ЭРГЭЛТ.МН мэдээллийн сайт долоо хоног бүр онцлох нийтлэлээ танилцуулдаг уламжлалтай. Энэ удаа “ХАР&ЦАГААН: Эгч ээ, 300 грамм мах, хоёр килограмм гурил, гурван бэлэн гоймон зээлчих л дээ” сурвалжилгыг долоо хоногийн онцлох нийтлэлээр нэрлэж байна.

“Ковид-19” цар тахлын нөлөө иргэдийн амьжиргаа, амьдралд хэрхэн нөлөөлж байгааг бодитойгоор хүргэх үүднээс бид “Хар цагаан” сурвалжилгаа бэлтгэж эхэлсэн. Энэ удаа хүнсний дэлгүүрүүдийн хар данс буюу өрийн дэвтрийг онцолж байна.

Учир нь цах тахлын улмаас хатуу хөл хорио тогтоогоод байсан хоёр сар орчмын хугацаанд иргэд гэрээсээ гаралгүй, ажил орлого нь тасалдаж, бэлэн мөнгөтэй хүн ховордсон. Тэр дундаа өдрийн орлогоороо амьдардаг худалдаа, үйлчилгээний салбарынханд энэ нь хүнд туссан. Иргэд хоногийн хоолоо залгуулахын тулд хамгийн түрүүнд эзнийг нь таньдаг хүнсний дэлгүүрүүдэд очиж, гурил будаа, бэлэн гоймон зэргийг зээлээр авдаг. Ингэхдээ шахмал түлшний карт, халамжийн дэвтэр, гар утсаа барьцаанд нь тавьдаг байна. Хүнээс мөнгө зээлээд хүнс авъя гэхээр зээлэх хүн олдохгүй, олон хүний амьдрал дампуурлын ирмэг дээр иржээ. Энэ мэт дийлэнх иргэд хүнсний дэлгүүрт өр тавихаас аргагүй байдалд хүрээд байна. Харин хүүхдийн мөнгө, халамж буух үеэр хүнсний дэлгүүрт тавьсан өрөө дардаг аж. Өнөөх хэдхэн төгрөг нь өрөндөө яваад дуусчихаар дахиад л өр тавихаас аргагүйд хүрнэ. Энэ мэт өрнөөс өр, хүүхдийн мөнгөнөөс хүүхдийн мөнгөний хооронд амьдралаа болгож байна.

Харин хүнсний дэлгүүрийн эзэд мөн адил ардаа амьдралтай, үр хүүхэдтэй тул хүнд зээлүүлсэн мөнгөө авч чадахгүй бол бараагаа эргэлдүүлж, түрээсээ төлж чадахгүйд хүрнэ. Тэд нэг хүнд ойролцоогоор 30-40, заримд нь 5-10 мянган төгрөгийн хүнсний бүтээгдэхүүн зээлээр олгодог аж. "Бага багаар өгсөөр байгаад зээлийн хэмжээ нэг саяд хүрсэн нь бий" гэдгийг бидэнтэй уулзсан нэгэн худалдагч хэлсэн. Тэрбээр Баянзүрх дүүргийн есдүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах хүнсний дэлгүүрт худалдагч хийдэг бөгөөд 600-700 мянган төгрөг хүнээс аваагүй байгаа тухайгаа ярьсан юм. Мөн “Дэлгүүр бүрд л хар дэвтэр байгаа. Зээл өгөхгүй гэхээр дэлгүүрээс гарахгүй, хүлээгээд зогсчихдог. Утасны дугаарыг нь дэвтэртээ бичиж авдаг болохоор хугацааг нь болонгуут залгаж асуудаг юм.  Тэгэхээр “Мөнгөгүй байна. Тэгж байгаад өгнө. Ямар сүртэй юм” гэдэг. Тэрийгээ авч чадахгүй бол бидэнд хэцүү,  хохиролтой. Яаж авахаа сайн мэдэхгүй л байна” гэсэн юм.

Энэ мэт иргэдийн хувьд хүнээс мөнгө гуйх хэцүү, гуйхгүй байя гэхээр хоногийн хоолоо залгуулж чадахгүйд хүрнэ. Харин дэлгүүрийн эздийн хувьд зээл өгөхгүй байх хэцүү, өгье гэвч эргээд мөнгөө авч чадахгүй, улмаар түрээсээ төлж чадахгүйд хүрэх хүндхэн өдрүүд үргэлжилж байна.

Дэлгэрэнгүйг энд дарж үзнэ үү