л тарих асуудал үүсчихдэг. Тэгэхээр улаанбуудайн тариалалт багасаад импортын хамаарал нь нэмэгдэнэ. Импортоор ингээд шийдээд яваад байж болно. Гэтэл ОХУ чинь ургацын хэмжээ, геополитикийн нөхцөл байдлаасаа болоод огцом шийдвэрүүд гаргавал яах вэ гэсэн асуудал үүснэ. Тэгэхээр татвараар нэг их оролдоод байхгүйгээр тарифын зохицуулалтаа мөрдөөд Засгийн газар шийдээд яваад байж болно. Нэг ёсондоо үүнийг заавал хуульчлаад байх нь зохимжгүй байсан байх л гэж бодож байгаа” хэмээн ярьсан байдаг. Тэгэхээр өнгөрсөн жилүүдийн судалгаа, мэргэжлийн хүмүүсийн урьдчилсан таамаг, тооцоололоор монголчууд энэ жил гурил, будаа, хүнсний ногоогоо импортоор авах нь тодорхой болчихоод байна.