Энэ өдрийг битүү шөлний өдөр гэж эндүүрэх хэрэггүй. Арваннэгдүгээр сарын 26. Монгол Улс анхдугаар Үндсэн хуулиа баталж, Хаант засгаас Бүгд найрамдах засаглалд шилжсэн түүхэн өдөр. Монгол Улс “Эцэг хууль”-иа баталсны 100 жилийн ой өнөөдөр тохиож байна.  

            1924 оны арваннэгдүгээр сарын 26-ны өдөр нь Монголын түүхийн асар том үйл явдал болсон. Анхдугаар Үндсэн хууль батлагдсан нь нийгэм эдийн засгийн олон ололтыг манай улсад бий болгон батжуулсан төдийгүй Монголын газар шороо, хөрсөн доорх баялаг, ой мод, ан амьтан зэргийг ард түмний өмч гэж зарлаж байжээ. Түүнчлэн иргэдийн сонгох сонгогдох эрхийн асуудлыг хуульчлан Азид анх удаа Монгол Улс эмэгтэйчүүд эрчүүдтэй адил тэгш эрхтэй байх явдлыг хангаж өгсөн юм.

            Үнэндээ, баярын ширээний хоол сонголцож, битүү шөлний зааварчилгаа явуулахаас илүүтэйгээр ямар олон хүний амиар тусгаар тогтнол олдож, өнөөдрийн Монгол Улс оршин тогтнож байгааг хойч үедээ үлдээх өдөр. Гэвч УИХ-ын Тамгын газраас сурагчдын гэрийн даалгаварт битүү шөл хийж, баярын ширээний зоог болгохоор зааварчилж, тусгаж байгаа нь олон нийтийн шүүмжлэл дагуулаад байгаа билээ. Үүнээс гадна, төрийн байгууллагын уялдаа холбоо, түнжин тааруу байдал ч олон нийтийг бухимдуулж байна.

            Тухайлбал, УИХ-ын Тамгын газрын дэд дарга Э.Лхагва “Бусад улс энэ өдрийг яаж тэмдэглэдэг вэ гээд судлаад үзсэн ихэвчлэн үндэсний хоолоо  идэж гэр бүлийн хүрээнд тэмдэглэдэг юм байна. Тиймээс бид гэртээ яаж тэмдэглэх вэ гэдэг дээр судалгаа хийж, "Санан тунхаглах ирээдүй" гэдэг цогц ажил гаргаж ирсэн юм. Үүнд Монгол Улсын хүн бүр гэр бүлийнхэнтэйгээ хамт байж, монгол хоол идэх уриалга дэвшүүлсэн. Монгол хоол гэдэгт аарц, борц хоёр ордог юм байна. Тэгэхээр энэ хоёр нь баярын ширээний хоол болж чадахгүй. Тиймээс шөлтэй хоол зүгээр гэдэг мэргэжлийн хүмүүсийн зөвлөгөөг авсан. Үүнд Монголын ресторануудын холбоотой хамтран ажиллаж байгаа. Ингээд сурталчлан таниулах ажлыг хийж эхлүүлсэн юм. Үндсэн хуулиа баталсан өдөрт ач холбогдол өгч, гэр бүлийн хүрээнд тэмдэглэх уриалга гаргасан” гэж тайлбарласан.

            Харин сурагчдын гэрийн даалгаварт битүү шөл хийх зааварчилгаа өгөх ёстой Боловсролын яамны ТНБД Х.Батжаргал “Хамтран ажиллах санаачилга гаргаж, уриалга дэвшүүлсэн байна лээ. Гэхдээ Боловсролын яамны зүгээс сурагчдын гэрийн даалгаварт өөрчлөлт оруулж, хэлээд байгаа хоолыг нь хийх чиглэл өгөх шаардлагагүй гэж үзсэн. Тийм учраас сурагчдын гэрийн даалгаварт битүү шөл хийх даалгавар өгөхгүй. Тэртээ тэргүй энэ ажлыг цахим сүлжээ хийгээд өгчихлөө. Эцэг, эхчүүд сошиалаас мэдээлэл аваад, хүүхдүүдтэйгээ хамт хийвэл тэр л биз” гэсэн.

            Эндээс харвал бодлого зангидаж, тусгаар тогтнолыг таниулах гэж байгаа хоёр байгууллага нь ч ойлголцсонгүй. Олны хэл ам, шүүмжлэлээр битүү шөлний “хэрэг” хаагдаж, дараагийн ажил нь ч удааширлаа. 100 жилийн ойн түүхэн өдрийг хүүхэд, багачууд, залуучуудад таниулах ажил тийм ч хангалттай байсангүй. Жирийн нэг амралтын өдөр, цаашилбал, ажлын өдөр амраасан буянтай “баяр” л болж хувирч байх шиг байна.

            Энэ түүхэн үйл явдлын үр шимээр өнөөдөр монголчуудын эдэлж буй олон эрх, эрх чөлөөг хуульчлан тогтоосон байдаг. Тухайлбал, бүх нийтээрээ бичиг үсэгт суралцах, эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүс адил эрх тэгш байх, шашин шүтлэг болон хэвлэн нийтлэх эрх чөлөөний суурь чухам энэ цаг үеэс л тавигдсан. Иймд он цагийн урсгалд баларч гээгдэхийн аргагүй түүхэн үйл явдал бол 1924 оны арваннэгдүгээр сарын 26-ны энэ өдөр тохиож Монголын түүхэнд бичигдэж үлдсэн юм. Манай улс Бүгд Найрамдах Улс тунхагласны баярын өдрийг нийтээр тэмдэглэх баярын өдөр болгон ёслол төгөлдөр тэмдэглэж ирсэн уламжлалтай ч 2012 оноос уг өдрийг "тэмдэглэлт өдрийн" түвшинд өнгөрөөх болжээ.

Асар олон хүний амиар өнөөдрийн бидний тусгаар тогтнол олдож, битүү шөл идэх эрхтэй болсон юм шүү.