Монголын улс төрд манайлал үзүүлэх “жаа”-тай эмэгтэй үнэндээ алга. Парламентын түүхэнд анх удаа 32 эмэгтэй хууль тогтоох дээд байгууллагад иргэдийг төлөөлж суух болсонд олзуурхаж байлаа, ард түмэн.

         Эмэгтэй гишүүдийн тоо нэмэгдэх тусам жендэрийн тэгш байдлыг хангаж, нийгэмд чиглэсэн хууль тогтоолд түлхүү анхаарах юм байна гэдэг хүлээлттэй байв. Гэвч парламентад сууж байгаа эмэгтэйчүүдийн олонх нь нийтийн биш “эзэн”-ий захиалгатай гэдэг нь танигдаад удлаа. Угтаа бол УИХ-д суугаа эмэгтэй гишүүд эзнийхээ төлөө юу ч хийхээс буцахгүй орилж, хэрэлдэж маргалдаж, хуудуутай хуулийн төслүүдийг ил болгож, эсвэл хэрэлдэж уралдаад ч хамаагүй эрх ашиг нь хөндөгдсөн асуудлыг нийгмийн анхааралд оруулж байгаад татан буулгахыг нь буулгаж, дэмжүүлэх ёстойг нь хоёр гараа өргөөд ч хамаагүй дэмжүүлж байна.

       Гэтэл иргэдийн төлөө, нийтийн төлөө, нийгмийн төлөө ус балгаснаас ялгаагүй нам жим сууж байгаа бодит үнэн нь ил болсоор байна.

        Өвлийн урь орсон жихүүн өдрүүдэд амьжиргааныхаа зардлын хаана ч хүрэхгүй цалингаа нэмүүлэхээр хүйтэн цемент дээр сууж байгаа багш нарын төлөө хэн дуугарав. Хэдэн мянган бяцхан зүрх эмнэлгийн орон дээр тоног төхөөрөмжгүй шаналж хэвтэхэд түүнийг нь төсөвт хөрөнгө нэмүүлье гэж хэн ам ангайв. Нийгмийг цочроосон онц ноцтой хэргүүд ар араасаа гарч байхад хүүхэд, эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалъя гэж хэн хууль бариад гүйв.

         Ийм л эгзэгтэй цаг үед эмэгтэйчүүдийг дуугараасай, гэсэндээ парламент дахь эмэгтэй гишүүдийн тоог нэмэх асуудлыг сонгууль болгоноор улиг болтол нь ярьсан байлтай.

          Гэтэл УИХ дахь эмэгтэй гишүүд улстөрчдийн хэрүүл, томчуудын зодооны манлайд нь гарч, улс төрийн ууртай мэдэгдлүүдийн ард араасаа зогсож байдаг боллоо. Тухайлбал, сүүлийн үеийн томчуудын зодоон дундаас хамгийн их тодорч гарч ирсэн нь УИХ-ын гишүүн Б.Хэрлэн, Д.Үүрийнтуяа нар. Өнгөрсөн хоёр жилд УИХ-д суухдаа улс төрд танигдаж амжаагүй гишүүдээс “ах нартайгаа” нийлж хамгийн чанга дуугарах болсон. Улмаар УИХ-ын гишүүн Ж.Баярмаа “Ухаа худаг”-ын асуудал сөхөгдөхө хамгийн чанга дуугарч, хэл ам хийж, төсвийг шүүмжилж, улс төрд түүнээс шударга эмэгтэй байхгүй юм шигээр өргөмжлүүлж байлаа.

          Гэвч нийтийн эрх ашгийн төлөө ганц үг ган хийсэнгүй. Саяхан Түр хороо байгуулах асуудлаар ил гарснаар өөрөөр дуу нь гардаг юм уу гэмээр нам гүм болж  орхилоо.

         УИХ-ын гишүүн Б.Цэнгүүнийг залуу үеийн эмэгтэй гишүүдийн төлөөлөл хэмээн нийтээрээ магтаж, алга ташиж хүлээж авсан. Харамсалтай нь, магтсан бэр хуриман дээрээ унгана гэдэг шиг хүүхдийн мөнгөний асуудлаар амьдарлаас хол  тасархай асуудал ярих болсон нь олны дургүйцлийг төрүүлээд байна.

       Монголчууд хэзээд төр төмгөр, ёс ёмбгор хэмээн Төрийн сүлдэндээ залбирч, төрөө хүндэлж ирсэн. Гэтэл төр түшилцэж буй гишүүд нь ёс бус үг хэллэг, хараалын үгсийг олон нийтийн өмнө ямар ч цензургүй байгаа нь нийгмийг бухимдуулж байна. Хууль тогтоох дээд байгууллагад, тангараг өргөж орсон гишүүд ард түмнийг төлөөлөх, хүний эрхийг хамгаалах, хууль батлахаас илүүтэй хэрүүл шуугиан тарьж, түүгээрээ олонд танигдах технологийг хэрэгжүүлж эхэлсэн гэхэд ч хэлсдэхээргүй байна.

          Сонгууль бүрээр жендерийн тэгш эрх ярьж, саарал ордон доторх манан буданг тэнцвэржүүлэхэд тэд л хэрэгтэй хэмээн цоллуулж, намынхаа дарга нараар ёстой оцойтол крандуулсаар чүү чамай сонгогддог эмэгтэй гишүүдийн түүхэн дэх хамгийн сул, хамгийн бүтэл муутай бүлэг энэ удаагийн парламентад бий. Нэгдэж, нийлж хууль, дүрэм, журам ярих, засаж, сайжруулах, боловсруулах нь бүү хэл цахим орчинд дуулиан тарьж, олны өмнө ил цагаанаар нэгнийхээ ор хөнжлийн асуудлыг сөхөж, цаашлаад ард түмнээ хараан зүхэж, элдвээр доромжилдог болтлоо ёс зүйн доголдолд хүрээд байна. Хууль батлахаас илүү хэл амаа бэлдүүдэн Саарал ордонд шигдэж суугаа эмэгтэй гишүүд үнэндээ парламентын түүхэнд байгаагүй ичгэвтэр байна. Ийм хариуцлагагүй гишүүддээ, ёс зүйн өндөр хариуцлагаа тооцъё, дарга нараа.