2024 оны сонгуулийг холимог тогтолцоогоор явуулснаар цүнхэндээ тамгатай намууд, цүнх баригч залуучууд жагсаалтаар орж ирсний нэг нь ИЗЗН-ыг удирдаж, сонгуульд орсон Батын Батбаатар.  Намаасаа дөрвүүлээ сонгогдсон хэрнээ Их хуралд суудалтай болмогцоо л ИЗЗН-ынхан хоорондоо муудаж, нэгнийгээ намаас хөөх яриа хүртэл гаргаж байлаа. Тэгвэл Их хуралд намаа суудалтай болгосон гэж даналзаж яваа Батын Батбаатар гэж чухам хэн болохыг танилцуулъя.

            Батын Батбаатар ааваараа бол Завхан Аймгийн Яруу сумынх ч өөрөө Улаанбаатар хотод төрж, өссөн гэдэг. Долоон хүү, нэг охинтой айлын дунд хүү. Аав нь цагдаагийн хурандаа, ээж нь холбоочин байжээ. Батын Батбаатар 1990-ээд онд ганзагын наймаанаас бизнесээ эхлүүлж, 2004 онд 31 насандаа УИХ-ын дарга асан Ж.Бямбадоржийг ялж, Их хуралд гишүүнээр сонгогдож явсан түүхээ сонгууль болгоноор уль доль болтлоо ярьдаг нэгэн.  

            Б.Батбаяр анх Ардчилсан намаас Баянгол дүүрэгт нэр дэвшиж, Их хуралд суусан. Түүнээс хойш Чингэлтэй дүүргийн намын хорооны дарга, Ерөнхий сайд Ч.Сайханбилэгийн орон тооны зөвлөхөөр ажиллаж байв. Ингээд 2016 онд АН-ын даргаар ажиллаж байсан З.Энхболдоос дэвших эрх авч чадалгүй намаасаа гарч,  ИЗЗН-аас нэр дэвшээд өвдөг шороодож байлаа. Дараа нь 2020 онд “Та бидний эвсэл”-ээс дэвшээд мөн л унасан. 2024 оны сонгуулиар жагсаалтад багтаж, Их хуралд суугаад байгаа нь энэ.

         Батын Батбаатар дээр дурдсанчлан ганзагын наймаанаас эхэлсэн бизнесээ өргөжүүлж, III,IV хорооллыг эзэгнэсэн “Тумбааш” дэлгүүрийн эзэн болтлоо томорсон. Түүнийгээ өргөжүүлж, “Тумбааш” нэртэй авто засвар, угаалгын газар, “Азийн хөгжлийн сан”, Хадгаламж зээлийн хоршоотой баян гишүүн байв. “Тумбааш” дэлгүүрээ ах дүү, дөрвүүлээ нийлж барьсан гэдэг. Ингээд “Хадгаламж зээлийн хороо” дампуурахад өрөө барагдуулахын тулд “Монгол банк”-ны Ерөнхийлөгч асан А.Батсүхийн эхнэрт “Тумбааш” дэлгүүрээ арилжсан байдаг.

         Хачирхалтай нь, цагтаа “Тумбааш”-ийн эзэн, толгой баячуудын нэг гэгдэж байсан Б.Батбаатар хөрөнгө орлогын мэдүүлэгтээ гахай явган, нохой нүцгэн гэхээс холгүй, хамгийн “ядуу” гишүүн гэж мэдүүлээд байна. Тодруулбал, АТГ-т мэдүүлсэн хөрөнгө, орлогыг нь харвал, түүний жилийн орлого ердөө 20 сая төгрөг. Гэр бүлийн орлогогүй, амины болон нийтийн гээд ямар нэгэн орон сууцгүй, барилгагүй, хашаа байшингүй, тээврийн хэрэгсэлгүй, газаргүй, малгүй, үнэт эдлэлгүй, хувийн бизнесгүй гэж мэдүүлжээ. Гэтэл 2023 онд “Ча гэх ямаагүй, ту гэх нохойгүй” гэж хөрөнгө орлогоо мэдүүлсэн Б.Батбаатар 2024 оны УИХ-ын сонгуульд намдаа хагас тэрбум төгрөг хандивласан байдаг.  

       Тодруулбал, УИХ-ын гишүүн М.Нара-Нарантуяа “ИЗНН-ын жагсаалтад багтахын тулд 200 сая төгрөг хандивласан” хэмээн мэдэгдэж, намын санхүүжилтийг ил тод болгохыг шаардсан. Хариуд нь Б.Батбаатар “Нара 125 сая төгрөг л өгсөн. Би 500-600 сая төгрөг хандивласан. Сонгуульд нам нийт тэрбум гаруй төгрөг зарцуулсан” хэмээн мэдэгдэж байлаа.  

          Нөгөө талаараа УИХ-д суудалтай болмогцоо “Сүүдрийн Засгийн газар байгуулна” гэх сүржин мэдэгдэл хийж байсан Б.Батбаатар халаасаа хоосортол юуны төлөө улс төрд зүтгэж байгаа вэ гэдэг нь анхаарал татаж байна. ИЗНН-ыг Батын Батбаатар ах, дүүстэйгээ нийлж, Ц.Ганхуягаас авсан гэх яриа сонгуулийн өмнө сошиалын “бай” болж байлаа. Тодруулбал, Батын Батбаатар, Батын Батхуяг, Батын Батцэнгэл, Батын Батхүү тэргүүтэй ах дүүс ИЗНН-д эзэн суусан байдаг. Үүнийг нь намын гишүүн М.Нара-Нарантуяа баталж, “ИЗНН-ын Удирдах зөвлөлд ах дүүсээрээ суучихаад хуралдаж, нэг талыг барьсан шийдвэр гаргаад сууж байж болдог юм уу” хэмээн сошиалаар зарлан дуулиан тарьж байлаа.

Б.Батбаатар ИЗНН-ыг сонгуульд удирдаж орсноороо хоёр том боломжоос атгасан. Нэгдүгээрт, Улс төрийн намын тухай хуулийн өөрчлөлтөөр УИХ-д суудалтай болсон нам эсвэлүүд төрөөс санхүүжилт авах эрх зүйн зохицуулалттай болсон нь ИЗНН-д ашигтай. Хоёрдугаарт, Их хуралд суудалтай болсон ИЗНН 2027 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд өрсөлдөх эрх анх удаа өвөртөлсөн. Тэгэхээр Ерөнхийлөгчийн сонгууль болохтой зэрэгцээд Их хуралд суудалтай намууд “моодонд” орно. ИЗНН-ын анхны үүсгэн байгуулагчид нь АН-ын угшилтай ч энэ удаад Их хуралд суудалтай болсон нь МАН-ын дэмжлэг гэгддэг. Үүнийг нотлох гэсэн шиг Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ тэргүүтэй МАН-ынхан сонгуулийн өмнө С.Зориг агсныг хэргийг олны анхааралд оруулж, ИЗНН-ынхныг од болгож өгсөн. Энэ мэт санамсаргүй мэт дэмжлэгүүдээс харахад Батын Батбаатар тэргүүтэй ИЗНН-ынхан улс төрд “модоо барьтал” хоосорч, хөлсөө цувтал гүйснийхээ шанг ирэх Ерөнхийлөгчийн сонгуулиар авах нь тодорхой аж. Гол нь Монгол Улсын төлөө бус, МАН-ын төлөө ИЗНН-ын дарга тийн гүйж яваад л учир байна.