Монгол оронд зуд тохиож, зутруухан өвөл болж байна. насаараа мал маллаж, амь амжиргаагаа залгуулж ирсэн малчид малаа барж, хотоо харлуулж, банкны зээлээ төлж чадахгүйд хүрэх нь ээ. Улаанбаатарынхан эдийн засаг ярьж, аймгуудын засаг дарга нар цахилгаан станц, засмал зам нэхэхээс өөр юм ярих сөхөөгүй явсаар 30 гаруй жил өнгөрөхөд нүүдэлчин соёл иргэншил болон үүнийг тээж яваа малчид хэдий хүртэл тэсэх вэ гэдгийг ярих цаг болжээ.  Монголчуудад мал маллах ухаан, үржил шимт өргөн уудам бэлчээрээр баян тул хөдөө аж ахуй орон болох боломжтой. Гэтэл хөдөөний малчдаа анхаарах нь бүү хэл хэл амаар доромжилж, “харанхуй бүдүүлэг” хэмээж байна.

        Өглөөний нарнаар гараад нар жаргах үед гэрийн бараа хардаг малчид цас, бороо шуурганд ажрахгүй хэн нэгнээс тусламж гуйхгүй өдий хүрч байна. Цагийн хатуу, байгалийн гамшиг гэдэг хэлж ирэхгүй, хийсэж ирдэг болохоор арга малчид таван малаа алдахад хүрээд буй. Энэ жилийн хувьд Монголын Улсын 21 аймгийн 20 нь зудын эрсдэлтэй байгаа аж. Хаа сайгүй олон өдөр дарааллан цасан шуурга шуурч, малчид үхсэн малынхаа сэгийг чирээд жалга руу гутруухан    алхаж байна. Энэ сарын 15-ны байдлаар малын хорогдол 608 мянгад хүрсэн талаар албаны эрх сурвалжууд мэдээллээд байгаа билээ.

    Саяхан болсон шуурганаар олон малчин амжиргаанаасаа салж, хотоо харлууллаа. Энэ талаар малчдаас тодруулахад өвөлжилтийн байдлын тухай Увс аймгийн Давст сумын малчин М.Загиржав “Энэ өвөл маш хүнд хэцүү өвөл болж байна. Бид өвс, тэжээл бэлтгэсэн боловч -50оС хэм хүрч хүйтэрснээс мал бэлчээрт гарах боломжгүй болсон. Мал ихээр хорогдож байна. Ихэнх эх мал хээл хаясан” гэлээ.

Үнэтэй өвсийг худалдаж авах мөнгөтэй малчин байхгүйгээс болоод хэдэн дахин өндөр үнээр өвс зээлж байгаа сурагтай.

Хөрлөсөн цас, тажигнасан жавартай өдрүүдийг хүн малгүй туйлдаж, арай ядан өнгөрөөж байна. Хэдэн малтайгаа уулын мухарт байх малчин айлд тусламжийн унаа очих аргагүйгээс болоод харилцаа холбоо тогтоож чадахгүйд хүрээд байна. Үүнээс гадна өвс олдохгүй, олдсон нь хэтэрхий үнэтэй байгаа учраас малчид сандарч, мал өлбөрч үхэхэд хүрээд байна. Үнэтэй өвсийг худалдаж авах мөнгөтэй малчин байхгүйгээс болоод хэдэн дахин өндөр үнээр өвс зээлж байгаа сурагтай. Энэ жилийн хувьд ихэнх аймагт цагаан зуд нүүрлэсэнтэй холбоотойгоор отор нүүдэл, цас багатай нутаг руу цувах малын хөл тасрахгүй байгаа бололтой.

        Цаашид энэ сард баруун аймгуудын нутгийн ихэнх хэсгээр олон жилийн дунджаас дулаан, зүүн аймгуудын нутгийн ихэнх, говийн аймгуудын нутгийн зүүн хэсгээр дунджаас хүйтэн, баруун аймгуудын нутгийн ихэнх, говийн аймгуудын нутгийн зүүн, зүүн аймгуудын нутгийн өмнөд хэсгээр олон жилийн дунджаас ахиу цас орох төлөвтэй байгаа аж. Мөн саяхан Увс аймгийн Зүүнговь суманд -49.4 хэмтэй хүйтэн шөнө болсон билээ. Цасны доорх өвсийг мал туурайгаараа ухаж, идэх боломгүй хөрлөсөн цастай байна. Тиймээс адуу, тэмээ олноор алга болж, малын эрэлт гарсан малчид их байна.

Малчид зурагт, радиогоор цаг агаарын мэдээ байнга сонсож байгаа боловч тэнгэрийн байдлыг харж малаа бэлчээрт гаргадаг.

        Үүнээс гадна зарим аймагт өвстэй ч хэдий ч цасанд даруулсан учраас мал идэх ямар боломж үгүй байгаа аж. Мөн зудын эрсдэлтэй аймгууд руу өвс ихээр ачиж байгаа тухай албаныхан мэдээлж буй юм. Хайруу өвлийн хүйтэн эхэлж буй энэ үед малчид хаврын хүйтэн жавар, цасан шуурганд нүдүүлж, хэдэн малаа барах нь ээ. Саяхан орсон цасны улмаас баруун болон төвийн аймгуудын хаваржилт хүндэрсэн байна. Малчид зурагт, радиогоор цаг агаарын мэдээ байнга сонсож байгаа боловч тэнгэрийн байдлыг харж малаа бэлчээрт гаргадаг. Гэвч хоёр, гурав хоног дарааллаж орсон цаснаас болж, малаа хөлөөр нь бэлчээхээс илүүтэй, хотонд нь өвс тавьж өгөх хэмжээнд хүрчээ.

Малчид “Үнэтэй ч хамаагүй өвс тэжээл аваад хэдэн малаа амьд оруулна” хэмээн ярьж байна. Энэ жилийн хувьд цас ихтэйгээс гадна салхи ихтэй, хүйтэн жавар хаа сайгүй тачигнаж байна. Цас, зудад нэрвэгдэж, хэдэн малаа яахаа мэдэхгүй байгаа малчид их байна. Хайруу өвөл дуусаж, цэцэг, ногоо алагласан урин хавартай хурдхан золгоосой билээ.