ЭНЭ НОМ БОЛ ТҮҮНИЙ АМЬДРАЛЫНХАА СҮҮЛЧИЙН ӨДРҮҮДЭД БИЧСЭН ГАР БИЧМЭЛҮҮДИЙН НЭГЭЭХЭН ХЭСЭГ

       ““Санаа авахуулах зорилгоор ч зарим зүйлийг хэлэх шаардлага байна” гэж зохиолч гар бичмэлдээ тэмдэглэн үлдээсэн. Иймийн тул гар бичмэл эхээс төдийлөн хасалгүй оруулахыг зорьлоо” гэсэн эмхэтгэгчийн үгнээс үзвэл түүний гар бичмэл энэхүү номонд тэр хэвээрээ, өөрийнх нь бичсэн янзаараа бууж, хэвлэгдсэнийг төвөггүй ойлгож болно. Өөрөөр хэлбэл, энэхүү ном  Монгол Улсын Төрийн шагналт, Соёлын гавьяат зүтгэлтэн, нэрт зохиолч Дарма Батбаярын мөнх бус хорвоод мөнхөөр савлан үлдээсэн үнэт өв юм.

    ...Энэ номыг бичсэн цорын ганц зорилго бол өөрийгөө хийгээд өрөөл бусадыг яавал амар амгалан, аз жаргалтай байлгах вэ гэдэгийг л бодсоноос үүдсэн болой.                                                                                   

          “Харагдаад байгаа хэрнээ хэн ч харахгүй байгааг, сонсогдоод байгаа хэрнээ хэн ч сонсохгүй байгааг, мэдэрэгдээд байгаа хэрнээ хэн ч мэдэрэхгүй байгааг, харах, сонсох, мэдэрэх ч хүсэлгүй байгааг өөрийн чинээгээр харсан, сонссон, мэдэрсэнээ үгүүлэхийг зорилоо” хэмээн тэмдэглэсэн байдаг.

УРАН БҮТЭЭЛЧ, ЗОХИОЛЧ БОЛОХЫГ ЭРМЭЛЗЭГЧДИЙН ТОЛЬ БИЧИГ

          Дарма Батбаяр багш сор бүтээлүүдийнхээ нэг “Мөнхөөр савласан мөнх бус” хэмээх энэхүү номоо суралцагсад зохиолч, уран бүтээлч болохыг хүсэгч, тэмүүлэгчдэд толь бичиг нь, эгэл жирийн уншигчид, сэхээрэгчид, сэхээтнүүдэд эрх чөлөөгөө өөрөөсөө нээж олох гарц, замыг нь чиглүүлэгч, сэтгэгчдэд хамгийн үнэн, тулхтай “найз” нь байлгах гэж бичсэн байх хэмээн уншигч би таамаглан бодож байна. Миний бодсончлон философийн энэхүү ном бол эрх чөлөө, аз жаргал, дотоод хүн, өөрийгөө, мэдрэмжээ эрэгч бүхний толь бичиг, зүг чигийг нь учирлан тайлбарласан “газрын зураг” яах аргагүй мөн билээ.

ХҮҮХЭД, ЗАЛУУСЫН ЗААВАЛ УНШИХ НОМ

           Ерөнхий боловсролын сургуулийн дунд, ахлах ангийн сурагчдын заавал унших номын нэгд “Мөнхөөр савласан мөнх бус” философийн ном багтах нь дамжиггүй. Монгол Улсын Төрийн шагналт, Соёлын гавьяат зүтгэлтэн, нэрт зохиолч Дарма Батбаяр багшийн зохиол, бүтээлүүдийн хамгийн нандин онцлог нь аль ч насны уншигч түүний ямар ч бүтээлийг уншсан баяр хөөр, ухаарал, догдлол, гэмшил, мэдлэг, гэгээрэл авдаг, унших явцдаа ёс зүйд, бусдыг хайрлах ухаанд суралцаж байдаг билээ. Энэ ч утгаараа хүний сэтгэхүй хийгээд хэрхэн амьдрах, аж төрөх, суралцах, гэгээрэх тэр битгий хэл өөрөөсөө асуух асуултууд, танин мэдэхүй, шинжлэх ухаан, урлаг, уран зураг, гоо сайхан гээд бүхний талаарх өөр бусад аль ч номонд байхгүй ойлголт, баримт, ухагдахууныг уншиж болно.

            Гэхдээ зохиогчийн  “Би энэхүү номоороо ямар нэгэн юмыг батлах, ямар нэгэн замаар хүмүүст ойлголт, ухагдахууныг бий болгож, түүгээрээ үүнээс өөрөөр байж болохгүй юм уу, байхгүй гэсэн хил хязгаар тогтоох гэсэн юм биш ээ. Би зүгээр л хэн нэгнийг хаасан, хашсан, боогдсон, хүлэгдсэн хүлээснээс нь ангижирахад л дөгөөх гэж энэ номыг бичлээ” гэснийг санаж, уншаарай.

НЭГ БИШ, ГУРВАН НОМ НЭГ ДОР УНШИХ БОЛОМЖ

           Монгол Улсын Төрийн шагналт, Соёлын гавьяат зүтгэлтэн, нэрт зохиолч Дарма Батбаярын “Мөнхөөр савласан мөнх бус” философийн ном дахин хэвлэгдээд удаагүй байгаа билээ. Тус номын эмхэтгэгч “Зохиолч Дарма Батбаяр нь 2002 онд “Мөнхөөр савласан мөнх бус” номоо бичиж дуусган 2004 онд хэвлүүлсэн бөгөөд эл номынхоо зарим санааг гиүнзгийрүүлэн баяжуулж, хэд хэдэн номын эхийг бичиж үлдээсэн юм. тус тусдаа бие даасан сэдэв, агуулга, найруулгатай боловч өөр хоорондоо холбоотой номуудыг нэгэн хавтсан дор нэгтгэн эмхэтгэж, уншигч танд барьж байна. Зохиолчийн анхлан хэвлүүлсэн “Мөнхөөр савласан мөнх бус” ном энэхүү номонд мөн багтсан болно” гэжээ. Эндээс Төрийн шагналт зохиолч, сэтгэгч Дарма Батбаярын 2004 оны хэвлэлийг зүгээр нэг дахин хэвлүүлчихээгүй, хэд хэдэн эхийг багтаан нэг ном болгон хэвлүүлсэн, ШИНЭ НОМ гэдгийг ойлгож болно.

              Философийн энэхүү номын эхний ном болох “МӨНХИЙН ЭДҮГЭЭ”-н оршилд “Би энэ номоороо ямар нэгэн юмыг батлах, ямар нэгэн замаар хүмүүст ойлголт ухагдахууныг бий болгож, түүгээрээ үүнээс өөрөөр байж болохгүй юм уу, байхгүй гэсэн хил хязгаар тогтоох гэсэн юм биш ээ. Би зүгээр л хэн нэгнийг хаасан хашсан, боогдсон хүлэгдсэн хүлээснээс нь ангижирахад л дөгөөх гэж энэ номыг бичлээ” гэжээ.

          Хоёр дахь ном болох “ЭРХ ЧӨЛӨӨНИЙ НОМ”-доо “Эрх чөлөөтэй болох гэж хүн эрх чөлөөг хүсдэг бус төгс төгөлдөр болох гэж эрх чөлөөг хүсдэг юм байна. Эрх чөлөө бол зорилго бус, эрх чөлөө бол хэрэгсэл. Төгс төгөлдөрт хүргэх унаа. Төгс төгөлдөрт хүрмэгц эрх чөлөө хэрэггүй болох болно. Эрх чөлөө олно гэдэг цоо шинэ ертөнц нээнэ гэсэн үг. Тэрхүү шинэ ертөнцөд хүн төгс төгөлдөржих боломж байдаг” гэсэн байна.

              Харин гурав дахь ном болох “ОЮУНЫХАА УНДАРГАД ХҮРЭХҮЙ”-дээ “Ухааныхаа ундаргад хүрэхэд юугаар ч илэрхийлэн гаргаж болдоггүй тийм мэдэрэмж төрдөг юм гэсэн. Тэр бол баяр хөөр ч үгүй, уйтгар гуниг ч үгүй, амар амгалан бөгөөд тийм амар амгаланд хүрсэн хүн аниргүйн анир, өнгөгүйн өнгийг, үнэргүйн үнэр, амтгүйн амтыг үздэг юм гэсэн. Дотоод ертөнц тэр аяараа гийн гэрэлтэж, уужимсан цэлийдэг юм гэсэн. Чухамхүү ер бусын гэрэл гэгээ, ер бусын мэдэрэмж учираас хүнд илэрхийлэн хашгарч болдоггүй юм гэсэн. Би оюуныхаа ундарганд хүрчихлээ хэмээн бодох агшинд тэрхүү гэрэл гэгээ унтардаг юм гэсэн. Илэрхийлэгдэшгүй илэрхийлэл гэдэг энэ” гэсэн юм.

ГЭЭГДЭХ ЭГШИГИЙН ДҮРЭМ "ЗӨРЧСӨН" БАЙНА ГЭЖ ҮҮ

           Зохиолч Дарма Батбаяр орчин цагийн монгол хэлний гээгдэх эгшигийн дүрэмийг үгийн үндэсийг алдагдуулсан буруу зүйл гэж үздэг бөгөөд сүүлийн жилүүдэд хэвлэн гаргасан номууддаа үгийн үндэсийг эвдэхгүй хадгалахын тулд эгшиг гээлгүй дагаварыг шууд залган бичиж, хэвлүүлсэн тул энэ номонд үгсийг аль болох эгшиг гээхгүй бичихийг эрмэлзлээ. Тэрбээр бүх ном, бүтээлээ эгшиг гээлгүй бичдэг билээ.