“Мөнхжин” харшил, хүүхдийн эмнэлгийн эмч Н.Байгалмаатай хүүхдийн харшил, оношилгоо болон асарч сувилах талаар ярилцлаа.

-Харшлыг тоохгүй орхих эсвэл шинж тэмдгийг нь ТООХГҮЙ явбал хүүхдийн биед ямар аюултай вэ?

-Харшлын шинж тэмдгийг удаан хугацаанд эмчлүүлэхгүй, зөвхөн тэвчиж явах нь хүүхдэд ихээхэн зовиуртай. Загатнаа үргэлжилснээр хүүхэд арьсаа байнга маажиж, арьсны хамгаалах давхарга гэмтэнэ. Ингэснээр нян, ялангуяа стафилококк зэрэг бактери нэвтрэх нөхцөл бүрдэж, арьсны хоёрдогч халдвар хүндрэх эрсдэл нэмэгддэг.

Мөн атопик дерматиттай зарим хүүхдэд цаашид хамрын харшилтай болох, багтраа зэрэг бусад харшлын өвчин хавсарч илрэх эрсдэл байдаг. Тиймээс загатнааг “зүгээр л дарах” бус, арьсны хамгаалалтыг сэргээх, өдөөгчийг таних, шаардлагатай эмчилгээг эмчийн зөвлөгөөгөөр тогтмол хийх нь чухал.

-Арьс арчилгаан дээр эцэг эхчүүдийн гаргадаг алдаа юу вэ?

-Сүүлийн үед хүүхдийн арьсанд хэт олон химийн найрлагатай бүтээгдэхүүнийг багаас нь хэрэглэх нь арьсыг цочроож, арьсны хамгаалах чадварт нөлөөлж байна гэж үзэж байгаа юм билээ. Тиймээс хэт олон усанд оруулж хүүхдийнхээ арьсанд тохирохгүй саван болон эмзэг арьстай хүүхдийг шууд крантны усанд оруулах нь ч бас л харшил сэдрэхэд хүргэнэ.

-Хүүхэд харшилтай юм шиг байвал шууд бүх төрлийн харшлын сорил өгөх хэрэгтэй юу?

-Заавал биш ээ. Харшлын сорилыг шинж тэмдэг, өвчний түүхтэй нь уялдуулж зөв сонгох нь хамгийн чухал. Жишээ нь:

• Ямар хоол идсэний дараа шинж гардаг вэ?
• Улиралтай холбоотой юу?
• Тоос, амьтан, үнэртэнтэй хүрэлцэхэд сэдэрдэг үү?
• Тууралт, найтаалт, хамар битүүрэлт, хаван хэдийд давтагддаг вэ?

Эдгээрийг эхлээд тодруулна. Сорил эерэг гарлаа гээд заавал тэр зүйлд жинхэнэ харшилтай гэсэн үг биш. Тиймээс зөвхөн шинжилгээний хариунд тулгуурлаад хүүхдийн олон хоолыг хорих нь буруу. Хэрэггүй сорил хийлгэснээр хэрэггүй хориг тавигдаж, хүүхдийн хооллолт хэт хязгаарлагдах эрсдэлтэй. Зөв арга бол Анамнез + үзлэг + шаардлагатай үед чиглэсэн сорил. Хүүхдийн харшлыг “олон шинжилгээгээр” биш, зөв оношилгоогоор удирдана.

-Загатнааг гэрийн нөхцөлд хэрхэн багасгах вэ? Гэрийн асаргаанд юуг анхаарах ёстой вэ?

-Загатнасан хэсгийг маажихын оронд хүйтэн жин 5–10 минут тавих нь зовуурийг багасгахад тусална. Мөн арьсаа халуун усаар угаахгүй, үнэртэнтэй саван болон хүчтэй угаагчаас түр зайлсхийх хэрэгтэй. Усанд орсны дараа үнэртэнгүй чийгшүүлэгч тос түрхэж арьсны хамгаалах давхаргыг дэмжээрэй.

Хэрэв загатнаа хүчтэй, тууралт тархах, нүүр уруул хавдах эсвэл амьсгал давчдах шинж илэрвэл яаралтай эмчид хандах хэрэгтэй.

-Сахар ба харшил хоорондоо ямар холбоотой вэ. "Сахар идэхээр харшил сэдэрдэг" гэх яриа үнэн үү?

-“Сахар идэхээр харшил сэдэрдэг” гэж олон хүн ярьдаг. Гэхдээ нэг зүйлийг зөв ойлгох хэрэгтэй. Сахар өөрөө жинхэнэ аллерген биш. Хүнсний харшлыг ихэвчлэн хүнсэнд агуулагдах уураг өдөөдөг. Жишээлбэл: сүү, өндөг, самар, загас, далайн бүтээгдэхүүн, буудай зэрэг.

Тэгвэл яагаад амттан идэхэд арьс загатнах, тууралт нэмэгдэх мэт санагддаг вэ гэхээр:

1. Амттанд сахараас гадна сүү, өндөг, самар, буудай зэрэг аллерген орсон байж болно.

2. Зарим бүтээгдэхүүний будагч, амт оруулагч, хадгалалтын бодис зовуурь өдөөж болно.

3. Мөн сахар ихтэй, хэт боловсруулсан хүнсийг тогтмол их хэрэглэх нь биеийн үрэвслийн ерөнхий орчин, бодисын солилцоонд таагүй нөлөөтэй.

Тиймээс “сахар харшил үүсгэдэг” гэж шууд дүгнэхээс илүү, яг ямар хүнсний дараа ямар шинж тэмдэг гарч байгааг ажиглах нь чухал. Харшлаа зөв удирдана гэдэг нь бүх хоолыг айж хасах биш. Жинхэнэ өдөөгчөө зөв тогтоож, шаардлагагүй хориглолтоос зайлсхийх явдал юм. Харшилтай байна гэдэг нь сахар огт идэж болохгүй гэсэн үг биш. Харин нэмэлт сахарыг хэтрүүлэхгүй байх нь бүх биеийн эрүүл мэндэд ашигтай.

-Яагаад XXI зууныг “Харшлын зуун” гэж нэрлээд байгаа юм бэ?

-Сүүлийн хэдэн арван жилд харшлын өвчлөл дэлхий даяар эрс нэмэгдэж байна. Өнөөдөр харшлын ринит, атопик дерматит, астма, хүнсний харшил, чонон хөрвөс зэрэг өвчнүүд хүүхэд, насанд хүрэгчдийн дунд улам түгээмэл болж байгаа бөгөөд үүний шалтгаан нь ганц зүйл биш.

Хотжилт, агаарын бохирдол, уур амьсгалын өөрчлөлт, гэдэс болон арьсны микробиомын өөрчлөлт, хэт “ариун” орчин, хооллолт ба амьдралын хэв маягийн өөрчлөлт, ургамлын тоосжилтын улирал уртсаж байгаа зэрэг олон хүчин зүйл нийлж нөлөөлж байна. Харшил гэдэг нь “дархлаа сул” гэсэн үг биш. Харин дархлааны тогтолцоо ердийн хоргүй бодисыг аюултай мэт хүлээн авч, хэт мэдрэг урвал үзүүлж байгаа байдал юм.

Тиймээс XXI зууныг заримдаа “харшлын зуун” гэж нэрлэдэг. Харшлыг зөв удирдахын эхний алхам бол зөв оношлох, өдөөгч хүчин зүйлээ таних, дур мэдэн олон шинжилгээ, эмчилгээ хийхгүй байх, нотолгоонд суурилсан зөвлөгөө авах юм.

-Ярилцсанд баярлалаа.