УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар Хот, тосгоны эрх зүйн байдлын тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг хэлэлцүүлж байна. Хууль санаачлагчийн илтгэлийг 20 минутын хот үндэсний хорооны дарга, сайд А.Эрдэнэбүрэн танилцууллаа. Хэлэлцэж буй асуудалтай холбоотой гишүүд асуулт асууж, хариулт авч байна.

УИХ-ын гишүүн Ө.Шижир: Энэ маш чухал хууль. 2024 оны зургадугаар сарын 5 буюу сонгуулийн өмнө нэг өдрийн дотор Их хурал 28 хууль баталсан юм билээ. Үүний нэг нь энэ Хот тосгоны эрх зүйн байдлын тухай хууль. Харамсалтай нь, ажил хариуцсан хүмүүс нь хариуцлагагүй байсны улмаас хуулийн үйлчлэлийг хойшлуулах асуудал оруулж ирж байна. Баталсан хуулийг хууль тогтоомжийн хүрээнд хэрэгжүүлэх ёстой болохоос биш "Амжихгүй байна. Хойшлуулаад өгөөч" гэдэг байж болохгүй. Хуулийн дор засаглаж ажилладаг болохоос хойшлуулдаг байж огт болохгүй. Тэгвэл Засгийн газар, түүний удирдлага дор байдаг засаг захиргааны нэгж байх шаардлага алга. Энэ хуулийг хойшлуулж байж уялдаа хангагдна гэдэг үндэслэл гаргажээ. Ийм үндэслэл байж болохгүй. Нэг жилийн настай хуулийг маш ихээр баталж байгаа нь судалгаа хангалтгүй хийж байна гэсэн үг шүү. Цаашдаа яах вэ. Тав дах өдрийн санал хураалтыг явуулж чадахгүй гурван долоо хонож байна. Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны хурал бүр хуралдахаа ч байлаа. 

Газар зохион байгуулалт, геодези, зураг зүйн ерөнхий газрын дарга н.Энхманлай: Хот тосгоны эрх зүйн байдлын тухай хууль хэрэгжиж эхлэхтэй холбоотой Засгийн газраас шинээр байгуулах хотуудын эдэлбэр газрыг тогтоох тухай орон нутгийн засаг захиргаатай хамтарч ажиллаж байна. Орон нутагт ЗГХЭГ-т албан бичиг хүргүүлсэн. Үүнд шинээр байгуулах улсын болон орон нутгийн зэрэглэлтэй хот тосгоны эдэлбэр газрыг ямар саналтай байгуулах саналтай байгааг нь авч байна. Өнөөдрийн байдлаар 17 аймгаас хариу ирсэн. Ирүүлж байгаа санал нь үндэслэл муутай байна. Хот тосгоны эдэлбэр газрыг тогтоохдоо хотын хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөн дээр суурилж хийхгүй бол зарим аймгийн хотууд дээр сум дамжсан асуудал гарч байгаа. Тиймээс УИХ-ын 72 дугаар тогтоолыг өөрчилж байж асуудлыг шийдэхгүй бол болохооргүй, зөрүүтэй санал ирж байгаа. Долоон хот дээр ерөнхий төлөвлөгөөний ажил хийгдээгүй байна. Үүнийг хийж дуусгаж байж УИХ руу эдэлбэр газрыг тогтоох бэлтгэл ажлыг хийх юм. Үүнээс болж удаашраад байна.

УИХ-ын гишүүн Ө.Шижир: Засгийн газар нь орон нутагтайгаа хил хязгаар тогтоох тийм хүндрэлтэй байгаа юм уу. Бид улс орны хил хязгаар тогтоох гэж байгаа биш шүү дээ. Жил гаруйн хугацаа өнгөрлөө. Хугацаатай даалгавар өгч болно шүү дээ. Тайлбар тавиад суугаад байна. Энэ хуулиараа 72 дугаар тогтоолын уялдаа нь хангагдахгүй байгаа юм уу.

20 минутын хот Үндсэний хорооны дарга Р.Эрдэнбүрэн: Орон нутагт хил хязгаар тогтоох бол Засгийн газраас хугацаатай даалгавар өгөөд болчихдог асуудал биш ээ. Энэ маш маргаантай асуудал байдаг. Маргаан гарангууд сонгогдсон Их хурлын гишүүд рүүгээ бичдэг. Ийм маргаанаас зайлс хийхийн тулд ерөнхий төлөвлөгөөний хил хязгаараар тогтоох гэж оролдож яваа юм аа.

УИХ-ын гишүүн Ө.Шижир: Хуулийн төслийг эсэргүүцээд байгаа юм биш ээ. Өмнө нь Улс төрийн намын тухай хуулийг яг хэрэгжиж эхлэхээс нь 14 хоногийн өмнө үйлчлэх хугацааг нь хүч түрэн хойшлуулж байсан. Ийм буруу жишиг тогтоож болохгүй шүү дээ. Хуулийн хугацаандаа ажлаа хийж чадаагүй хүмүүстээ хариуцлага тооцох хэрэгтэй шүү дээ. Тэгэхгүй бол "Энийг амжихгүй юм байна, хойшлуулчихъя" гэдэг байж болохгүй.

УИХ-ын дэд дарга Х.Булгантуяа: Хуулийн анх батлахдаа цаг хугацааг нь харах ёстой байсан. Өнгөрсөн оны зургадугаар сард батлаад олон сонгуулийн дараа шууд хэрэгжих байдлаар баталчихаар хуулийн хэрэгжилт хангагдаж чадахгүй байна.