ӨРӨӨНД ОРЖ ИРСЭН ХҮН НАДТАЙ ГАЙХМААР ТӨСТЭЙ АЖЭЭ...

Д. Бямбасүрэн:
Монголчуудын амьдрал- Тэмдэглэл

2026-04-17, 594

Нобелийн шагналт, Туркийн нэрт зохиолч Орхан Памукын “Цагаан цайз” романыг уншаад бичсэн тэмдэглэлээ хүргэж байна.

Заримдаа надтай их адилхан хүн хаа нэгтээ байгаа гэж та нар боддог уу. Биеийн өндөр, хэмжээ, галбир, арьсны хуурай, зөөлөн, нүд том, жижиг, нүүрний хэлбэр, шүд, уруулын бүтэц, зан чанар, хийж буй ажлаараа төстэй хүн байж болох ч ихэр л биш бол усны дусал шиг адилхан байх нь үгүй л болов уу. Үнэндээ Памукын энэ зохиолыг унших хүртлээ би тийм л бодолтой байлаа. Гэвч адилхан хүмүүс байдаг ажээ. Яг л толинд харж байгаа мэт. Үүнийг “Цагаан цайз” зохиолын гол дүр болох залуу итали боол, түүнтэй Истанбулд уулзах турк эр Хожа хоёрын анх уулзсан, дараа нь нэгэндээ багшилж, зааж, хамтдаа судалж, зорьж гаргасан шинэхэн нээлт, ололт бүрийг хийх явцад хэрхэн адилханыг, түүнийг венец боолын дүр зохиолд ямархнаар өрнөснөөр жишээ татья.

БИ ЮҮ, ХОЖА ЮУ

Зохиолын эхэн хэсэгт венец боол өөрийнхөө тухай “…Нэгэн цагт би ээж, сүйт бүсгүй, найз нартаа өөр өөр нэрээр дуудагддаг ондоо хүн байсан сан. Тэр цагийн өөрийгөө, эсвэл одоо л би байсан гэж бодож буй тэр хүнийг би хааяа зүүдлээд, учиргүй хөлөрчихсөн сэрдэг. Бүдэг өнгийг, өөрөөр хэлбэл үл орших улс гүрний, огт байгаагүй амьтдын, олон жилийн хойно бидний бүтээсэн тэр гайхамшигт зэвсгийн төсөөллийн дүрийг санагдуулдаг 23 настай, Флоренц, Венецэд шинжлэх ухаан, урлагт суралцсан энэ хүн өөрийгөө одон орон, математик, физик, уран зураг ойлгодог гэж боддог сон. Мундаг биеэ тоосон амьтан байсан учир өөрөөс нь өмнөх нээлт, ололт бүрийг судлаад, чамлаж дорд үзнэ. Өөрөө илүү дээрийг олж нээнэ гэдэгтээ огтхон ч эргэлзэхгүй. Бүгдээс ухаантай, хосгүй, авьяастайдаа бат нот итгэнэ. Гэвч товчхондоо тэр ердийн л нэг залуу эр байлаа. Сүйт бүсгүйтэйгээ хүсэл мөрөөдөл, ирээдүйн төлөвлөгөө, хорвоо ертөнц, шинжлэх ухааны тухай ярьдаг, хайрт хонгор нь түүнийг биширч байгаад ер гайхах юмгүй гэж боддог энэ залуу эрийг, хааяа шаардлага гарч, өөртөө намтар зохиох хэрэгтэй болох үед угтаа би өөрөө байсан гэж бодох надад огт таалагддаггүй…” хэмээн өгүүлсэн байдаг. Эндээс л уншигч та энэ чухам хэний тухай яриад байна вэ гэж эргэцүүлнэ.

ХОЖАТАЙ ТАНИЛЦСАН НЬ

“...Удалгүй өрөөний нөгөө хаалга нээгдэж, надаас тав, зургаан насаар ах болов уу гэмээр хүн орж ирэхэд би түүнийг хараад давхийн цочив. Өрөөнд орж ирсэн хүн надтай гайхмаар төстэй ажээ. Яг л би тэнд байгаа юм шиг. Надад шууд л ингэж бодогдсон. Хэн нэгэн надаар тохуурхах гэж миний орж ирсэн хаалганы яг эсрэг талын хаалгаар намайг дахин нэг удаа дотогш оруулаад ингэж хэлэх шиг. “Хар даа, чи уг нь ийм байх ёстой байсан юм. Хаалгаа ингэж орж, гар хөлөө ингэж хөдөлгөж, өрөөнд сууж байгаа өөр нэгэн “би” рүүгээ ингэж харах ёстой байсан юм. Бид хоёр харц тулгармагцаа мэнд мэдэлцлээ…”

Энэ бол итали залуугийн өөртэйгээ адилхан энэ хүнтэй өнгөрүүлэх 15 жилийн эхлэл. Анхны уулзалт. Хүн өөрийгөө хөндлөнгөөс харж байхдаа ямар байдаг бол. Яг л энэ залуу шиг уулга алдан цочирддог болов уу. Эсвэл зүгээр л толинд харж байна гэж итгээд, тольгүй үед харагдахгүй гэж итгэдэг юм болов уу. Ямар ч л байсан өөртэйгээ тун адилхан хүн харж байгаагүй уншигч надад сонин агаад үнэмшилгүй санагдана. Тиймдээ ч зохиолын энэ хэсгээс эл хоёр дүр биднийг дагуулж, одоо цаашид яацгаах бол гэсэн бодлыг үүтгэж хөтөлнө.

“ХОЖА ДАХИАД ХОЁР Ч УДАА НАДТАЙ АДИЛХАН ХАРАГДАВ”

Энэ нь бусад үед өөртэй нь адилгүй гэж байгаа юм биш. Харин онцлон харсан, үнэхээр бүр өөрийгөө гэж итгэсэн хоёр ч хэсгийг зохиолоос түүлээ.

-“...Би моддын дундуур нисэх шахан дүүлж яваа нэг хүнийг хараад цочирдлоо. Би урт сахалтай болчихоод агаарт чимээгүй гэтэж явна. Ийн моддын дундах өөрийн дүрээ дуудъя гэсэн ч дуу гарсангүй... Цэцэрлэгт, моддын завсраар харсан хүн минь тэр байсныг би тэр үед л ойлголоо...”

-“…Ширээнд суун судалгаа хийж буй тэр хүн Хожа биш би, бас дуртай цагтаа хүссэн зүг рүүгээ явж болно…”

Залуу итали боол үнэндээ нутагтаа, гэртээ харихын түмэн хүсэлтэй. Гэсэн ч тэр амархан гараад алхчих явдал биш. Одоо тэр өөрт нь мэдлэгээсээ хуваалцахаар амласан Хожагийн боол. Хожагийн хийж, санаачилж, бүтээж буй бүхэн түүнтэй холбоотой. Юуг ч тэр өөртэй нь тун адилхан нөхөр ганцаар хийж дөнгөхгүй.

ТЭДНИЙ ТОЛГОЙД МЭДЛЭГ ХАДГАЛАХ ГАЗАР ҮГҮЙ ЮМ БОЛОВ УУ

Гэхдээ Хожагийн түүнтэй өрнүүлэх гүн гүнзгий асуулт, яриа уншигчийн сонирхлыг татна. Тухайлбал, тэр залуу итали боолд хандан “…Толгой дотор нь хайрцаг, зөндөө олон хайрцаг, энэ шүүгээний шургуулга шиг элдэв зүйл дотор нь хадгалдаг нэг хэсэг байх учиртай ч тийм юм ер байхгүй мэт. Тэдний толгойд мэдлэг хадгалах газар үгүй юм болов уу. Хүн яагаад эсвэл ийм, эсвэл тийм байдгийг хэн мэдэх вэ дээ, угаасаа…” гэнэ. Нээрээ толгойд нь ямар нэгэн юм хадгалах газар, орон зай огт байдаггүй мэт хүмүүс байдаг. Эд зүйлд хүртэл нүх, нүд, зай завсар гэхчлэн юм хадгалах зай байхад хүмүүсийн тархинд тийм газар үгүй гэдгийг бодох л бодол. Төнхөөд бодвол нээрээ тийм хүмүүс уншиж, мэдэх, цааш нь судалж, гүнзгийрүүлэх хүсэлгүй, бодож эргэцүүлэх ч дургүй байдаг мэт. Энэ мэтээр Хожа, итали боол хоёрын ярианаас уншигчдад бодох, тунгаах юм их бий. Тэд цаашид чухам ямархныг ярилцаж, юуг хамтран бүтээж, хэрхэн нэгнээ улам адилхан, яг л нэг хүн болохыг мэдрэхийг зохиолоос бүрэн эхээр нь уншаарай. Хаа нэгтээ хаалга татахад, эсвэл ертөнцийн энэ үй түмэн өрөөний аль нэг рүү нь ороход тантай ч, надтай ч адилхан хүн байж мэдэх юм. Мэдээж гайхаж, цочирдож балмагдах нь зүйн хэрэг ч байж болно гэдгийг өмнө нь мэдээд, уншчихвал байдаг л зүйл гэж арай тайвнаар хүлээн авна байх.

ӨРӨӨНД ОРЖ ИРСЭН ХҮН НАДТАЙ ГАЙХМААР ТӨСТЭЙ АЖЭЭ...

АНХААР! Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд ergelt.mn хариуцлага хүлээхгүй.

Нийт сэтгэгдэл: 0

Шинэ мэдээ

Нийтлэлчид